EAEU Genelinde Alacak Tahsili

EAEU Kapsamında Sınır Ötesi Alacak Tahsili

Avrasya Ekonomik Birliği – AEB – beş üye devletten oluşur: Belarus, Rusya, Kazakistan, Ermenistan ve Kırgızistan. Bu ülkelerdeki şirketler birbirleriyle aktif olarak ticaret yapmakta ve bu ticaretten kaynaklanan borç uyuşmazlıkları bölgedeki ticari yaşamın olağan bir özelliğidir.

Alacaklılar açısından sevindirici olan husus, EAEU ve BDT hukuki çerçevesinin, Batılı karşı taraflarla yapılan işlemlere kıyasla sınır ötesi alacak tahsili için önemli ölçüde daha elverişli bir ortam sunmasıdır. Bir üye devlette verilen mahkeme kararları, diğer birçok uluslararası durumda gereken uzun ve masraflı tanıma süreçlerine gerek kalmaksızın, bir diğer üye devlette tanınabilir ve tenfiz edilebilir. BDT üyesi devletler arasında belgeler için apostil tasdiki gerekmemektedir. Dil engeli asgari düzeydedir – bölge genelinde yargı süreçleri Rusça yürütülmektedir.

AMBY Legal -AEB’nin coğrafi ve yasal merkezi olan- Belarus’ta yerleşiktir ve bölgenin dört bir yanından gelen alacaklıların Belarus ile bağlantılı borçları tahsil etmesine ve ayrıca Belaruslu alacaklıların diğer AEB üye devletlerindeki borçluları takip etmesine yardımcı olmaktadır.

BDT ve EAEU Kapsamında Sınır Ötesi Alacak Tahsilinin Hukuki Çerçevesi

Bölge genelinde sınır ötesi borç tahsilatını iki örtüşen yasal çerçeve yönetmektedir.

Minsk Sözleşmesi 1993: 22 Ocak 1993 tarihinde Minsk’te imzalanan Medeni, Aile ve Ceza İşlerinde Adli Yardım ve Hukuki İlişkiler Sözleşmesi, BDT üye devletleri arasında karşılıklı adli yardımın temel anlaşmasıdır. Belarus, Rusya, Kazakistan, Ermenistan, Kırgızistan, Ukrayna, Moldova, Tacikistan, Türkmenistan, Özbekistan ve Azerbaycan’ı kapsar. Sözleşme, mahkeme kararlarının karşılıklı olarak tanınmasını ve tenfizini sağlar; yani bir akit devlette alınan bir hüküm, esasa ilişkin ayrı bir mahkeme duruşması olmaksızın diğerinde tanınabilir ve tenfiz edilebilir.

Kişinev Sözleşmesi 2002: Onaylamış olan BDT devletleri arasında geçerli olan, 7 Ekim 2002 tarihinde Kişinev’de imzalanan Minsk Sözleşmesi’nin güncellenmiş bir versiyonudur. Her iki sözleşmeye de taraf olan devletler arasında Kişinev Sözleşmesi önceliklidir. Minsk Sözleşmesi, Kişinev Sözleşmesi devletleri ile Kişinev Sözleşmesi’ni onaylamamış devletler arasındaki ilişkilerde uygulanmaya devam etmektedir.

AEB Anlaşması çerçevesi: Avrasya Ekonomik Birliği Anlaşması ve ilgili anlaşmalar, AEB üye devletleri arasında ticari uyuşmazlık çözümü ve icra için ek mekanizmalar sağlar -ticari konularda Minsk ve Kişinev sözleşmelerinin yerini almak yerine onları tamamlar.

Bölge Genelinde Mahkeme Kararlarının Tanınması ve Tenfizi

Bir BDT veya EAEU üyesi devlette borçlu aleyhine mahkeme kararı almış olan bir alacaklı, bu kararın borçlunun malvarlığı bulunan başka bir üye devlette tanınmasını ve tenfiz edilmesini sağlayabilir. Bu süreç, bölge dışından alınan kararların tanınmasına kıyasla önemli ölçüde daha basittir.

Belarus hükmünün Rusya veya Kazakistan’da tenfizi: Bir Belarus mahkeme hükmü, tanıma ve tenfiz için Rusya veya Kazakistan’daki ilgili mahkemeye sunulabilir. Mahkeme, Sözleşme’nin biçimsel gereksinimlerinin karşılanıp karşılanmadığını inceler -uyuşmazlığın esasını yeniden incelemez. Tanındıktan sonra hüküm, tanıyan devletin ulusal icra sistemi aracılığıyla icra edilir.

Rus hükmünün Belarus’ta tenfizi: Rus mahkeme kararları -arbitraj (ticaret) mahkemesi kararları dahil- Belarus’ta özellikle kolaylaştırılmış bir süreçle tenfiz edilir. Rus arbitraj mahkemesi kararları, Belarus mahkemesi önünde ayrı bir tanıma duruşması gerektirmeden doğrudan Belarus icra makamlarına sunulur. Bu, bölgedeki en verimli sınır ötesi icra rotalarından biridir.

Kazak, Ermeni ve Kırgız hükümlerinin Belarus’ta tenfizi: Sözleşme çerçevesinde diğer AEB üye devletlerinden alınan kararlar için de benzer karşılıklı icra geçerlidir. Süreç, hükmün ve beraberindeki belgelerin Belarus ekonomi mahkemesine sunulmasını ve mahkemenin icra yetkisi veren bir karar vermesini gerektirir.