Belarus'ta Ticari Sırlar ve Rekabet Etmeme Sözleşmeleri
Our clients
Belarus’ta Ticari Sırların ve Rekabet Etmeme Taahhütlerinin Korunması
Gizli bilgilerin yetkisiz ifşası veya haksız rekabet nedeniyle çalışanlar ve iş ortaklarıyla yaşanan uyuşmazlıklar; doğrudan mali kayıplara, pazar payının yitirilmesine ve telafisi güç ticari zararlara yol açabilir.
AMBY Legal; şirketlerin ticari sır koruma rejimini kurmalarına, gizlilik (NDA) ve rekabet etmeme (NCA) sözleşmelerini hazırlamalarına ve gizlilik ihlallerinden doğan uyuşmazlıklarda haklarını mahkemelerde savunmalarına yardımcı olur.
Belarus Hukukuna Göre Ticari Sır Nedir?
Ticari sır; bir şirketin Belarus Cumhuriyeti’nin “Ticari Sırlar Hakkında” Kanunu’na uygun şekilde gizlilik rejimi altına aldığı, ticari değeri olan her türlü bilgidir. Bu kapsama üretim know-how’ı, iş süreçleri, formüller, fiyatlandırma stratejileri, müşteri veri tabanları, yazılım kaynak kodları ve şirkete ait diğer özel nitelikli veriler dahildir.
Bir bilginin ticari sır kapsamında hukuki korumadan yararlanabilmesi için: Üçüncü şahıslarca bilinmemesi nedeniyle gerçek veya potansiyel ticari değer taşıması, yasal yollarla serbestçe erişilemez olması ve hak sahibinin bu bilgiyi korumak için makul hukuki, teknik ve idari tedbirleri almış olması şarttır.
Belarus’ta ticari sırların yasal çerçevesi; Ticari Sırlar Kanunu, Medeni Kanun, İş Kanunu ve Yüksek Teknoloji Parkı (HTP) mevzuatına dayanmaktadır.
Belarus’ta Hukuki Mütalaa
Uluslararası standartları ve yerel mevzuatı dikkate alarak Belarus hukuku kapsamında hukuki mütalaa alın.
Ticari Sır Rejiminin Kurulması: Şirket İçi Gizlilik Yönergesi
Bir bilginin hukuken ticari sır sayılabilmesi için şirketin resmi bir ticari sır rejimi kurması zorunludur. Bu rejimin omurgasını şirket genel müdürü tarafından onaylanan Ticari Sır Politikası / Yönergesi oluşturur.
Belarus hukuku bu belge için belirli bir form veya zorunlu içerik öngörmemektedir; şirketler metni kendi ihtiyaçlarına göre serbestçe şekillendirebilir. Tipik bir Ticari Sır Politikası; temel terimleri tanımlar, hangi bilgilerin ticari sır niteliğinde olduğunu belirler, çalışanların bu bilgilere ilişkin yükümlülüklerini ortaya koyar, erişim prosedürlerini oluşturur ve ihlal hallerindeki hukuki sorumlulukları düzenler.
Bu belge kurum içi gizlilik korumasının temelidir. Şirketin hangi bilgileri ticari sır olarak sınıflandırdığını, çalışanların ve yöneticilerin sorumluluklarını, erişim usullerini ve ihlal halinde uygulanacak yaptırımları belirler.
Çalışanlarla Gizlilik Sözleşmesi (NDA)
Şirketler, görevleri gereği ticari sırlara erişimi bulunan çalışanlarla gizlilik sözleşmeleri (NDA) akdeder. Belarus mevzuatı uyarınca bu sözleşmelerin asgari şu unsurları içermesi zorunludur:
Sözleşme kapsamında neyin gizli bilgi teşkil ettiğinin açık ve somut tanımı.
Çalışanın bu bilgilere erişim usulü — erişime kimin yetki verdiği ve erişim düzeyleri.
Gizli bilgilerin korunması konusunda şirketin ve çalışanın karşılıklı hak ve borçları.
