Vatandaşlığı, inancı veya mali durumu ne olursa olsun her ebeveyn, çocuğunun geçimine ve yetiştirilmesine katkıda bulunmakla yükümlüdür. Ebeveynler arasında anlaşmazlık çıktığında — örneğin çocuğun babası annenin maddi taleplerinin aşırı olduğuna inandığında veya çocuk için hiçbir maddi destek sağlamadığında — bu uyuşmazlığı çözmenin çeşitli yolları mevcuttur. Müvekkilimizin davasını örnek alarak, kendi somut durumunda hangi yöntemin en etkili olduğunu açıklıyoruz.
25%
bir çocuk için aylık kazancın
33%
iki çocuk için aylık kazancın
50%
üç veya daha fazla çocuk için
Bölüm 01
Aile Arabuluculuğu: Gerçekten İşe Yarayan Bir Hukuki Araç
Kilit Bilgi
Her türlü evlilik veya aile uyuşmazlığı, her iki tarafın da yapıcı bir diyaloğa hazır olması kaydıyla mahkeme dışında çözülebilir. Bu diyaloğu kurmak için taraflar sıklıkla bir arabulucuya başvururlar.
Hukuki anlamda arabuluculuk; tarafların aralarındaki uyuşmazlığı karşılıklı olarak kabul edilebilir bir anlaşmaya vararak çözmelerini amaçlayan ve tarafsız bir arabulucunun katılımıyla yürütülen müzakere sürecidir. Belarus’ta arabuluculuk faaliyeti yalnızca özel eğitimini tamamlamış ve Belarus Cumhuriyeti Adalet Bakanlığı’ndan ilgili sertifikayı almış uzmanlar tarafından yürütülebilir.
Aile arabuluculuğu, arabuluculuğun en hızlı gelişen alanı olduğundan ekibimiz bu yönteme başvurulmasını önerdi. Müvekkilin onayıyla, sürecin ayrıntılarını görüşmek üzere diğer ebeveyn ve temsilcileriyle iletişime geçtik. Yabancı meslektaşlarımızla yürüttüğümüz müzakerelerde arabuluculuğun sunduğu avantajlara dikkat çektik:
Arabuluculuğun Avantajları
- Hız: Sürecin başlaması ile arabuluculuk anlaşmasının imzalanması arasında yalnızca birkaç gün veya birkaç hafta geçebilir;
- Maliyet tasarrufu: Dava masrafları ve vekalet ücretleri önemli ölçüde azalır;
- Mutabık kalınan şartların ihlal edilmesi halinde arabuluculuk anlaşması icra edilebilir niteliktedir.
Deneyimlerimize göre, karşı tarafın avukatlarıyla çalışmak (özellikle yabancı bir müvekkili temsil ettiklerinde), ancak her adım için kesin ve katı süreler kararlaştırıldığında sonuç verir. Görüş bildirmek için daha önce kararlaştırılan sürenin bir kez daha aşılması üzerine müzakerelerden çekildik ve bu aşamada uyuşmazlığın arabuluculuk yoluyla çözülemeyeceği sonucuna vardık.
Sonraki Adım
Bu nedenle dava belgelerini mahkeme için hazırlamaya başladık.
Bölüm 02
Belarus Hukuk Yargılamasında Yabancı Davalılar: 2026’da Neler Değişti?
Hukuken çocuk nafakası, anne ve babanın mahkemeye başvurduklarında halen evli olup olmadıklarına veya boşanmış bulunmalarına bakılmaksızın mahkeme yoluyla talep edilebilir.
Mahkemeler nafakaya basitleştirilmiş icra emri usulüyle (çekişmesiz yargı) veya dava dilekçesini esastan inceleyerek karar verebilirler. İcra emri usulünde mahkeme, yalnızca taraflarca sunulan belgelere dayanarak bir karar verir: Herhangi bir duruşma yapılmaz ve hakim tarafları çağırmaksızın dosya üzerinden karar verir.
Önemli
Ancak borçlunun yurtdışında bulunması halinde Belarus’taki davacılar için bu yol kapalıdır.
Böyle bir durumda en doğru çözüm, nafakayı ‘klasik’ dava yoluyla talep etmektir.
