Önemli İşlemlerin İptali

İş hayatında önemli işlemler yapılması yaygındır. Ancak taraflar, karşılıklı güvene, standart sözleşmelere veya şirket içi düzenlemelere dayanarak onay prosedürüne her zaman gereken özeni göstermeyebilir. Önemli işlemlerin yapılması ve onaylanması için öngörülen şartlara uyulmaması, işlemin geçersiz sayılması da dahil ciddi sonuçlara yol açabilir.

Önemli bir işleme şirket ortakları, alacaklılar veya diğer ilgili kişiler itiraz edebilir. Bu tür uyuşmazlıklar genellikle şirket içi anlaşmazlıklar, iflas süreçleri, ortaklık yapısındaki değişiklikler veya şirket yönetiminin usulsüz davranışları sırasında ortaya çıkar. Bu durumlarda, işlemin önemli işlem sayılmak için kanunda öngörülen ölçütleri karşılayıp karşılamadığını ve yetkili şirket organlarının gerekli onayı verip vermediğini belirlemek büyük önem taşır.

Bir işlemin geçersiz sayılması, işlem kapsamında devredilen varlık veya paraların iadesine, yükümlülüklerin yeniden değerlendirilmesine, mali kayıplara ve ek ticari risklere yol açabilir. Bu nedenle hukuki güvenliği ve iş faaliyetlerinin güvenliğini sağlamak için işlemlerin hukuka uygun biçimde yapılandırılması ve şirket içi prosedürlere uyulması gerekir.

Bu makalede hangi işlemlerin önemli işlem sayıldığını, hangi koşullarda bunlara itiraz edilebileceğini, geçersizlik sürecini kimlerin başlatabileceğini ve hukuki risklerin nasıl azaltılabileceğini ele alacağız.

Önemli İşlem (Major Transaction) Nedir?

Önemli işlem, şirketin toplam varlık değerinin %20’sine eşit veya daha fazla tutardaki varlık ya da paranın edinilmesi, elden çıkarılması veya elden çıkarılma ihtimalini doğurması sonucunu doğuran tek bir işlem ya da birbiriyle bağlantılı işlemler dizisidir. Varlıkların değeri, işlem yapma kararından önceki son raporlama dönemine ait mali tablolara göre belirlenir.

Şirket ana sözleşmesinde, bir işlemin önemli işlem sayılıp sayılmayacağının belirlenmesinde varlık değerinin, işlemin yapılacağı ayın ilk günü itibarıyla gerçekleştirilen bağımsız değerlemeye göre hesaplanacağı öngörülebilir. Bu durumda işlem tutarı, değerleme sonucunda belirlenen varlık değeriyle karşılaştırılır.

Başka bir deyişle, şirket toplam varlık değerinin beşte biri tutarında ekipman satın almayı veya kredi vermeyi planlıyorsa, bu işlem özel bir onay ve denetim prosedürüne tabi olmalıdır. Bunun nedeni, işlemin şirketin mali durumu ve pay sahipleri veya kurucular gibi menfaat sahiplerinin çıkarları üzerinde önemli bir etki yaratabilecek olmasıdır.

Önemli işlemlerin örnekleri şunlardır:

• Şirketin önemli miktarda kredi verdiği veya aldığı bir kredi sözleşmesi;
• Gayrimenkul, taşıtlar veya diğer yüksek değerli varlıkları içeren bir alım satım sözleşmesi;
• Teminat olarak kullanılan yüksek değerli varlıkları içeren bir rehin sözleşmesi;
• Şirket varlıklarının %20’sine eşit veya bu oranı aşan yükümlülükler içeriyorsa kefalet veya garanti sözleşmesi;
• Kümülatif etkisi eşik değerine ulaşan veya bunu aşan birbiriyle bağlantılı birkaç sözleşme.

Bir işlemin önemli işlem sayılıp sayılmayacağı belirlenirken varlıklar üzerindeki doğrudan ve dolaylı etkilerin ikisi de dikkate alınır. İşlemin önemli işlem sayılması, denetim kurulu veya ortaklar genel kurulu gibi yetkili şirket organlarından onay alınmasını gerektirir. Bu şartlara uyulmaması işlemin geçersiz sayılmasına yol açabilir.