Gizlilik yükümlülüğünün süresi — iş sözleşmesinin sona ermesinden sonraki dönemi de kapsayabilir.
Ticari sır rejiminde değişiklik olması halinde şirketin çalışanı bilgilendirme yükümlülüğü.
İş Ortaklarıyla Gizlilik Sözleşmesi (NDA)
Bir iş ortağı ticari görüşmeler veya ortak projeler kapsamında şirketin ticari sırlarına eriştiğinde, bilgi paylaşımı başlamadan önce kapsamlı bir gizlilik sözleşmesi (NDA) imzalanmalıdır.
İş ortaklarıyla yapılan bir NDA’nın temel unsurları: Gizli kabul edilen bilgilerin somut listesi, bilgilerin yalnızca belirlenen amaçla kullanılması şartı, gizlilik süresi, ihlal halinde ödenecek cezai şart ve uyuşmazlık çözüm mercii.
İş ortağının bu bilgileri yalnızca bilmesi gereken personeline aktarmasını ve sözleşme sona erdiğinde tüm gizli materyalleri iade veya imha etmesini öngören açık hükümler eklenmesini tavsiye ediyoruz.
Çalışanlarla Ticari Sır İhlali Uyuşmazlıkları
Gizlilik taahhüdü imzalamış bir çalışan gizli bilgileri yetkisiz olarak ifşa ederse veya rakiplerin yararına kullanırsa; disiplin cezası, işten haklı nedenle çıkarma ve maddi tazminat sorumluluğu ile karşı karşıya kalır.
Dava açılmadan önce işverenin çalışana zararı rızaen tazmin etme imkanı sunması tavsiye edilir; uzlaşma sağlanamazsa tazminat davası açılır.
Eski çalışanlar dahil personelle ticari sır ihlallerinden doğan uyuşmazlıklar Belarus genel mahkemelerinde (asliye hukuk mahkemelerinde) görülür.
İş Ortaklarıyla Ticari Sır İhlali Uyuşmazlıkları
Bir ticari ortak gizlilik sözleşmesini ihlal ettiğinde, hak sahibi şirket sözleşmedeki cezai şartın tahsili ve uğradığı fiili zararlar ile yoksun kalınan karın tazmini için dava açabilir.
Mahkemeye başvurmadan önce ticari sır sahibinin karşı tarafa resmi bir dava öncesi ihtarname göndermesi usulen zorunludur.
AMBY Legal; dava öncesi ihtarnameleri hazırlar, Ekonomi Mahkemelerindeki davalarda şirketleri temsil eder ve ihtiyati tedbir kararları alarak ifşanın yayılmasını önler.
Belarus’ta Rekabet Etmeme Sözleşmeleri (NCA)
Rekabet etmeme sözleşmeleri (NCA), Belarus’ta yalnızca Belarus Yüksek Teknoloji Parkı (HTP) mukimi şirketlerin çalışanları için yasal olarak uygulanabilen özel bir hukuki mekanizmadır.
Rekabet etmeme sözleşmesi ile çalışan, belirlenen süre ve coğrafi alanda işverene karşı rekabet teşkil edecek eylemlerden kaçınmayı taahhüt eder:
İşverenin rakipleri bünyesinde iş veya hizmet akdi kapsamında çalışmamak.
Aynı faaliyet alanında kendi ticari işletmesini veya şirketini kurmamak.
Rakip şirketlerin yönetim ve karar organlarında yer almamak.
Rekabet Etmeme Sözleşmesinin Zorunlu Unsurları
Bir rekabet etmeme sözleşmesinde; kısıtlamanın geçerli olduğu coğrafi bölge, yasaklanan somut faaliyet alanları ve işverenin çalışana ödeyeceği tazminat tutarı açıkça belirtilmelidir.
