Genel bir kural olarak, eşlerin evlilik birliği süresince edindikleri mallar ortak mülkiyete tabidir. Evliliğin sona ermesi halinde, boşanma sonrasında malların akıbeti karı kocanın karşılaştığı en temel meselelerden biridir. Bir müvekkilimiz, eşiyle arasındaki mal paylaşımı uyuşmazlığının çözümü için hukuk büromuza başvurdu. Müvekkilin hedefleri doğrultusunda çalışırken; gayrimenkuller, menkul kıymetler, araçlar, yüksek değerli ev eşyaları ve birçok şirketteki ortaklık payları dahil olmak üzere paylaşıma konu tüm varlıklar hakkında bilgi topladık ve bunların değerlemesini yaptırdık. Stratejimizi geliştirirken müvekkile, Belarus hukuku ile vatandaşı olduğu ülkenin hukuku arasındaki temel farkları aktardık.
3 yıl
eşin hakkının ihlal edildiğini öğrendiği andan itibaren mal paylaşımı davası zamanaşımı süresi
5%
mahkemede talep edilen tutar üzerinden alınan devlet harcı
2 yöntem
mahkeme yoluyla paylaşım ve evlilik sözleşmesinin birlikte uygulanması
Bölüm 01
Boşanma ve Ortak Malların Paylaşımı: Birbiriyle Bağlantılı mıdır?
Fransa, İtalya ve Birleşik Krallık gibi birçok ülkede boşanma davası; mal paylaşımı, nafaka, eski eşin mali güvencesi gibi hususlardan ayrı düşünülemez. Belarus ise farklı bir yaklaşım benimser: Hukuki açıdan bakıldığında, boşanma ile örneğin evlilik birliği içinde satın alınan bir dairenin paylaşımı, boşanma yargı yoluyla gerçekleşse dahi iki ayrı süreçtir. Mahkeme, özellikle taraflardan hiçbiri bu konuyu gündeme getirmediği takdirde, mal paylaşımına hiç değinmeksizin yalnızca eşlerden birinin talebi üzerine evliliği sonlandırabilir. Mal paylaşımı uyuşmazlığı boşanmadan sonra ayrıca görülebilir.
Bizim Yaklaşımımız
Bu doğrultuda, önce boşanma davasını açtık ve evlilik birliği içinde edinilen malların paylaşımı için ayrı bir dava ikame ettik.
Mahkeme boşanma dilekçesini kabul etti ve aile hukuku mevzuatı uyarınca eşlere uzlaşmaları ve aileyi kurtarmanın bir yolunu aramaları için süre tanındı. Uzlaşma süresi davanın açıldığı tarihten itibaren üç aydır.
Ortak edinilen malların paylaşımı davası ayrı olarak açıldı. İlk duruşma dava açıldıktan birkaç hafta sonra yapıldı. Evlilik resmen sonlandırıldığında, mahkeme mal rejimine ilişkin meselelerin büyük bir kısmını halihazırda çözüme kavuşturmuştu.
Bölüm 02
Ortak Malların Paylaşımı Davalarında Zamanaşımı Süresi
Müvekkil, ortak edinilen malların paylaşımı davasını açmak için süreyi kaçırmaktan endişe ediyordu; zira kendi kanaatine göre eşlerin boşanmadan sonra böyle bir dava açmak için yalnızca birkaç yılı vardı. Boşanma dilekçesi verildiğinde eşler bir süredir zaten ayrı yaşadığı için müvekkil uyuşmazlığı bir an önce çözmek istiyordu.
Kilit Bilgi
Belarus mahkeme uygulamalarında, ortak malların paylaşımı davası açma süresi ne eşlerin ortak haneyi fiilen terk ettiği tarihe ne de boşanma tarihine bağlıdır; dava çok daha sonra da açılabilir. Paylaşım davalarında üç yıllık zamanaşımı süresi, evliliğin sona erdiği tarihten değil, diğer eşin ortak mülkiyet hakkının ihlal edildiğini öğrendiği andan itibaren işlemeye başlar. Basit bir örnekle açıklamak gerekirse: Boşanmadan beş yıl sonra koca, evlilik sırasında alınan bir aracı satar. Eski eş, aracın satıldığını öğrendiği andan itibaren araç bedelinin yarısını talep etmek için üç yıllık zamanaşımı süresine sahiptir.
Bölüm 03
Malların Mahkeme Yoluyla Paylaşımı: Alternatifler Var mı?
Faydalı Bilgi
Malları paylaşmanın en etkili yolu bunu mahkeme dışında gerçekleştirmektir. Eşler halen evliyse noter huzurunda bir evlilik sözleşmesi imzalayabilirler; evlilik halihazırda sonlandırılmışsa noter huzurunda bir mal paylaşımı sözleşmesi akdedebilirler. Bu belgeler mahkeme kararıyla aynı hukuki geçerliliğe sahiptir.
Malların mahkeme yoluyla paylaşımı ciddi masraflar gerektirir. İlk olarak, bir gayrimenkul paylaşılacaksa davacı taraf dairenin, müstakil evin veya arsanın bağımsız bir değerleme raporunu temin etmelidir. Bu değerleme, dava değerinin ve yargılama başlamadan önce ödenmesi zorunlu olan devlet harcının hesaplanması için gereklidir.
Önemli
Devlet harcı, eşlerden birinin talep ettiği değerin (örneğin bir dairenin değerinin yarısının) %5’i oranındadır.
Ayrıca müvekkilin davasında, eşler arasında aynen paylaşımı mümkün olmayan varlıklar da dahil olmak üzere tüm malların piyasa rayiç değerine dair bilgi sunulması gerekmiştir. Örneğin evlilik sırasında bir otomobil satın alınmışsa, davayı incelerken mahkeme aracın hangi eşte kalacağına ve diğer eşe aracın piyasa değerinin yarısı oranında bir tazminatın hükmedilmesine karar verir.
Bölüm 04
Mal Paylaşımı: Uyuşmazlığın Sonucu
Elde Edilen Sonuç
Müvekkil tarafından onaylanan kapsamlı strateji çerçevesinde malların bir kısmı mahkemece paylaştırılmış, diğer varlıklar için ise noter onaylı bir evlilik sözleşmesi imzalanmış ve bu sözleşmenin hukuki geçerliliği daha sonra müvekkilin vatandaşı olduğu ülkede de tanınmıştır. Evlilik süresince tescil edilmiş şirketlerdeki ortaklık paylarının paylaşımına ilişkin uyuşmazlık ise uygulamada özel bir önem taşımıştır.