Şirket Paylarının Hukuka Aykırı Dağıtımının İptali

Bir limited şirket ortağı payını veya bir kısmını üçüncü bir kişiye satmak istediğinde, diğer şirket ortakları aynı fiyat ve şartlarla öncelikle satın alma hakkına sahiptir. Satıcı niyetini yazılı olarak şirkete ve diğer ortaklara bildirmelidir. Diğer ortaklar bildirimi izleyen 30 gün içinde bu hakkı kullanmazlarsa pay üçüncü şahsa satılabilir.

Uyuşmazlıklar çoğunlukla şu ihlallerden kaynaklanmaktadır: payların devrinde zorunlu teklif sırasına (önce ortaklara, ardından şirkete, son olarak da üçüncü kişilere) uyulmaması; sermaye bedeli tamamen ödenmemiş payların satılması; şirket esas sözleşmesinde açıkça yasaklanmış olmasına rağmen payların üçüncü kişilere devredilmesi; pay dağıtımının kararlaştırıldığı genel kurul sürecinde ortaklara usulüne uygun çağrı yapılmaması dahil olmak üzere usul hataları; pay dağıtımı kararından itibaren iki ay içinde esas sözleşme değişikliklerinin yapılmaması ve yetkili devlet makamları nezdinde tescil ettirilmemesi; ve belirli hallerde kanunen öncelikli alım hakkı bulunan kamu kurumlarına teklif sunulmaması.

Mahkeme bir pay devrinin geçersiz olduğuna karar verdiğinde, her iki taraf da bu işlem kapsamında aldıklarını iade etmekle yükümlüdür. Varlıkların aynen iadesinin mümkün olmadığı durumlarda, nakdi tazminat ödenmesi zorunludur. Belarus hukuku bunun dışında alternatif bir sonuç öngörmemektedir. İkincil bir sonuç ise, ortaklık sıfatı geçersiz işleme dayanan alıcının katıldığı ve oy kullandığı genel kurul toplantılarında alınan kararların durumudur. Özellikle kullanılan bu oyların belirleyici nitelikte olması halinde, anılan genel kurul kararlarına karşı da iptal davası açılabilir.

Evet, örneğin hile, tehdit veya rızayı sakatlayan şartlar neticesinde gerçekleşmişse, bir ortağın ortaklıktan çıkışı hukuka aykırı kabul edilebilir. Bununla birlikte bu durum, Belarus Medeni Kanunu’nun 9. Bölümünde yer alan genel işlem kurallarına tabi değildir; zira şirketten çıkış, mülkiyete dayalı bir hukuki işlemden farklı ele alınır — malvarlığı devrinden ziyade şirket içi kurumsal ilişkileri ilgilendirir. Açık bir yasal düzenlemenin bulunmaması, mahkemelerin bu tür uyuşmazlıkları kıyas yoluyla çözmesini gerektirir; bu da nitelikli bir hukuki temsil almayı zorunlu kılmaktadır.

Kendiliğinden (otomatik olarak) geçersiz sayılmaz. Ortaklık sıfatı geçersiz bir işleme dayanan bir ortağın oyları genel kurul kararlarının sonucunu etkilemiş olsa dahi, Belarus hukuku bu kararları doğrudan hükümsüz kabul etmez. Bunun temel gerekçesi, kararların kendiliğinden iptalinin yürütülen ticari faaliyetlerin istikrarını zedeleyecek olmasıdır. İtiraz konusu her genel kurul kararına karşı münferit olarak dava açılması gerekmekte olup davacının, hukuka aykırı oyların karar üzerindeki somut etkisini ve bundan doğan zararı kanıtlaması gerekir. Mahkemeler, geçersiz işlemlerin bulunduğu hallerde dahi kurumsal istikrarı muhafaza etmeyi hedefleyen özel yasal hükümleri tatbik etmektedir.

Genel kurulun payların yeniden dağıtılmasına ilişkin karar almasının ardından şirket, yeni ortaklık yapısını yansıtacak biçimde esas sözleşmesini tadil etmeli ve bu değişiklikleri yetkili devlet makamına tescil ettirmelidir. Bu işlemlerin, genel kurul karar tarihinden itibaren iki ay içinde tamamlanması gerekmektedir. Bunun yapılmaması başlı başına bir ihlal teşkil eder: Payını şeklen devretmiş ancak değiştirilmeyen esas sözleşmede halen ortak olarak kayıtlı görünen bir ortak, mahkemeye başvurarak şirketin gerekli değişiklikleri yapması ve tescil ettirmesi yönünde karar verilmesini talep edebilir.

AMBY Legal bu süreçte kapsamlı bir hukuki destek sunmaktadır: Pay dağıtımına ilişkin belgelerin ve somut koşulların incelenmesi, yapılan dağıtımın hukuka uygunluğuna dair hukuki mütalaa hazırlanması, dava dilekçesi dahil tüm mahkeme evrak paketinin hazırlanması ve ekonomi mahkemelerindeki yargılama sürecinde müvekkilin temsil edilmesi. Hukuk büromuz ayrıca, ileride doğabilecek uyuşmazlık risklerini asgariye indirmek amacıyla şirketlere ve münferit ortaklara pay devirlerinin önceden nasıl yapılandırılacağı konusunda da danışmanlık sağlamaktadır.