Önemli İşlemleri Kim ve Nasıl Onaylar?

Önemli işlemlerin onaylanma usulü, şirketin hukuki türüne ve kurumsal yönetim yapısına bağlıdır. Genel kural olarak, yetkili organın onayı alınmadan veya gerekli usule uyulmadan yapılan önemli bir işlem geçersiz sayılabilir.

Kararı Kim Verir?

Çoğu durumda önemli bir işlem yapılmasına şu organlar karar verir:

• Ortaklar genel kurulu (limited şirketlerde);
• Denetim kurulu (kurulmuşsa ve buna göre yetkilendirilmişse);
• Yönetim kurulu (anonim şirketlerde);
• Tek ortak (şirketin tek kurucusu varsa).

Onay verecek organ, şirket ana sözleşmesindeki hükümlere bağlıdır.

Onay Prosedürü

Onay şu şekillerde olabilir:

• Ön onay – sözleşme imzalanmadan önce verilen;
• Sonradan onay – işlem önceden onay alınmadan yapılmış olsa da, yasal şartlara ve sürelere uyulması kaydıyla sonradan onaylanabilir.

Ön onay, özellikle önemli finansal risk içeren durumlarda daha yaygın olarak kullanılır.

Belgelendirme

Onay resmi olarak belgelendirilmelidir. Onay şu belgelerden biriyle verilebilir:

• Genel kurul veya yönetim kurulu toplantı tutanakları;
• Tek ortağın aldığı karar;
• Usulüne uygun biçimde düzenlenip imzalanmış başka bir şirket içi belge.

Belgede işlemin niteliği, ilgili taraflar, değeri ve onaylama kararı belirtilmelidir. Bazı durumlarda tutar, vade ve koşullar gibi maksimum parametrelerin de belirtilmesi gerekir.

Bu belgeler, şirketi ve ortaklarını olası hukuki uyuşmazlıklara ve bunların sonuçlarına karşı korur.

Önemli Bir İşlemi Onaylamamanın Sonuçları

Önemli bir işlem için gerekli onayın alınmaması, şirket ve karşı taraflar açısından ciddi hukuki sonuçlara yol açabilir.

Bir İşlem Ne Zaman Geçersiz İlan Edilebilir?

Yetkili organın önceden onayı alınmadan ve sonradan onay da verilmeden, gerekli usule aykırı biçimde yapılan önemli bir işlem geçersiz sayılabilir. Bu durumda işlem hukuken hükümsüz kabul edilir ve sözleşme kapsamında devredilen varlıklar veya paralar iade edilmelidir.

Onay usulünün ihlali, şirket ortaklarının veya üçüncü kişilerin hak ve meşru menfaatlerini önemli ölçüde etkiliyorsa işlem geçersiz sayılabilir.

İşleme Kimler İtiraz Edebilir?

Aşağıdaki kişiler önemli bir işlemin geçersiz sayılması için mahkemede dava açabilir:

• Hak veya menfaatleri ihlal edilen şirket ortakları;
• İşlem devletin menfaatlerini etkiliyorsa ilgili kamu kurumları;
• Alacaklarının tahsili tehlikeye giren şirket alacaklıları.

Bu kişiler, işlemin geçersiz sayılması için dava açma hakkına sahiptir.

Zamanaşımı Süresi

Önemli bir işleme karşı dava açmak için kanunda öngörülen zamanaşımı süresi genellikle, davacının ihlali öğrendiği veya öğrenmesi gerektiği tarihten itibaren üç yıldır. Bu sürenin kaçırılması, işlemin geçersiz sayılması talebinde bulunulmasını engeller.

Bu nedenle, iptal riskini ve olası mali kayıpları önlemek için önemli işlemlere ilişkin onay usullerine zamanında uyulmasını sağlamak gerekir.

Mahkeme Uygulaması

Mahkeme kararlarının incelenmesi, önemli işlemlerin geçersiz sayılmasına ilişkin uyuşmazlıklarda Belarus mahkemelerinin usule uygunluğa ve sunulan delillerin yeterliliğine özellikle dikkat ettiğini göstermektedir.

