Çeşitli Tüzel Kişilik Türlerinde Pay Satışı

Ekonominin dinamik gelişimi ve farklı işletme biçimleri çerçevesinde, tüzel kişiliklerde pay satışı konusu giderek önem kazanmaktadır. İşletmenin türüne göre bu işlemin uygulanma biçimi ve özellikleri değişir. Sermayeyi geri çekme isteğinden işletmenin yeniden yapılandırılmasına katılmaya veya stratejik yönünü değiştirmeye kadar çeşitli nedenler pay satışına yol açabilir. Pay satışına ilişkin hukuki hususların ve usullerin doğru anlaşılması, hukuki risklerden kaçınmaya ve işlemi tamamlamaya yardımcı olur. Bu makalede, farklı tüzel kişilik türlerinde pay satışına ilişkin önemli noktaları ve her türün özelliklerini inceleyecek, işletme sahipleri ve yatırımcılar için pratik öneriler sunacağız.

Hangi Şirketlerde Pay Satışı Yapılabilir?

Pay satışı, esas sermayesi katılımcıların (maliklerin) sayısına göre paylara bölünmüş şirketlerde gündeme gelebilir. Bu şirketler arasında limited şirketler (LLC) ve ek sorumluluk şirketleri yer alır.

Anonim şirketlerde de pay satışı gündeme gelebilir; bu şirketlerde esas sermaye ve kontrol sağlayan pay paketleri oluşturulmuş olabilir.

Özel üniter işletmelerde, bu tür şirketlerin sermayesi paylara bölünmediği için pay satışı söz konusu olamaz. Bununla birlikte, özel bir üniter işletme yeniden yapılandırıldığında örneğin bir LLC oluşturulması oldukça mümkündür. Bu bağlamda, bir üniter işletme sahibinin bir kurucu ortak yatırımcı çekmek ve üniter işletmeyi limited şirkete dönüştürmek için sermayeyi paylara bölebileceği söylenebilir.

Şirkette Pay Satışının Özellikleri

Şirket payınızı satmak istemenizin çeşitli nedenleri olabilir. Ancak genel kural olarak, alıcı aramadan önce payı satın alma teklifini diğer ortaklara ve şirkete sunmanız gerekir. Teklifte satış koşulları ve payın bedeli belirtilmelidir. Diğer ortaklar ve şirket satın almayı reddederse üçüncü kişilere teklif sunabilirsiniz. Üçüncü kişilere yapılacak satış da diğer ortaklara ve şirkete sunulan koşullarla aynı koşullarda olmalıdır. İşlemin usulüne uygun yürütülmesi için deneyimli bir avukata başvurmanızı öneririz.

Payı Satın Almada Öncelik Hakkı

Limited şirket ortağı payının tamamını veya bir kısmını satmaya karar verdiğinde, öncelikle satış teklifini şirketin diğer ortaklarına sunmalıdır. Diğer ortaklar, esas sermayedeki payları oranında bu payı veya bir kısmını satın almada önalım hakkına sahiptir. Şirketin ana sözleşmesi bu hakkın kullanılmasına ilişkin farklı koşullar öngörebilir.

Payın veya bir kısmının satış usulü, şirket ana sözleşmesinde ayrıntılı olarak düzenlenmelidir. Avukatlarımız, önalım hakkına ilişkin kurallara uyulup uyulmadığını ve işlemin hukuka uygunluğunu değerlendirmenize yardımcı olabilir. Önalım hakkı, satış bildiriminin gönderildiği tarihten itibaren 30 gün içinde kullanılmalıdır.

Payı veya bir kısmını satın alma önalım hakkının devredilmesi yasaktır. Bu hak ihlal edilirse şirket ortağı veya şirket, alıcının hak ve yükümlülüklerinin kendisine devredilmesini üç ay içinde talep edebilir. Bu tür talepler mahkemede görülür.

Şirket Tarafından Pay Satın Alınması

Şirket aşağıdaki durumlarda bir pay edinebilir:

• Diğer ortaklar önalım haklarını kullanmadığında. 
• Şirketin devlet tescil tarihinden veya ana sözleşmede öngörülen başka bir süreden itibaren bir yıl içinde ortak, payının bedelini esas sermayeye tamamen ödemediğinde. 
• Şirket, bir ortaktan payı veya payın bir kısmını satın aldığında, ortağa payın fiili değerini, kısmi alımda ise satın alınan kısma karşılık gelen tutarı öder. Ortağın rızasıyla ödeme yerine ayni malvarlığı devredilebilir. Payın veya bir kısmının fiili değeri, sermaye katkısının tamamlanması için belirlenen sürenin sona ermesinden önceki raporlama dönemine ait bilanço esas alınarak belirlenir.
• Payın veya bir kısmının fiili değeri, sermaye katkısı için belirlenen sürenin sona ermesinden itibaren en geç 12 ay içinde ödenir. Bu alım için, katkının yalnızca bir kısmını yapmış olan ortağın oyu dikkate alınmaksızın, ortaklar genel kurulunun oybirliğiyle karar alması gerekir. Payın veya bir kısmının fiili değeri, şirketin net varlıklarının değeri ile esas sermayesi arasındaki farktan ödenir.
  
  

Şirket Edinilen Pay ile Ne Yapmalıdır?

Şirket, bir ortaktan edindiği payın veya payın bir kısmının sahibi olarak kalıcı biçimde kalamaz. Şirket, bir yıl içinde payı elden çıkarmak için aşağıdaki yollardan birini seçmelidir:

1. Payı, esas sermayedeki payları oranında tüm ortaklar arasında dağıtmak.

2. Önalım hakkına ilişkin kurallara uyarak payı veya bir kısmını satmak. Şirketin diğer ortakları satın almayı reddederse şirket payı üçüncü kişilere satabilir. Ancak şirket ana sözleşmesinde bu tür satışların yasaklanıp yasaklanmadığı kontrol edilmelidir.

