Belarus'ta Kişisel Verilerin Korunması Uyuşmazlıkları
Our clients
Belarus’ta Kişisel Verilerin Korunması: İşletmeler İçin Temel Konular
Kişisel verilerin korunması, Belarus’ta faaliyet gösteren işletmeler için her geçen gün daha kritik bir alan haline gelmektedir. Gerçek kişilere (müvekkiller, çalışanlar, web sitesi ziyaretçileri) ait bilgileri toplayan, saklayan veya işleyen her şirket veri sorumlusu (operatör) statüsündedir ve Belarus veri koruma mevzuatına tabidir.
Bu alandaki uyuşmazlıklar çoğunlukla veri sızıntılarından, belirtilen amacın ötesinde aşırı kişisel veri toplanmasından ve açık rıza şartlarına uyulmamasından kaynaklanır. Yükümlülüklerini yerine getirmeyen veri sorumluları; Kişisel Verileri Koruma Ulusal Merkezi (NCPD) tarafından yürütülen idari denetimler, para cezaları ve veri sahiplerinin tazminat davaları ile karşı karşıya kalır.
AMBY Legal; şirketlere kişisel veri işleme süreçlerini Belarus mevzuatına tam uyumlu hale getirme, kurum içi veri koruma belgelerini denetleme ve NCPD ile mahkemeler nezdindeki uyuşmazlıklarda müvekkillerini temsil etme konularında kapsamlı hukuki danışmanlık sağlar.
Belarus Hukukuna Göre Kişisel Veri Nedir?
Kişisel veri, kimliği belirli veya belirlenebilir bir gerçek kişiyle ilişkili her türlü bilgidir. Başlıca şu kategorilere ayrılır:
Genel veriler: Ad, soyad, doğum tarihi, telefon numarası, iş yeri, iletişim bilgileri — kimlik doğrulamada kullanılan ve standart koruma gerektiren verilerdir.
Özel nitelikli veriler: Sağlık bilgileri, siyasi görüşler, dini inançlar, ırk veya etnik köken, adli sicil kayıtları — daha sıkı koruma ve işlenmesi için kural olarak açık rıza gerektiren hassas verilerdir.
Biyometrik veriler: Kimlik tespiti amacıyla kullanılan parmak izi veya yüz tanıma verileri gibi benzersiz biyolojik göstergeler. Standart bir fotoğraf, özellikle biyometrik kimlik doğrulama amacıyla kullanılmadığı sürece biyometrik veri sayılmaz.
Çevrim içi tanımlayıcılar: IP adresleri, çerezler (cookies) ve cihaz kimlikleri — bir kişinin kimliğini tespit etmek için kullanılabildikleri takdirde Belarus hukukunda kişisel veri kabul edilir.
Belarus’ta IT Şirketi
Belarus’taki bilişim işletmeniz için kuruluş ve büyümenin her aşamasında profesyonel hukuki destek alın.
Belarus’ta Kişisel Verilerin Korunmasından Kim Sorumludur?
Kişisel verileri işleyen — toplayan, saklayan, değiştiren, aktaran veya silen — her Belarus tüzel kişiliği veya bireysel girişimcisi veri sorumlusu (operatör) olarak sınıflandırılır ve yasal uyumdan doğrudan sorumludur.
Veri sorumluları, şirket bünyesinde veri işleme faaliyetlerini denetlemek üzere sorumlu bir çalışan atamak veya özel bir birim oluşturmakla yükümlüdür. Ayrıca verilerin yalnızca Operasyonel Analitik Merkez (OAC) standartlarını karşılayan sertifikalı güvenlik araçlarıyla donatılmış bilgi sistemlerinde işlenmesini sağlamalıdırlar.
