İş dünyası her zaman başlangıçta planlandığı gibi gelişmez. Kurucular şirket stratejisi konusunda farklı görüşlere sahip olabilir, mali güçlüklerle karşılaşabilir ya da projedeki ortaklıklarını sona erdirmek isteyebilir. Böyle durumlarda bir veya birden fazla ortağın şirketten ayrılması gündeme gelir.
İlk bakışta süreç basit görünür: Ayrılma beyanında bulunmak ve payı diğer ortaklara ya da doğrudan şirkete devretmek yeterlidir. Ancak uygulamada süreç, payın gerçek değerinin belirlenip ödenmesinden şirket belgelerinin değiştirilmesine ve bu değişikliklerin devlet makamlarına tescil ettirilmesine kadar birçok hukuki ayrıntı içerir. Herhangi bir aşamadaki hata ortaklar arasında uyuşmazlıklara, değişikliklerin tescilinin reddedilmesine veya mali kayıplara yol açabilir.
Kurucular arasından ayrılma işleminin usulüne uygun yürütülmesi; şirketler hukukunun, payların devri ve dağıtımına ilişkin kuralların ve bu işlemin şirket üzerindeki sonuçlarının bilinmesini gerektirir. Bu makalede Amby Legal uzmanları, bir ortağın şirketten ayrılma işleminin nasıl yürütüleceğini, kanunun hangi hak ve güvenceleri tanıdığını ve tarafların menfaatlerini korumak için hangi durumlarda avukata başvurulmasının uygun olacağını açıklıyor.
Kurucular arasından ayrılma, bir şirketteki pay sahipliğini ve şirket yönetimine katılımı sona erdirmenin hukuki yollarından biridir. Bu karar; iş menfaatlerindeki değişiklikler, varlıkların yeniden dağıtılması ihtiyacı, ortaklar arasındaki uyuşmazlıklar veya taraflara zarar vermeden projeden ayrılma isteği gibi çeşitli nedenlerle alınabilir. Ayrılmanın mümkün olup olmadığı ve izlenecek usul, şirketin hukuki türüne ve esas sözleşme hükümlerine bağlıdır.
Uygulamada bir işletmeden çıkış için üç ana senaryo vardır:
Senaryo 1. Gönüllü ayrılma.
Ortak, şirketteki ortaklığını sona erdirmeye kendisi karar verir ve bu yöndeki beyanını ortaklar genel kuruluna sunar. Bu durumda pay şirkete geçer; şirket de kanunda öngörülen süre içinde payın gerçek değerini ödemekle yükümlüdür.
Senaryo 2. Şirket içi uyuşmazlık nedeniyle ayrılma.
Kurucular arasında şirketin olağan işleyişini aksatan anlaşmazlıklar ortaya çıkarsa, ortaklardan birinin ayrılması işletmenin devamını sağlamak için uzlaşmacı bir çözüm olabilir.
Senaryo 3. Pay satışı.
Ortak, payını başka bir ortağa veya üçüncü bir kişiye devrederek şirketten ayrılabilir. Esas sözleşmede aksi öngörülmedikçe bu devir için şirketin diğer ortaklarının onayı gerekir.
Anonim şirketlerde (AŞ / JSC) ortakların tek taraflı olarak şirketten ayrılma hakkı yoktur; ortaklık ancak payların satılması veya şirket tarafından geri alınması yoluyla sona erer. Limited şirketlerde (LLC) ayrılma usulü daha esnektir; ancak yazılı başvuru sunulması, payın gerçek değerinin belirlenmesi ve şirket belgelerinin değiştirilmesi gibi tüm şekil şartlarına uyulması gerekir.
Bir ortak, başvuruda bulunarak limited şirketten ayrılabilir. Ayrılması üzerine şirket, payın gerçek değerini ödemekle veya bu değere karşılık gelen bir malvarlığını aynen devretmekle yükümlüdür. Şirkete geçen pay, kalan ortaklar arasında dağıtılır veya üçüncü kişilere satılır.
Anonim şirketlerde ise bu anlamda şirketten ayrılma mümkün değildir. Pay sahibi, paylarını satarak, bağışlayarak, takas ederek veya başka bir yöntemle devrederek ortaklığını sona erdirebilir.
Bu nedenle ayrılma kararı vermeden önce şirketin esas sözleşmesi dikkatle incelenmeli, hukuki sonuçlar değerlendirilmeli ve ortaklığı sona erdirmenin en güvenli yolu seçilmelidir. Bu aşamada alınacak yetkin hukuki danışmanlık, usul hatalarının ve bunlardan doğabilecek risklerin önlenmesine yardımcı olur.
