Belarus’ta Hukuki İnceleme (Due Diligence)
Belarus’ta hukuki inceleme yapılmadan bir işletmenin devralınması, deneyimli yatırımcıların göze almadığı ciddi bir risktir. Kârlı görünen bir şirketin arkasında gizli borçlar, devredilemeyen sözleşmeler, şirket unvan veya mülkiyet değişikliğinde geçerliliğini yitiren lisanslar, eski çalışanlardan kaynaklanan işçi alacağı talepleri veya hiç açıklanmamış ipotekli gayrimenkuller bulunabilir. Bunların hiçbiri varsayım değildir; hukuki incelemede sürekli karşımıza çıkan ve işlem fiyatını, yapısını ve hatta şirketin ticari varlığını doğrudan etkileyen gerçekçi risklerdir.
Hukuki inceleme (due diligence), bir hedef şirketin hukuki durumunun işlem tamamlanmadan önce sistematik olarak incelenmesidir. Riskleri tespit eder, olası yükümlülükleri sayısallaştırır ve alıcıya fiyatı müzakere etmek, işlemi doğru şekilde yapılandırmak ve devam edip etmeme konusunda karar vermek için gereken bilgileri sağlar.
AMBY Legal, küçük bilişim işletmeleri ve ticaret şirketlerinden büyük operasyonel işletmelere kadar Belarus şirketlerini devralan yabancı yatırımcılara hukuki inceleme hizmeti sunmaktadır. Bulgularımızı ve tavsiyelerimizi içeren yapılandırılmış bir İngilizce rapor hazırlıyoruz.
Hukuki İnceleme (Due Diligence) Neleri Kapsar?
Kurumsal yapı ve yönetim: Şirketin kurucu belgelerini (ana sözleşme, varsa kurucu anlaşma, tescil belgeleri) inceliyor ve mülkiyet yapısını doğruluyoruz.
Pay veya ortaklık paylarının mülkiyeti: Satıcının satılan paylar üzerinde geçerli mülkiyet hakkına sahip olduğunu ve üçüncü şahısların hak iddialarının, rehinlerin veya devir kısıtlamalarının bulunmadığını teyit ediyoruz. Usulüne uygun belgelendirilmeyen veya satıcının mülkiyet hakkının kusurlu olduğu bir pay devri, işlem tamamlandıktan sonra dava konusu yapılabilir.
Sözleşmeler ve ticari taahhütler: Müşteriler, tedarikçiler, ev sahipleri ve hizmet sağlayıcılarla yapılan önemli sözleşmeleri; kontrol değişikliği (change-of-control) maddeleri, devir kısıtlamaları veya devralma nedeniyle tetiklenebilecek fesih hakları açısından inceliyoruz.
Lisanslar ve mevzuata uyum: Şirketin faaliyetleri için gereken tüm lisanslara sahip olup olmadığını, bunların güncel ve devredilebilir durumdayım olup olmadığını kontrol ediyoruz. Finansal hizmetler ve belirli inşaat türleri dahil olmak üzere bazı Belarus lisansları, belirli tüzel kişiliğe verilmektedir ve mülkiyet değişikliğinde otomatik olarak devrolunmaz.
Fikri mülkiyet: Şirketin tescilli markalarını, patentlerini, yazılım telif haklarını ve alan adlarını (domain) inceleyerek mülkiyet hakkını doğruluyor, olası uyuşmazlıkları veya takyidatları tespit ediyoruz.
Gayrimenkul: Şirkete ait veya şirket tarafından kiralanan gayrimenkullerin hukuki durumunu (tapu kayıtları, takyidatlar, kira koşulları, imar ve kullanım amaçlarına uygunluk) kontrol ediyoruz.
İş hukuku ve personel: Personel yapısını, çalışan sayısını, temel istihdam koşullarını, devam eden veya yakın zamanda sonuçlanmış iş uyuşmazlıklarını ve iş mevzuatına uyumu inceliyoruz.
Dava ve uyuşmazlıklar: Şirketin taraf olduğu (davacı, davalı veya üçüncü taraf sıfatıyla) aktif ve yakın tarihli dava dosyalarını ekonomi mahkemeleri veri tabanından kontrol ediyoruz.