Kişisel verilerin korunması mevzuatına uyumu denetlemekten sorumlu yetkili devlet kurumu Kişisel Verileri Koruma Ulusal Merkezi’dir (NCPD). NCPD denetimler yapar, bireylerin şikayetlerini inceler ve veri sorumlularına bağlayıcı talimatlar verir. NCPD’ye yapılacak şikayetlerin, ihlalin öğrenildiği tarihten itibaren üç ay içinde sunulması gerekir.
Kişisel Veri Operatörleri Sicili
1 Ocak 2024’ten itibaren NCPD resmi bir veri tabanı — Kişisel Veri Operatörleri Sicili — tutmaktadır. Veri sorumluları; bilgi sistemleri 100.000’den fazla reşit bireyin, 16 yaşından küçük 10.000’den fazla kişinin verilerini veya biyometrik/genetik verileri işliyorsa sistem bilgilerini bu sicile kaydettirmekle yükümlüdür.
Gerekli bilgilerin sicile bildirilmemesi mevzuat ihlalidir. AMBY Legal, veri sorumlularına tescil yükümlülüklerinin tespiti ve başvuru dosyalarının hazırlanması konularında hukuki destek sunar.
Bireyler ve Veri Sorumluları Arasındaki Uyuşmazlıklar
Veri koruma uyuşmazlıklarının en yaygın türü aşırı veri toplanmasıdır — veri sorumlularının belirtilen amaç için objektif olarak gerekenden daha fazla kişisel veri talep etmesi. Örneğin bir e-ticaret sitesinden mal teslimatı için müşterinin vergi kimlik numarasına veya iş yeri bilgilerine ihtiyaç yoktur.
Verilerinin orantısız şekilde işlendiğini düşünen bir birey; doğrudan veri sorumlusuna başvurarak fazla verilerin silinmesini isteyebilir veya NCPD’ye şikayette bulunabilir. Şikayet durumunda veri sorumlusu teftiş ve idari para cezalarıyla karşılaşabilir.
AMBY Legal, şikayet ve ceza risklerini en aza indirmek üzere veri sorumlularının açık rıza metinlerini ve veri toplama formlarını gözden geçirerek mevzuata uygun hale getirir.
NCPD ile Veri Sorumluları Arasındaki Uyuşmazlıklar
NCPD ile veri sorumluları arasındaki uyuşmazlıklar çoğunlukla şu sebeplerden kaynaklanır: Yetersiz güvenlik önlemlerinden doğan veri sızıntıları, açık rıza olmaksızın kişisel verilerin kasten veya ihmalle ifşa edilmesi ve sertifikasız BT sistemlerinin kullanılması.
AMBY Legal; şirketlerin kurum içi veri koruma belgelerini denetler, uyumsuzlukları tespit eder ve zorunlu belgeleri hazırlar. NCPD denetimi başlamışsa süreç boyunca veri sorumlusunun haklarını savunur.
Belarus Hukukunda Kişisel Veri Sahiplerinin Hakları
Belarus kişisel verilerin korunması mevzuatı, bireylere verileri üzerinde etkin denetim hakları tanır. Başlıca haklar şunlardır:
Veri işlemeye verilen rızayı her zaman geri alma hakkı — veri sorumlusu talebi aldıktan sonra 15 gün içinde işlemeyi durdurmalıdır.
Verilerinin nasıl ve hangi amaçla işlendiğine ilişkin bilgi talep etme hakkı.
Hatalı ve eksik kişisel verilerin düzeltilmesini isteme hakkı.
Kişisel verilerinin kimlere aktarıldığını öğrenme hakkı.
Verilerin silinmesini veya güvenliğinin artırılmasını talep etme hakkı.
Veri sorumluları bilgi taleplerine 5 iş günü içinde yanıt vermeli ve 15 iş günü içinde eksiksiz bilgi sağlamalıdır. Bu yükümlülüklere uyulmaması NCPD yaptırımlarına ve tazminat davalarına yol açar.