Sözleşme, çalışanın işten ayrılmasından sonra bir yıla kadar yürürlükte kalabilir. İş ilişkisinin sona ermesinden sonraki bu dönem boyunca şirket, kısıtlamanın geçerli olduğu her ay için eski çalışana ortalama aylık maaşının en az 1/3’ünü ödemekle yükümlüdür. Bu tazminat, çalışanın son çalışma yılındaki maaşı esas alınarak hesaplanır.
Rekabet Etmeme Sözleşmelerinden Doğan Uyuşmazlıklar
HTP mukimi işveren ile çalışan arasındaki rekabet etmeme sözleşmesi ihlallerinden doğan uyuşmazlıklar genel mahkemelerde incelenir.
Eski bir çalışanın rekabet etmeme sözleşmesini ihlal ettiğini düşünen bir şirket şu taleplerde bulunabilir: rekabet etmeme yükümlülüğü karşılığında işten ayrılma sonrasında çalışana ödenen tazminatlar da dahil olmak üzere uğranılan zararın tazmini ve sözleşmede kararlaştırılan cezai şart. Önemle belirtmek gerekir ki Belarus mahkemeleri, rekabet etmeme sözleşmesinde kararlaştırılan cezai şart tutarında herhangi bir indirime gitmemektedir. Dava açılmadan önce, talep edilen tutarın belirli bir yüzdesi oranında hesaplanan devlet harcının ödenmesi gerekir.
Gizlilik Sözleşmeleri: Yasal Çerçeve
Ticari Sırlar Hakkında Kanun, işverenlere gizli ticari bilgilere erişimi bulunan çalışanlarla gizlilik sözleşmesi akdetme hakkını açıkça tanımaktadır. NDA, ticari sır sahibi (veya yetkili erişim tanınan kişi) ile çalışan arasında akdedilen bir özel hukuk sözleşmesidir.
Belarus hukuku, NDA’ler için zorunlu bir form öngörmemektedir; işverenler sözleşme içeriğini kendi özel ihtiyaçlarına göre düzenleyebilir. İyi hazırlanmış bir NDA genel olarak şunları içerir: her iki tarafın hak ve yükümlülükleri, erişim prosedürleri, ihlal durumundaki sorumluluk, gizlilik süresi ve gizlilik yükümlülüğünün kaldırılmasına ilişkin koşullar. Sözleşme ayrıca gizliliğe uyum için ikramiyeler ve ihlal durumunda cezai şartlar da içerebilir.
Gizlilik yükümlülüğü iş ilişkisi bittikten sonra da devam eder; bu süre sözleşmede serbestçe kararlaştırılabilir veya ticari sır rejimi sürdüğü müddetçe geçerliliğini korur.
Ticari Sır ve Rekabet Etmeme Hizmetlerimiz
Yönetim Danışmanlığı ve Eğitim
Gizlilik Sözleşmelerinin Düzenlenmesi
Uyuşmazlıklarda Mahkeme Temsili
Ticari Sırların Korunması Neden Hayatidir?
Müvekkil ve Pazar Kaybı
Doğrudan Mali Zararlar
İtibar Kaybı Riskleri
Maliyetli Hukuki Uyuşmazlıklar
Rekabet Etmeme Sözleşmelerinin Temel Hükümleri
Fikri Mülkiyetin Korunması
Şirketiniz için Belarus’ta uluslararası standartlarda uzman fikri mülkiyet koruması ve hukuki destek alın.
Belarus'ta Ticari Sır Olarak Korunamayan Bilgiler
Kuruluş ve Sicil Bilgileri
Ticari Faaliyet Ruhsatları
Kanunen Korunan Diğer Sırlar
Gayrimenkul Kayıtları
Devlet Mülkiyetindeki Varlıklar
Kamu Kaynaklarının Kullanımı
Çevre ve İş Güvenliği Verileri
Vergi ve Harç Ödemeleri
İş ve Çalışma Koşulları
Ücret Borçları ve Sosyal Ödemeler
Mevzuat İhlalleri
Özelleştirme ve İhale Bilgileri
İflas Sürecindeki Mali Veriler
Ticari Sırları Korumak İçin Temel Mekanizmalar
Rekabet Etmeme Sözleşmelerini Kullanan Sektörler
Teknoloji ve Bilişim
Yazılım şirketleri tescilli kodları, algoritmaları ve ürün geliştirme planlarını eski çalışanların rakip firmalara geçmesini önleyerek korur.