Vergi uyumu: Bilgi erişimi ölçüsünde şirketin vergi pozisyonunu gözden geçirerek; devir sonrasında borç doğurabilecek olası vergi risklerini, bekleyen denetimleri veya vergi daireleriyle olan uyuşmazlıkları tespit ediyoruz.
Borçlar ve yükümlülükler: Şirketin bilinen borçlarını (krediler, kefaletler, kooperatif ve şarta bağlı yükümlülükler) inceliyor; finansal tablolarda yer almayan veya satıcı tarafından açıklanmayan hususları tespit ediyoruz.
Belarus’ta alacak tahsili ve ticari icra alanında profesyonel hukuki destek.
Belarus güçlü bir IT sektörüne sahiptir ve yabancı yatırımcıların Belarus bilişim şirketlerini devralması sıkça karşılaşılan bir durumdur. Bu işlemler, standart kontrol listesinin ötesinde özel hukuki inceleme gereksinimleri barındırır.
Yazılım mülkiyeti: Herhangi bir IT alımındaki en kritik konudur. Şirketin -bireysel geliştiricilerin değil- yazılım ürünlerinin fikri mülkiyet haklarına sahip olduğunu özel olarak doğrularız. Belarus hukukuna göre, bir çalışanın istihdam ilişkisi çerçevesinde yarattığı yazılım hakları işverene aittir; ancak bu durum, usulüne uygun düzenlenmiş iş ilişkilerini gerektirir. Sivil sözleşmeler altında yaratılan haklar, açıkça devredilmediği sürece bireyde kalabilir.
HTP statüsü: Şirketin Yüksek Teknoloji Parkı (HTP) üyesi olup olmadığını teyit eder; vergi avantajlarını, düzenleyici yükümlülükleri ve alıcının alım sonrası planlarını etkileyebilecek koşulları inceleriz.
Kritik çalışan bağımlılığı: IT şirketleri genellikle belirli geliştiricilere veya teknik personele bağımlıdır. Kritik çalışan bağımlılıklarını tespit eder ve işlem sonrası elde tutma (retention) düzenlemelerinin nasıl yapılandırılacağı konusunda tavsiyelerde bulunuruz.
Müşteri sözleşmeleri: Müşteri sözleşmelerini devredilebilirlik, kontrol değişikliği hükümleri ve müşteriye özel çalışmalardaki fikri mülkiyet sahipliğini düzenleyen şartlar açısından inceliyoruz.
Belarus’ta bir işletmeyi devralmanın pay devri (share purchase) ve varlık devri (asset purchase) olmak üzere iki ana yolu vardır. Her birinin farklı hukuki ve vergi sonuçları bulunmaktadır.
Pay devri (Share purchase): Alıcı, Belarus şirketindeki ortaklık paylarını veya hisselerini devralır. Şirket; tüm varlıkları, sözleşmeleri, borçları ve geçmişiyle birlikte yeni sahibine geçer. Bu, faal bir işletmeyi devralmak için en yaygın yapıdır. Alıcı, şirketin bilinen ve bilinmeyen tüm borçlarını üstlenir; bu nedenle hukuki inceleme (due diligence) yapılması hayati önem taşır.
Varlık devri (Asset purchase): Alıcı, şirketin kendisini değil; ekipman, sözleşmeler, fikri mülkiyet veya gayrimenkuller gibi belirli varlıklarını devralır. Alıcı, şirketin geçmiş borçlarını üstlenmez. Bununla birlikte, Belarus’taki varlık devirleri daha karmaşık dokümantasyon gerektirir ve ek vergi ile tescil yükümlülüklerini tetikleyebilir.
Her bir devir işlemi için en uygun işlem yapısı konusunda danışmanlık sunuyor ve belgeleri buna göre yapılandırıyoruz.
Hukuki inceleme, bir şirketin birleşme veya satın alma öncesindeki hukuki durumunun sistematik bir değerlendirmesidir. İşletmenin değerini veya işlemin fizibilitesini etkileyebilecek gizli yükümlülükler, sözleşme sorunları, lisans problemleri ve fikri mülkiyet uyuşmazlıkları gibi yasal riskleri ortaya çıkarır. Alıcıya fiyatı müzakere etmek, işlemi doğru yapılandırmak ve ilerleyip ilerlememe konusunda karar vermek için gereken bilgileri sunar.