Bir ortağın limited şirketten ayrılma usulü, kanun ve şirketin esas sözleşmesiyle düzenlenir. Süreç basit görünse de her aşamada şekil şartlarına titizlikle uyulmalıdır. Ancak bu durumda karar hukuka uygun kabul edilir ve sonraki işlemler vergi veya tescil makamlarında sorun yaratmaz.
Adım 1. Ayrılma başvurusunun sunulması
İlk adım, ortaklıktan ayrılmak için yazılı başvuruda bulunmaktır. Başvuru şirkete sunulur; ayrılma tarihi, şirketin başvuruyu aldığı gün veya başvuruda belirtilen tarih olarak kabul edilir. Ayrılma tarihinin nasıl belirleneceğine ilişkin ayrıntılar şirketin esas sözleşmesinde yer alabilir. Başvuru, ortak tarafından şahsen veya vekâletnameyle yetkilendirdiği temsilcisi aracılığıyla imzalanır ve şirketin iç evrak kayıtlarına işlenir.
Şirket, başvuruyu aldıktan sonra kalan ortakları bilgilendirmek ve payın yeniden dağıtılması sürecini başlatmakla yükümlüdür.
Adım 2. Payın gerçek değerinin ve kâr payının belirlenmesi
Sonraki aşamada, ayrılan ortağın payının gerçek değeri hesaplanır. Payın değeri, ortağın şirketten ayrıldığı tarihte düzenlenen bilançoya göre belirlenir. Gerekirse, özellikle ortaklar hesaplamaya itiraz ediyorsa bağımsız değerleme yaptırılabilir.
Payın gerçek değeri para olarak ödenir. Ancak şirketin diğer ortaklarıyla anlaşılması hâlinde bu ödeme, pay değerine karşılık gelen malvarlığının aynen devriyle yapılabilir. Ödeme, ortağın şirketten ayrıldığı mali yılın sonunda ve başvuru tarihinden itibaren 12 ay içinde gerçekleştirilir.
Ayrılan ortağa, ayrılma tarihinden hesaplaşma tarihine kadar geçen dönemde payına düşen şirket kârı da ödenir.
Adım 3. Payın kalan ortaklar arasında dağıtılması veya şirket tarafından değerlendirilmesi
Ortak ayrıldıktan sonra pay şirkete geçer. Şirket bu payı:
Hangi seçeneğin uygulanacağına ortaklar genel kurulu karar verir. Tüm değişiklikler toplantı tutanağıyla belgelendirilmelidir.
Adım 4. Şirket belgelerinin değiştirilmesi ve değişikliklerin tescil makamına kaydettirilmesi
Son aşamada esas sözleşmede ve Tüzel Kişiler ve Bireysel Girişimciler Birleşik Devlet Sicili’nde değişiklik yapılır. Tescil makamına şu belgeler sunulur:
Tescilin ardından şirketin ortaklık yapısına ilişkin bilgiler güncellenir ve ayrılma süreci tamamlanmış sayılır.
Belirtilen tüm aşamalara uyulması, tescil başvurusunun reddedilmesi ve devlet makamlarından gelebilecek talepler gibi sorunlar yaşanmadan kurucular arasından ayrılmayı sağlar. Bu nedenle işlemlerin mevzuata tam uygun yürütülmesi için sürecin deneyimli avukatlara emanet edilmesi önerilir.
Payın Gerçek Değerinin Hesaplanması ve Ödenmesi
Bir ortağın limited şirketten ayrılmasının temel aşamalarından biri, payının gerçek değerinin belirlenmesi ve ödenmesidir. Hesaplamanın doğruluğu yalnızca ayrılan ortağın mali sonucunu değil, şirketin hukuki istikrarını da etkiler. Değerleme hataları veya ödeme sürelerine uyulmaması çoğu zaman şirket içi uyuşmazlıklara yol açar. Bu nedenle süreç Belarus Cumhuriyeti mevzuatına uygun yürütülmelidir.
Ayrılan ortağın payının gerçek değeri, Cumhurbaşkanı tarafından aksi öngörülmedikçe, ortağın şirketten ayrıldığı tarihte düzenlenen bilançoya (veya gelir ve gider defterine) göre belirlenir.
Bu nedenle şirket, ortağın ayrıldığı tarihteki varlık ve yükümlülüklerin fiilî durumunu gösteren güncel bir bilanço hazırlamakla yükümlüdür.