Dava usulünde davacı, nafakaya hak kazandığını gösteren delillerle birlikte mahkemeye bir dava dilekçesi sunmalıdır. Mahkeme, tarafların veya vekillerinin katılımıyla delilleri ve davalının itirazlarını inceler; davanın koşullarını tespit ettikten sonra hüküm tesis eder.
Geçmişte, yabancı bir davalıya karşı açılan davalarda Belarus mahkemelerinin milletlerarası yetkisine ilişkin hukuki bir belirsizlik mevcuttu. Özellikle usul kurallarının lafzi yorumuna göre, nafaka davası ancak yabancı davalının Belarus’ta bir yerleşim yeri (ikametgahı) bulunması halinde Belarus mahkemesinde açılabiliyordu. Yerleşim yeri, bir yabancının geçici kaydı veya geçici kalış yeri değil, ilgili oturma izni kapsamında yaşadığı kabul edilen adrestir.
Bu durum, nafaka talep etmek için davalının ikamet ettiği yabancı ülkedeki bir mahkemeye gitmeye hazır olmayan ebeveynlerin çocukları adına adli koruma elde etmelerini şüphesiz zorlaştırıyordu.
1 Ocak 2026’dan İtibaren Yürürlüğe Giren Yeni Düzenleme
1 Ocak 2026 tarihinden itibaren yeni usul kanunu açık bir kural getirdi: Davacı Belarus’ta yaşıyorsa, davalı dünyanın neresinde bulunursa bulunsun nafaka davasını Belarus mahkemelerinde açabilir.
Kanun koyucunun bu tercihi, nafaka yargılamasının asıl lehtarı olan reşit olmayan çocuklara ek yasal güvenceler sağlamaktadır.
Bölüm 03
Belarus Mahkemesi Kararının Başka Bir Ülkede Tenfiz Edilmesi
Belarus Cumhuriyeti, Çocuklara ve Diğer Aile Fertlerine İlişkin Nafaka Alacaklarının Uluslararası Tahsiline Dair Sözleşme’yi (2007 Lahey Sözleşmesi) 2018 yılında onaylamıştır. Sözleşme, mahkeme kararlarının tanınması ve tenfizi için bir mekanizma öngörmekle birlikte, icra takibi kararın yerine getirilmesinin talep edildiği devletin usul hukukuna tabidir.
Somut olayda davalı bir İngiliz vatandaşıydı ve Birleşik Krallık da Belarus gibi Sözleşme kapsamında yükümlülük üstlenmişti.
Belarus Cumhuriyeti Evlilik ve Aile Kanunu uyarınca küçük çocuklar için nafaka şu oranlarda belirlenir: Bir çocuk için ebeveynin aylık kazancının %25’i, iki çocuk için %33’ü, üç veya daha fazla çocuk için %50’si. Asıl zorluklar icra ve tenfiz aşamasında ortaya çıkar. Farklı ülkeler geliri farklı şekillerde tanımladığından, Belarus hukukuna göre gelirin belirli bir yüzdesi olarak hesaplanan nafaka, kararın yurtdışında tenfizi sırasında ek soru işaretleri yaratabilir. Bu sebeple hukuk davasını açarken nafakayı sabit bir parasal meblağ olarak talep etmeye karar verdik. Belarus hukuku bu hukuki çareye açıkça izin vermektedir.
Dikkat Edilmesi Gereken Husus
Kararın yurtdışında tenfiz edilebilmesinde kritik bir faktör, davalının Belarus’taki duruşma gün ve saatinden usulüne uygun şekilde haberdar edilmiş olmasıdır. Bu amaçla mahkeme esas ve yedek duruşma günleri belirler ve davetiye diğer tarafa uluslararası adli yardımlaşma kanallarıyla tebliğ edilir.
Kilit Bilgi
En önemlisi, hüküm ne zaman verilirse verilsin, davanın kabulü halinde nafaka karar tarihinden itibaren değil davanın açıldığı tarihten itibaren geriye dönük olarak hesaplanır. Bu kural, reşit olmayan çocuğun kötü niyetli ebeveynden gereken maddi desteği alabilmesi için ilave bir güvencedir.