Finansal Hizmetler
Bankalar ve yatırım kuruluşları hassas mali modelleri, yatırım stratejilerini ve portföy bilgilerini güvenceye almak için rekabet etmeme taahhütleri uygular.
Danışmanlık
Danışmanlık şirketleri kendi metodolojilerini, pazar analizlerini ve müvekkil ilişkilerini korumak amacıyla rekabet yasaklarına başvurur.
Perakende ve Mağazacılık
Büyük zincir mağazalar ve bayilik ağları fiyatlandırma stratejilerini, tedarik zinciri anlaşmalarını ve büyüme planlarını korur.
Üretim ve Sanayi
Üreticiler tescilli üretim tekniklerini, hammadde formüllerini ve mühendislik çözümlerini rakiplerden korumak için sözleşmeler imzalar.
Sağlık Hizmetleri
Sağlık kuruluşları hekim ve hasta portföylerini korumak ve klinik uzmanlık bilgilerinin rakip merkezlere aktarılmasını önlemek için sözleşmeler uygular.
Medya ve Yaratıcı Endüstriler
Yapım şirketleri ve ajanslar özgün formatları, senaryoları ve yaratıcı konseptleri koruma altına alır.
İnşaat ve Gayrimenkul
İnşaat ve proje geliştirme firmaları özel mühendislik metotlarını, tedarikçi ağlarını ve teklif modellerini güvenceye alır.
Pazarlama ve Reklamcılık
Ajanslar müvekkil listelerini ve kampanya stratejilerini koruyarak eski personelin hesapları rakip ajanslara taşımasını engeller.
Rekabet Etmeme Sözleşmesi İmzalarken Dikkat Edilecekler
İmza Zamanı
Belarus Hukukuna Uygunluk
Sözleşmenin Kapsayacağı Personel
Ticari Uyuşmazlıklar
Belarus’taki ticari uyuşmazlıkları gizlilik ve icra kabiliyeti güvencesiyle tahkim yoluyla çözün.
Neden Biz?
Deneyim
Sizin Dilinizi Konuşuyoruz
Sorunları Çözüyoruz
Sonuç Odaklıyız
Kişiye Özel Yaklaşım
Maliyet Açısından Etkin Çözümler
Sıkça Sorulan Sorular (SSS)
Ticari sır; üretim know-how’ı, iş süreçleri, formüller, fiyatlandırma stratejileri veya müşteri veri tabanları gibi resmi olarak tesis edilmiş bir gizlilik rejimi altında korunan ve ticari değeri bulunan her türlü bilgidir. Hukuki çerçeve, Ticari Sırlar Hakkında Kanun’a dayanmakta olup Medeni Kanun, İş Kanunu, Ceza Kanunu ve bilgi güvenliği mevzuatı ile tamamlanmaktadır. Bununla birlikte, şirket tarafından nasıl adlandırılırsa adlandırılsın, belirli bilgi kategorileri ticari sır korumasının açıkça dışında bırakılmıştır. Bunlar arasında kuruluş ve sicil kayıtları, faaliyet lisansları, gayrimenkul mülkiyet kayıtları, çevre ve güvenlik verileri, ücretler ve çalışma koşullarına ilişkin bilgiler, vergi ve ödeme verileri, yasal ihlallere dair ayrıntılar ve yürürlükteki mevzuat uyarınca kamuya açık tutulması zorunlu olan her türlü bilgi yer almaktadır.