Belarus Mahkeme Uygulamasından Örnekler

Mahkemeler, şirketlerin ortaklar genel kurulu, denetim kurulu veya yönetim kurulu gibi yetkili organlardan usulüne uygun onay alındığını gösteren delilleri sunamadığı durumlarda işlemleri birçok kez geçersiz saymıştır. Örneğin bir davada, işlem tutarı şirketin toplam varlıklarının %20’sini aşmasına rağmen ortaklar genel kurulunun önceden onayı alınmadan yapılan bir gayrimenkul satışını mahkeme geçersiz saymıştır.

Zararın ve Hakkın Kötüye Kullanıldığının İspatlanması

Önemli işlemlere ilişkin uyuşmazlıklarda mahkemeler, davacılardan uğranılan zarara ve hakkın kötüye kullanıldığına dair açık deliller sunmalarını ister. Şirket veya ilgili kişiler, usul ihlalinin nasıl olumsuz sonuçlara yol açtığını gösteremezse mahkeme davayı reddedebilir. Yalnızca onay alınmamış olması işlemin kendiliğinden geçersiz sayılacağı anlamına gelmez; mahkeme ayrıca pay sahiplerinin veya alacaklıların hakları üzerindeki etkisini değerlendirir.

Şirketlerin Yaptığı Yaygın Hatalar

Şirketlerin sık yaptığı hatalar arasında şirket içi onay usullerine uyulmaması, toplantı tutanaklarının tutulmaması ve kararların usulüne uygun düzenlenmemesi yer alır. Şirketler ayrıca bağımsız varlık değerlemesi yaptırmayabilir veya güncelliğini yitirmiş verilere dayanabilir; bu durumlar işleme itiraz edilmesine dayanak oluşturabilir. İlgili kişilerin usulüne uygun biçimde bilgilendirilmemesi de işlemin geçersiz sayılması riskini artırır.

Özetle, usule uygun hareket edilmesi ve belgelerin özenle düzenlenmesi, mahkeme denetiminden başarıyla geçmek ve hukuki riskleri azaltmak açısından temel önemdedir.

Önemli Bir İşlemin Geçersiz Kılınma Riskinden Nasıl Kaçınılır?

Önemli bir işlemin geçersiz sayılması riskini azaltmak için şirketler, iç kontrollere ve kurumsal yönetim usullerine sıkı biçimde uyulmasına odaklanmalıdır.

Dahili Belgelerin Muhafaza Edilmesi

Karar alma süreçlerine ilişkin tüm kayıtların doğru biçimde düzenlenmesi ve uygun şekilde saklanması şirketin menfaatlerini korumak için önemlidir. Onay sürecinin tamamı, toplantı tutanakları veya yetkili organların resmi kararlarıyla belgelenmelidir. Bu belgelerde işlem tutarı, toplantı tarihleri, katılımcılar ve nihai karar dahil olmak üzere yasal şartlara uyulduğu açıkça görülmelidir.

İmza Öncesi Hukuki İnceleme (Due Diligence)

Önemli bir işlem yapılmadan önce kapsamlı bir hukuki inceleme yapılması tavsiye edilir. Bu inceleme, usule ilişkin sorunların belirlenmesine, şirket içi politikalara ve yasal standartlara uyumun doğrulanmasına ve imza öncesinde sorunların giderilmesine yardımcı olur. Böylece işlemin geçersiz sayılması riski önemli ölçüde azalır.

Kurumsal Prosedür Denetimi

Kurumsal usullerin düzenli olarak denetlenmesi, tüm onay kurallarına uyulmasını, belgelerin zamanında ve eksiksiz hazırlanmasını ve iç kontrollerin etkili biçimde işlemesini sağlar. Bu denetimler kurumsal yönetimdeki aksaklıkları tespit eder ve dava riskini azaltmak için şirket içi politikaların geliştirilmesine yardımcı olur.

İşlemler Sırasında Hukuki Destek

İşlem sürecini denetlemesi için deneyimli bir avukat görevlendirilmesi, sözleşmelerin hazırlanmasından kararların onaylanmasına kadar tüm aşamaların doğru yürütülmesini sağlar. Avukat, sözleşmelerin yasal şartlara ve şirket içi kurallara uygun olmasını sağlar, gerekli onayların alınmasına yardımcı olur ve işlemin geçerli ölçütleri karşılayıp karşılamadığını doğrular. Bu da hata ve uyuşmazlık olasılığını önemli ölçüde azaltır.