Kişisel Verilerin Üçüncü Taraflarla Paylaşılması
Kişisel verilerin alt yükleniciler, muhasebeciler, pazarlamacılar veya hizmet sağlayıcılar dahil üçüncü taraflara aktarılması Belarus hukukunda mümkündür ancak katı şartlara bağlıdır.
Veri sorumlusu adına veri işleyen her üçüncü tarafla resmi bir veri işleme sözleşmesi akdedilmelidir. Sözleşmede; hangi verilerin aktarıldığı, işleme amacı, tarafların yükümlülükleri ve verileri yetkisiz erişimden korumak için alınan teknik güvenlik önlemleri açıkça yer almalıdır.
Geçerli bir sözleşme olmaksızın veya belirlenen amaç sınırları aşılarak kişisel verilerin paylaşılması Belarus veri koruma mevzuatının açık bir ihlalidir.
Kişisel Veri İşlemenin Hukuki Dayanakları
Kişisel veriler yalnızca açık bir hukuki sebebin varlığı halinde işlenebilir. Belarus hukukundaki temel işleme dayanakları şunlardır:
Açık rıza — en yaygın dayanaktır ancak her zaman zorunlu değildir. Rıza; özgür iradeyle, belirli bir konuya ilişkin, bilgilendirilmiş ve açık bir aktif eylemle (önceden işaretlenmemiş kutucukla) verilmelidir.
Sözleşmenin ifası — banka hesabı açılması veya siparişin teslimi gibi kişiyle yapılan bir sözleşmenin ifası için zorunlu olan veri işleme.
Kanuni yükümlülük — mevzuatın veri sorumlusuna yüklediği yasal görevlerin yerine getirilmesi için zorunlu olan işleme.
Devletin meşru menfaatleri — ulusal güvenlik, yolsuzlukla mücadele veya kara para aklamayı önleme amacıyla zorunlu olan işleme.
Birçok kamu kurumu ve kuruluşu, yasal yetkileri doğrudan izin verdiği için açık rıza aramaksızın kişisel veri işlemektedir.
Kişisel Veri Uyumu İçin Gerekli Temel Belgeler
Kişisel veri işleyen her kuruluş aşağıdaki temel iç düzenlemeleri oluşturmak ve güncel tutmak zorundadır:
Kişisel Verilerin İşlenmesine İlişkin Şirket İçi Yönetmelik — işleme amaçları, veri kategorileri, saklama süreleri, erişim yetkileri ve güvenlik tedbirleri dahil şirket içi kuralları belirler.
Gizlilik Politikası — şirketin internet sitesinde veya mobil uygulamasında yayımlanarak kullanıcıları hangi verilerin toplandığı, ne amaçla işlendiği, ne kadar süre saklandığı ve hakları konusunda bilgilendirir.
Açık Rıza Metinleri — veri işlemenin rızaya dayandığı durumlarda işlem başlamadan önce kişilere sunulan müstakil ve somut onay belgeleridir. Yalnızca gizlilik politikasına atıf yapılması hukuken yeterli değildir.
BT Sistemleri Sicili — kişisel verilerin işlendiği tüm yazılım ve sistemlerin adlarını, veri türlerini, işleme amaçlarını ve güvenlik tedbirlerini içeren dökümdür.
Yetkili Çalışanlar Listesi — kişisel verilere erişim yetkisi bulunan personelin yetki düzeylerini ve görev tanımlarını gösteren iç kayıttır.
Bu süreçlerin temelini iki ana belge oluşturur: Kişisel Verilerin İşlenmesine İlişkin Şirket İçi Yönetmelik kurum içi kuralları belirlerken, web sitesinde veya uygulamada yayımlanan Gizlilik Politikası müvekkilleri ve kullanıcıları aydınlatır. Bu politika verileri kimin toplayıp işlediğini, hangi verilerin hangi amaçla kullanıldığını ve kişilerin sahip olduğu hakları açıkça ortaya koyar.