Koruma kendiliğinden doğmaz; şirketin aktif olarak bir gizlilik rejimi tesis etmesi zorunludur. En yaygın yaklaşım; neyin ticari sır teşkil ettiğini tanımlayan, çalışanların erişim prosedürlerini belirleyen, ihlal hallerindeki sorumluluğu düzenleyen ve rejimdeki değişikliklerin veya iptallerin nasıl duyurulacağını ortaya koyan şirket içi bir Ticari Sır Politikası benimsemektir. Politikanın ötesinde şirket, bilgiye erişimi olan çalışanlarla ve iş birliği sürecinde gizli verilerle temas eden iş ortaklarıyla ticari sır sözleşmeleri imzalamalıdır. Erişim kontrolleri, şifreleme ve veri kaybı önleme (DLP) sistemleri gibi teknik koruma tedbirleri rejimi daha da pekiştirir ve bir uyuşmazlık durumunda yasal yolların işletilmesini destekler.
Çalışanla yapılan NDA; gizli bilginin somut tanımını, erişim kurallarını, karşılıklı hak ve borçları, ihlal yaptırımlarını ve gizlilik süresini içermelidir. Gizlilik yükümlülüğü kural olarak iş akdi sona erdikten sonra da sözleşmede kararlaştırılan süre boyunca (veya ticari sır niteliği sürdüğü müddetçe) devam eder.
Belarus’ta rekabet etmeme sözleşmeleri (NCA) yalnızca Yüksek Teknoloji Parkı (HTP) mukimi şirketler tarafından akdedilebilir ve yalnızca yüksek mesleki yetkinliklere ve önemli piyasa değerine sahip çalışanlarla imzalanabilir. Bu tür bir sözleşmeyle çalışan; gerek iş sözleşmesi gerekse borçlar hukuku kapsamındaki hizmet sözleşmesiyle rakip bir işveren bünyesinde çalışmamayı, aynı faaliyet alanında kendi işini kurmamayı ve rakip şirketlerin yönetiminde yer almamayı taahhüt eder. Bu kısıtlamalar, sözleşmede kararlaştırılan süre boyunca geçerli olup çalışanın işten ayrılmasından sonra bir yıla kadar uzayabilir.
Evet. Rekabet etmeme kısıtlamaları iş ilişkisinin sona ermesinden sonraki dönemi kapsıyorsa, HTP mevzuatı uyarınca işveren eski çalışana kısıtlama süresi boyunca her ay son çalıştığı pozisyondaki ortalama aylık ücretinin en az üçte biri (uygulamada genellikle en az %50’si) tutarında tazminat ödemekle yükümlüdür. Tazminat ödenmeyen sözleşmeler geçersiz sayılır.
Haberler ve Makaleler
Yabancı bir alacaklı için Belaruslu bir borçlunun adının yanında yer alan “iflas” kelimesi, oldukça sert bir darbe niteliğindedir. Doğal tepki, bunu paranın sonu olarak değerlendirmek ve alacağınızın üzerine bir bardak su içmek gerektiğini düşünmektir. Bu içgüdü tamamen yanlıştır ve alacaklıların tahsil edebilecekleri tutarları tam olarak bu şekilde kaybetmelerine yol açar. İflas, borcunuzu ortadan kaldırmaz; onu, […]
Alacak davalarında davacıların çok geç öğrendiği acı bir gerçek vardır: davayı kazanmak, ancak kararın icrası için başvurulabilecek varlıklar kalmışsa işe yarar. Mahkeme kararı elde etmek için bir yılını ve küçük bir servet harcayan, ancak bu sırada borçlunun banka hesaplarını sessizce boşalttığını ve malvarlığını devrettiğini öğrenen davacı, elinde bir kâğıt parçasıyla kalır ve parasını kaybeder. Karar […]
Kendi vasiyetnamesi hakkında bir insanın yapabileceği en doğal varsayımlardan biridir: Kendi ülkemde usulüne uygun imzaladım, kimin ne alacağını belirtiyor, dolayısıyla sahip olduğum her şey için her yerde aynen öyle olacak. Bir terekenin büyük kısmı için, çoğu yerde bu varsayım geçerlidir. Sessizce bozulduğu yer ise sınırdır. Londra, Berlin veya New York’ta düzenlenen bir vasiyetname Minsk’teki bir […]