Değerleme konusunda ortaklar arasında anlaşmazlık çıkarsa şirket malları için bağımsız değerleme yaptırılabilir. Bu yöntem, payın adil piyasa değerinin belirlenmesine ve ileride doğabilecek taleplerin azalmasına yardımcı olur.
Ödeme Süreleri ve Biçimi
Ayrılan ortakla hesaplaşma tarihi, payın gerçek değerinin fiilen ödendiği veya ortaklar genel kurulunun kararıyla belirlenen malvarlığının aynen devredildiği tarihtir.
Ödeme, şirketin esas sözleşmesinde veya ortaklar toplantısının kararında öngörülmüşse para olarak ya da malvarlığının devri yoluyla yapılabilir. Ödeme süresi genellikle ayrılma başvurusunun sunulduğu tarihten itibaren 12 ayı geçmez; ancak şirketin iç belgelerinde özel koşullar belirlenebilir.
Pay Değerini Belirlerken Olası Uyuşmazlıklar
Uygulamada uyuşmazlıklar çoğunlukla şirket varlıklarının defter değeri ile piyasa değeri arasındaki farktan kaynaklanır. Ortaklar, şirket mallarının değerlemesine, kâr hesaplama yöntemine veya şirketin yükümlülüklerine itiraz edebilir. Ayrıca bilanço hazırlanırken yapılan hatalar, hesaplamanın geçersiz sayılmasına yol açabilir.
Çatışmalardan kaçınmak için şunları öneririz:
Ayrılan ortakla hesaplaşmanın hukuka uygun biçimde belgelenmesi, hukuki uyuşmazlıkların önlenmesine ve kurucular arasındaki iş ilişkilerinin korunmasına yardımcı olur. Amby Legal uzmanları payın gerçek değerini doğru hesaplar, gerekli belgeleri hazırlar ve tüm sürecin mevzuata uygun yürütülmesini sağlar.
Bir kurucu, şirketten ayrılmak için her zaman başvuru yolunu tercih etmeyebilir. Bazı durumlarda payın şirketteki diğer ortaklara veya üçüncü kişilere satılması daha avantajlı olabilir. Ancak böyle bir işlem tüm şirket ortaklarının menfaatlerini etkilediğinden belirli usullere uyulmasını gerektirir.
Şirketten ayrılma ile pay satışı, birbirinden farklı hukuki yöntemlerdir.
Şirketten ayrılma, ortağın tek taraflı irade beyanıyla gerçekleşir. Başvuru sunulduktan sonra pay şirkete geçer ve şirket, belirlenen süre içinde payın gerçek değerini ödemekle yükümlüdür.
Pay satışı (devir), ortağın payını bedel karşılığında başka bir kişiye (başka bir ortağa veya üçüncü kişiye) devrettiği bir özel hukuk işlemidir. Bu durumda pay şirkete değil, doğrudan yeni sahibine geçer ve taraflar arasındaki hesaplaşma kararlaştırılan koşullara göre yapılır.
Dolayısıyla pay satışı, ortağın fiyatı ve devir koşullarını kendisinin belirlemesine imkân verir; ancak kanun ve esas sözleşmede öngörülen onay usulüne uyulması gerekir.
Ortakların Ön Alım Hakkı
Şirketin diğer ortakları, satışa çıkarılan payı öncelikle satın alma hakkına sahiptir. Bu nedenle ortak, payını üçüncü bir kişiye satmadan önce satış niyetini ve koşullarını (fiyat, ödeme şekli, süreler ve diğer önemli şartlar) diğer ortaklara ve şirkete yazılı olarak bildirmelidir.
Ortaklar 30 gün içinde (veya esas sözleşmede belirtilen başka bir süre içinde) ön alım haklarını kullanmak istediklerini bildirmezse, satıcı payını aynı koşullarla üçüncü bir kişiye satabilir.
Payın üçüncü bir kişiye ortaklara sunulandan daha elverişli koşullarla satılması hâlinde işleme mahkemede itiraz edilebilir.
Pay devri süreci birkaç aşamadan oluşur:
Payın yeni sahibi, ancak devlet tescilinden sonra şirket ortağı sıfatını kazanır ve ortaklık haklarını kullanabilir.