Veriler rızaya dayalı olarak işlendiğinde kuruluş, işleme başlamadan önce net ve müstakil bilgilendirme sağlamalıdır. Yalnızca genel gizlilik politikasına atıfta bulunmak yeterli olmayıp, bireylerin bilinçli tercihte bulunabilmesi için somut ve bağımsız bilgilere ihtiyaç vardır.
Veri Saklama ve Depolama Kuralları
Kişisel veriler yalnızca toplanma amacına ulaşmak için gerekli olan süre boyunca saklanmalı, amaç gerçekleştiğinde veya yasal saklama süresi dolduğunda derhal silinmeli veya anonim hale getirilmelidir.
Kişisel veriler, yalnızca Operasyon ve Analiz Merkezi (OAC) tarafından belirlenen standartları karşılayan sertifikalı güvenlik araçlarıyla donatılmış BT sistemlerinde işlenmelidir. Sertifikalı korumaya sahip olmayan sistemlerin kullanılması Belarus mevzuatına aykırıdır. Belarus’ta veri yerelleştirme zorunluluğu bulunmamaktadır — veriler yurt dışında saklanabilir — ancak teknik koruma gereklilikleri geçerliliğini korumaktadır.
Veri sorumluları; işlenen veri kategorilerini, saklama gerekçelerini ve her veri türü için geçerli yasal saklama sürelerini gösteren ayrıntılı bir iç sicil tutmalıdır.
Veri İhlali Bildirim Yükümlülükleri
Veri sorumlusunun kişisel veri koruma sistemi ihlal edildiğinde veya yetkisiz erişim gerçekleştiğinde, olayın tespit edilmesinden itibaren en geç 3 iş günü içinde NCPD’ye yazılı bildirim yapılması yasal bir zorunluluktur.
Etkilenen bireylerin doğrudan bilgilendirilmesi yönünde mutlak bir yasal zorunluluk bulunmasa da, sızıntının kişisel hak ve güvenliğe yönelik ciddi risk taşıdığı durumlarda bildirim yapılması kurumsal dürüstlük ve itibar açısından tavsiye edilir.
İhlalin kişisel verilerin hukuka aykırı şekilde yayılmasına, değiştirilmesine veya imhasına yol açmadığı teknik aksaklıklarda NCPD’ye bildirim zorunluluğu doğmaz.
Unutulma Hakkı (Verilerin Silinmesi)
Belarus Cumhuriyeti Anayasası’nın 28. maddesi, her bireyin özel hayatına hukuka aykırı müdahalelere karşı korunmasını güvence altına almaktadır. Teknolojinin gelişmesiyle birlikte bu ilke kişisel verileri de kapsayacak şekilde genişletilmiş olup verilerin ticari veya diğer amaçlarla yetkisiz kullanımına karşı korunmasını temin etmektedir.
Belarus mevzuatı veri sahiplerine verilerinin silinmesini isteme hakkı (“unutulma hakkı”) tanır. Verilerin hukuka aykırı işlendiği veya işleme amacının ortadan kalktığı durumlarda veri sorumlusu talebi gecikmeksizin yerine getirmekle yükümlüdür.
Çocukların, Yakınların ve Vefat Edenlerin Kişisel Verileri
16 yaşından küçük bireylerin kişisel verilerinin işlenmesi, yasal temsilcilerinin (anne, baba veya vasi) yazılı rızasını gerektirir.
Vefat etmiş kişilerin kişisel verilerinin işlenmesine, yalnızca ilgilinin sağlığında rıza vermiş olması veya yakın akrabalarının ya da mirasçılarının onay vermesi halinde izin verilir. Bu kategorilerden herhangi birinde veri işleyen operatörler, rıza alma prosedürlerinin bu gereklilikleri özel olarak karşıladığından emin olmalıdır.