3. Payı veya bir kısmını şirket çalışanlarına devretmek.

Pay yıl sonunda satılmamışsa şirket, esas sermayesini bu payın değeri kadar azaltmalıdır.

Şirket Payı Çalışanlarına Satılabilir mi?

Pay sahibi, satış usulüne ve önalım hakkına uyarak payını şirket çalışanlarına satabilir. Bu durumda çalışan, şirketin ortaklarından biri olur.

Bir şirket (LLC), aşağıdaki koşulların sağlanması hâlinde kendisine geçmiş olan payı çalışanlarına satabilir:

1. Bu tür bir satış olanağı şirket ana sözleşmesinde öngörülmüş olmalıdır.

2. Pay satışına ilişkin ortaklar genel kurulu kararı oybirliğiyle alınmalıdır.

3. Payın tamamı veya bir kısmı, LLC’nin yönetim kurulu (gözetim kurulu) üyelerine, yürütme organına ve/veya çalışanlarına satılabilir.

Payın veya bir kısmının satışı, ortaklar genel kurulunun oybirliğiyle karar almasından sonra yapılabilir. Genellikle aynı kararla şirket ana sözleşmesinde değişiklik yapılması ve esas sermayedeki pay oranlarının değiştirilmesi de onaylanır.

Hisse Senetlerinin Satışı

Hisse senetleri, borsalarda ve tezgâh üstü piyasalarda, organize piyasalarda halka arz yoluyla satılabilir.

Kontrol sağlayan bir pay paketi (%50 + 1 hisse) satılmadığı sürece, hisse senedi satışında şirket ana sözleşmesinde genellikle değişiklik yapılmaz.

Anonim şirket, belirli amaçlarla genel kurul kararıyla kendi hisse senetlerini satın alabilir. Bu tür işlemler için deneyimli şirketler hukuku avukatlarından destek almanızı öneririz.

Öneriler: Şirkette Pay Satarken Nelere Dikkat Edilmeli?

Bir şirkette pay satarken işlemin başarıyla tamamlanması ve risklerin en aza indirilmesi için birçok unsurun dikkate alınması gerekir. Dikkate alabileceğiniz pratik öneriler şunlardır:

1. Taraflar Arasındaki Anlaşmalar

Fiyat, ödeme yöntemi ve ödeme tarihi dâhil olmak üzere satış koşullarını önceden görüşün. Tüm koşullar yazılı olarak açıkça belirtilmelidir.

2. Pay Değerlemesi

Adil bir piyasa fiyatı belirlemek için payın bağımsız değerlemesini yaptırın. Bu, alıcıyla uyuşmazlık ve yanlış anlaşılmaların önlenmesine yardımcı olur.

3. Hukuki Yönler

Pay satışına ilişkin kural ve kısıtlamaları öğrenmek için şirket ana sözleşmesini inceleyin. Diğer ortakların veya şirket organlarının onayının gerekip gerekmediğini ve diğer ortaklara ya da üçüncü kişilere teklif sunmadan önce şirketin payı satın alma öncelik hakkı bulunup bulunmadığını kontrol edin.

4. Belgeleme

Genel kurul tutanakları, pay alım satım sözleşmesi ve devir belgesi gibi gerekli tüm belgeleri hazırlayın. Belgelerin mevzuatın öngördüğü şartlara uygun olduğundan emin olun.

5. Vergiler ve Finansal Sonuçlar

İşlemin vergi sonuçlarını göz önünde bulundurun. Olası vergi yükümlülüklerini analiz etmek için vergi danışmanınızla iletişime geçin.

6. Potansiyel Alıcının İncelenmesi

Potansiyel alıcının güvenilirliğini ve mali yeterliliğini değerlendirin. İtibarını doğrulamak için referans isteyin.

7. Gizlilik

İşlem hassas bilgiler içeriyorsa potansiyel bir alıcı ile bir gizlilik sözleşmesi (NDA) imzalamayı düşünün.

8. Ortakların Görüşlerinin Alınması

İşlemin tüm aşamalarının doğru bir şekilde yürütülmesini sağlamak ve olası hukuki zorluklardan kaçınmak için sürece avukatlar ve muhasebeciler gibi profesyonelleri dahil edin.

9. Çıkış Koşulları

İşlem tamamlandıktan sonra menfaatlerinizin korunmasına yardımcı olması için, sözleşmeye işletmeden çıkış koşullarını (uygulanabildiği hâllerde) ekleyin.

10. Halefiyet Planlaması

Gelecekte çatışma riskini azaltmak için alıcıyla şirketin gelecekteki yönetimine ilişkin planlarını ve işletmeye dair niyetlerini görüşün.

Bu öneriler, şirketteki pay satış sürecini daha şeffaf ve güvenli yürütmenize, riskleri azaltmanıza ve işlemin başarıyla tamamlanma olasılığını artırmanıza yardımcı olur.

Bize Ulaşın

Belarus’ta farklı tüzel kişilik türlerinde pay satışına ilişkin sorularınız veya uyuşmazlıklarınız varsa size yardımcı olmaktan memnuniyet duyarız! Temettü ödemeleri konusundaki uzun yıllara dayanan deneyimimiz, bu alandaki uyuşmazlıkları çözmenize yardımcı olacaktır.

• +375 29 505 10 51 (WhatsApp, Viber, Telegram);
• info@ambylegal.by.