Küçük ve orta ölçekli bir Belarus şirketi için odaklanmış bir hukuki inceleme, evrak paketinin teslim alınmasından itibaren genellikle iki ila üç hafta sürer. Daha büyük veya karmaşık işletmeler için kapsamlı inceleme ise tipik olarak dört ila altı hafta sürer. Süre, hedef şirketin karmaşıklığına ve sağlanan belgelerin eksiksizliğine bağlıdır.
Pay devrinde alıcı, tüm varlıkları, sözleşmeleri, borçları ve geçmişiyle birlikte şirketin kendisini devralır. Varlık devrinde ise alıcı, şirketin tamamı yerine belirli varlıkları satın alır. Pay devrinin yapılandırılması daha kolaydır ancak alıcı şirketin geçmiş borçlarını üstlenir. Varlık devri, alıcıya neyi edindiği konusunda daha fazla kontrol sağlasa da daha karmaşık belgeler gerektirir. Her işlem için en uygun yapı konusunda danışmanlık veriyoruz.
Evet. Belarus hukuku, Belarus şirketlerinin yabancı mülkiyetine herhangi bir kısıtlama getirmemektedir; yabancı bir gerçek veya tüzel kişi, bir Belarus Limited Şirketi (LLC) veya anonim şirketinin %100’üne sahip olabilir. Yerel bir kurucu ortak veya yerel müdür bulundurma zorunluluğu yoktur.
Garanti paketi şunları kapsamalıdır: Satılan payların veya varlıkların mülkiyet hakkı; finansal tabloların doğruluğu; açıklanmamış borçların bulunmadığı; yürürlükteki mevzuata uyum; devam eden dava veya idari soruşturmanın olmaması; önemli sözleşmelerin geçerliliği; fikri mülkiyet haklarının sahipliği; iş hukuku ve vergi mevzuatına uyum. Hukuki inceleme bulgularına dayanarak her işlem için uygun garanti paketini öneriyoruz.
Kapanış sonrasında yeni mülkiyet yapısının EGR’de (Birleşik Devlet Sicili) tescil edilmesi gerekir. Lisans ve izinlerin güncellenmesi gerekebilir. İş sözleşmelerinin gözden geçirilmesi gerekebilir. Geçiş sürecinin hukuki açıdan tamamlanmasını sağlamak için kapanış sonrası tüm adımlarda destek sağlıyoruz.
Yabancı bir alacaklı için Belaruslu bir borçlunun adının yanında yer alan “iflas” kelimesi, oldukça sert bir darbe niteliğindedir. Doğal tepki, bunu paranın sonu olarak değerlendirmek ve alacağınızın üzerine bir bardak su içmek gerektiğini düşünmektir. Bu içgüdü tamamen yanlıştır ve alacaklıların tahsil edebilecekleri tutarları tam olarak bu şekilde kaybetmelerine yol açar. İflas, borcunuzu ortadan kaldırmaz; onu, […]
Alacak davalarında davacıların çok geç öğrendiği acı bir gerçek vardır: davayı kazanmak, ancak kararın icrası için başvurulabilecek varlıklar kalmışsa işe yarar. Mahkeme kararı elde etmek için bir yılını ve küçük bir servet harcayan, ancak bu sırada borçlunun banka hesaplarını sessizce boşalttığını ve malvarlığını devrettiğini öğrenen davacı, elinde bir kâğıt parçasıyla kalır ve parasını kaybeder. Karar […]
Kendi vasiyetnamesi hakkında bir insanın yapabileceği en doğal varsayımlardan biridir: Kendi ülkemde usulüne uygun imzaladım, kimin ne alacağını belirtiyor, dolayısıyla sahip olduğum her şey için her yerde aynen öyle olacak. Bir terekenin büyük kısmı için, çoğu yerde bu varsayım geçerlidir. Sessizce bozulduğu yer ise sınırdır. Londra, Berlin veya New York’ta düzenlenen bir vasiyetname Minsk’teki bir […]