İzinsiz Veri İfşasında Hukuki ve Cezai Sorumluluk
Belarus mevzuatı kişisel verilerin hukuka aykırı şekilde ifşa edilmesi veya sızdırılması durumunda ağır idari ve cezai yaptırımlar öngörmektedir.
İdari Suçlar Kanunu’nun 22.13. maddesi uyarınca, mesleki faaliyetler yoluyla elde edilen kişisel verilerin kasten ifşa edilmesi, 4 ila 20 baz birim (180 ila 900 Belarus rublesi) para cezası gerektirir. Kişisel verilerin korunmaması gibi daha ciddi ihlaller ise yaklaşık 740 € ila 1.850 € arasında değişen para cezalarıyla sonuçlanabilir.
Kişisel Veri Koruma Hizmetlerimiz
Risk Analizi ve Hukuki İnceleme
Sınır Ötesi Veri Aktarım Danışmanlığı
Denetim ve Soruşturma Desteği
Şirket İçi Veri Politikaları
Veri Sorumlusu Görevlendirmesi
İşleme Amaç ve Usullerinin Tespiti
Erişim Yetkilendirme Yapısı
Veri Sahibi Taleplerinin Yönetimi
Kamera ile İzleme Kuralları
Web Sitesi Hukuki Altyapısı
Çalışan Verilerinin İşlenmesi
Üçüncü Taraf Sözleşmeleri
Sınır Ötesi Aktarım Şartları
Veri İmha Prosedürleri
Kişisel Veri İhlallerinde Sorumluluk Türleri
Çalışan Disiplin Sorumluluğu
İdari Para Cezaları
Tazminat Sorumluluğu
Kişisel Veri Türleri
Kişisel Verilerin Toplanması, İşlenmesi ve Korunmasına İlişkin Şartlar
Belarus mevzuatı hukuka uygun kişisel veri işleme için açık ilkeler belirlemektedir:
Amacın belirlenmesi: Veriler yalnızca belirli, açık ve meşru bir amaç doğrultusunda toplanmalıdır. Yeni bir hukuki dayanak olmaksızın sonradan başka bir amaçla kullanılamaz.
Kapsamın sınırlandırılması: Yalnızca belirlenen amaca ulaşmak için kesinlikle gerekli olan veriler toplanmalıdır. Aşırı veri toplanması idari bir ihlal teşkil eder.
Rızanın usulüne uygun alınması: Hukuki dayanağın rıza olduğu hallerde; rıza özgür iradeyle, belirli bir konuya ilişkin ve bilgilendirmeye dayalı olmalı — işleme başlamadan önce açık bir aktif eylemle alınmalıdır.
Kişilerin aydınlatılması: Rıza alınmadan önce kişilere verilerini kimin topladığı, hangi amaçla işlediği ve hangi haklara sahip oldukları konusunda eksiksiz bilgi verilmelidir.
Fikri Mülkiyetin Korunması
Şirketiniz için Belarus’ta uluslararası standartlarda uzman fikri mülkiyet koruması ve hukuki destek alın.
Şirketler Kişisel Veri Konularında Neden AMBY Legal'i Seçiyor?
Sektörler Arası Deneyim
Sizin Dilinizi Konuşuyoruz
Kanıtlanmış Başarılar
Karmaşık Sorunların Çözümü
Zaman Tasarrufu Sağlama
Mali Kayıpları Önlüyor
Sıkça Sorulan Sorular (SSS)
Geçerli bir rıza; özgür iradeyle, belirli bir konuya ilişkin, bilgilendirilmiş ve kişinin açık aktif eylemiyle (örneğin işaretlenmemiş bir kutucuğu bizzat işaretlemesiyle) verilmelidir. Rıza metninde işleme amaçları, veri kategorileri, saklama süresi ve rızayı geri alma hakkı açıkça belirtilmelidir. Önceden işaretlenmiş kutucuklar veya zımni rıza Belarus hukukunda geçersizdir.