Pay satışı, mevzuata ve esas sözleşme hükümlerine titizlikle uyulmasını gerektirir. Bildirim veya belgelerin düzenlenmesindeki hatalar işlemin geçersiz sayılmasına yol açabilir. Bu tür sorunları önlemek için önceden hukuki danışmanlık alınması uygun olur. Amby Legal uzmanları bildirimi doğru biçimde hazırlayabilir, sözleşme taslağını oluşturabilir ve payın yeni sahibine devrinin hukuka uygunluğunu sağlayabilir.
Kurucular Arasından Ayrılmanın Hukuki Riskleri
Kurucular arasından ayrılma, şekli bir işlem gibi görünse de uygulamada birçok hukuki risk barındırır. Mevzuatın veya şirket esas sözleşmesinin gereklerine uyulmaması uyuşmazlıklara, değişikliklerin tescilinin reddedilmesine ve ayrılan ortağın mali sorumluluğuna yol açabilir.
1. Prosedürün ihlali ve değişikliklerin tescilinin reddedilmesi
Başlıca risklerden biri, ayrılma usulüne uyulmamasıdır. Bu durum; belgelerin eksik olması, başvuruların süresinde sunulmaması, şirket belgelerinde hata yapılması veya diğer ortaklara bildirim sürelerinin kaçırılması şeklinde ortaya çıkabilir.
Belgeler usulüne uygun düzenlenmemişse devlet tescil makamı değişikliklerin tescilini reddedebilir. Bu durum ortağın ayrılmasını geciktirebilir ve diğer ortaklarla uyuşmazlıklara yol açabilir.
2. Payın Değerinin Hesaplanması Konusunda Ortaklar Arasındaki Uyuşmazlıklar
Çatışmaların yaygın nedenlerinden biri de payın gerçek değerinin belirlenmesine itiraz edilmesidir. Ortaklar, bilançoya göre yapılan hesaplamaya veya bağımsız değerleme sonuçlarına itiraz edebilir. Uyuşmazlıklar şu konularla ilgili olabilir:
Hukuki destek alınmadığında bu tür anlaşmazlıklar çoğu zaman davaya dönüşerek ödemelerin gecikmesine ve tüm tarafların maliyetlerinin artmasına yol açar.
Ayrılan Ortağın Şirketin Yükümlülüklerinden Doğan Sorumluluğu
Kanunda aksi öngörülmedikçe, şirketten ayrılmanın ortağı ayrılma tarihinden önce doğmuş yükümlülüklerden kaynaklanan sorumluluktan kurtarmadığını unutmamak gerekir. Bu sorumluluk; alacaklılara olan borçları, vergi yükümlülüklerini ve sözleşmeden doğan yükümlülükleri kapsar. Bildirim sürelerine uyulmaması veya pay devrindeki usulsüzlükler bu sorumluluğu artırabilir ve ek mali riskler doğurabilir.
Belirtilen riskleri en aza indirmek için kanunda ve esas sözleşmede öngörülen ayrılma usulüne uyulmalı, belgeler doğru biçimde düzenlenmeli ve ortaklarla yapılan hesaplaşmalar kayıt altına alınmalıdır. Amby Legal uzmanlarının hukuki desteği sürecin mevzuata uygun yürütülmesini sağlar, müvekkilin menfaatlerini korur ve şirketten veya üçüncü kişilerden gelebilecek uyuşmazlık ve taleplerin olasılığını azaltır.
Kurucular arasından ayrılma, dikkatli bir yaklaşım ve tüm hukuki şekil şartlarına uyulmasını gerektiren önemli bir şirket işlemidir. Ayrılma nedeni ne olursa olsun, usule uyulmaması, payın gerçek değerinin yanlış hesaplanması veya diğer ortakların haklarının göz ardı edilmesi uyuşmazlıklara, mali kayıplara ve değişikliklerin tescilinin reddedilmesine yol açabilir.
Sürecin tüm aşamalarında alınacak profesyonel hukuki destek riskleri azaltır, belgelerin doğru düzenlenmesini ve işlemin mevzuata uygun yürütülmesini sağlar.
Amby Legal avukatları, mevzuata uyulmasını ve müvekkil menfaatlerinin korunmasını sağlayarak pay devrine ilişkin tüm işlemlerin şeffaf biçimde yürütülmesi için kurucular arasından ayrılma sürecine destek vermeye hazırdır.
Belarus’ta kurucular arasından ayrılma hakkında sorularınız varsa size yardımcı olmaktan memnuniyet duyarız! Uzun yıllara dayanan deneyimimiz, menfaatlerinizi temsil edecek bir avukat seçmenize yardımcı olur.
Error: Contact form not found.