Rıza formu; açıkça tanımlanmış işleme amaçları, toplanan verilerin listesi, saklama süresi veya rızayı geri alma hakkı gibi zorunlu unsurları içermiyorsa geçersiz kılınabilir. Fiili veri işleme faaliyetlerini yansıtmayan genel veya muğlak ifadeler de geçersizlik riski doğurur.
Yaygın hatalar şunlardır: Önceden işaretli onay kutucukları kullanmak, rıza metnini inceleme veya indirme imkanı sunmamak, genel Gizlilik Politikasını somut rızanın yerine ikame etmek ve rıza kaydını (IP adresi, tarih-saat, tam metin) loglamamak. Bunların her biri Belarus veri koruma standartlarının ihlalidir.
Sonuçlar arasında; idari para cezaları, NCPD’nin hukuka aykırı işlemeyi durdurma yönündeki bağlayıcı kararları, veri işleme faaliyetlerinin durdurulması riski, veri sahiplerinin tazminat davaları ve ciddi itibar kaybı yer alır. Belarus makamları bu kuralları etkin şekilde denetlemektedir.
Kişiye imzalamadan önce işleme amaçlarını, veri türlerini, saklama süresini ve rızayı geri alma haklarını içeren yazılı bir metin sunulmalıdır. İmzalı bir nüsha arşivlenmeli; iyi uygulama olarak bir suret e-posta ile veri sahibine iletilmelidir.
Farklı işleme amaçları için ayrı ve önceden işaretlenmemiş onay kutucukları kullanılmalıdır. IP adresi, tarih, saat ve onaylanan metin sistemde loglanmalıdır. Rıza genel Kullanım Şartları arasına gizlenmemeli, yapılan işleme (kayıt, sipariş, bülten) doğrudan özgülenmeli ve erişilebilir bir Gizlilik Politikasına bağlanmalıdır.
Belarus mevzuatına göre bireyler verdikleri rızayı her zaman geri alabilirler. Veri sorumlusu geri alma talebini izleyen 15 gün içinde ilgili verileri işlemeyi durdurmak zorundadır. Geri alma kayıtlarının tutulmaması, veri sorumlusunu hukuki dayanaktan yoksun veri işleme suçlamalarına ve tazminat davalarına açık hale getirir.
Haberler ve Makaleler
Yabancı bir alacaklı için Belaruslu bir borçlunun adının yanında yer alan “iflas” kelimesi, oldukça sert bir darbe niteliğindedir. Doğal tepki, bunu paranın sonu olarak değerlendirmek ve alacağınızın üzerine bir bardak su içmek gerektiğini düşünmektir. Bu içgüdü tamamen yanlıştır ve alacaklıların tahsil edebilecekleri tutarları tam olarak bu şekilde kaybetmelerine yol açar. İflas, borcunuzu ortadan kaldırmaz; onu, […]
Alacak davalarında davacıların çok geç öğrendiği acı bir gerçek vardır: davayı kazanmak, ancak kararın icrası için başvurulabilecek varlıklar kalmışsa işe yarar. Mahkeme kararı elde etmek için bir yılını ve küçük bir servet harcayan, ancak bu sırada borçlunun banka hesaplarını sessizce boşalttığını ve malvarlığını devrettiğini öğrenen davacı, elinde bir kâğıt parçasıyla kalır ve parasını kaybeder. Karar […]
Kendi vasiyetnamesi hakkında bir insanın yapabileceği en doğal varsayımlardan biridir: Kendi ülkemde usulüne uygun imzaladım, kimin ne alacağını belirtiyor, dolayısıyla sahip olduğum her şey için her yerde aynen öyle olacak. Bir terekenin büyük kısmı için, çoğu yerde bu varsayım geçerlidir. Sessizce bozulduğu yer ise sınırdır. Londra, Berlin veya New York’ta düzenlenen bir vasiyetname Minsk’teki bir […]