Genel olarak, önemli işlemlerin sistemli biçimde yönetilmesi ve zamanında hukuki destek alınması, şirketi geçersiz sayılan işlemlerden kaynaklanabilecek risklere karşı korumak açısından büyük önem taşır.

Nasıl Yardımcı Olabiliriz?

Önemli işlemlerde hukuki hassasiyetin yanı sıra uygulama deneyimi de gereklidir. AMBY Legal ekibi, şirketleri işlemlerin geçersiz sayılması ve karşı taraflar, ortaklar veya düzenleyici kurumlarla yaşanabilecek uyuşmazlık risklerine karşı korumaya yönelik kapsamlı hukuki destek sunmaktadır.

Hukuki İnceleme ve İşlem Desteği

Şirket ana sözleşmesine uyum, onay usulleri ve belgelerin doğruluğu dahil olmak üzere önemli bir işlemin tüm yönlerini hukuki açıdan inceliyoruz. Gerekirse sözleşmelerin hazırlanmasından yetkili organdan nihai onayın alınmasına kadar işlemin her aşamasında destek sağlıyoruz.

Kurumsal Prosedürlerin Yeniden Kurulması

Bir şirketin şirket içi belgeleri (tutanaklar, yönetmelikler veya kararlar gibi) eksik ya da güncelliğini yitirmişse, bu belgelerin yenilenmesine ve kurumsal yönetim belgelerinin yürürlükteki yasal şartlara uygun hale getirilmesine yardımcı olabiliriz. Şirket içi karar alma ve onay süreçlerinin usulüne uygun yürütülmesini sağlarız.

Dava Desteği

Avukatlarımız, işlemlerin geçersiz sayılmasına ilişkin davalarda ekonomi mahkemelerinde müvekkillerimizi temsil eder. Hukuki stratejiler geliştirir, delilleri inceler, duruşmalara katılır ve sürecin her aşamasında hukuki destek sunarız.

Ortaklara ve Yönetim Organlarına Danışmanlık

Pay sahiplerine, yöneticilere ve denetim kurulu üyelerine işlem onayları, sorumluluk riskleri ve uyuşmazlık halinde atılacak adımlar konusunda danışmanlık veriyoruz. Şeffaf ve güvenli bir şirket içi karar alma çerçevesi oluşturmalarına yardımcı oluyoruz.

İşlemlerinizin hukuka uygun ve güvenli olmasını istiyorsanız, bunları deneyimli uzmanlara emanet edin. Güvenilir hukuki destek sunarak işletmenizi koruyacağız.

Sonuç

Önemli işlemler şirket faaliyetlerinin önemli bir parçasıdır, ancak ciddi hukuki riskler taşır. Onay usullerinin ihlali, kurumsal yönetim kurallarına uyulmaması veya belgelerin yetersiz düzenlenmesi işlemin geçersiz sayılmasına ve önemli mali kayıplara yol açabilir. Bu tür işlemlere yalnızca pay sahiplerinin değil, alacaklıların veya düzenleyici kurumların da itiraz edebileceği unutulmamalıdır.

Olumsuz sonuçları önlemek ve şirketinizin menfaatlerini korumak için tüm yasal şartlara önceden uyulduğunu doğrulamak, yetkili yönetim organlarını sürece dahil etmek ve işlemleri zamanında belgelendirmek gerekir. Etkili iç kontrol ve deneyimli hukuk uzmanlarından destek alınması riskleri azaltır ve işletmenizin hukuka uygun faaliyet göstermesine katkı sağlar.

AMBY Legal ekibi, hukuki incelemeden mahkemede temsile kadar her aşamada uygulamaya yönelik destek sunmaya hazırdır. Güvenli bir şirket yapısı kurmanıza, kararları usulüne uygun biçimde belgelendirmenize ve şirketinizi uyuşmazlıklara karşı korumanıza yardımcı oluruz. Danışmanlık almak ve işlemlerinizin hukuki güvenliğini sağlamak için bizimle iletişime geçin.

Bize Ulaşın

Belarus’ta önemli işlemlerin onaylanması veya geçersiz sayılmasıyla ilgili sorularınız varsa size yardımcı olmaktan memnuniyet duyarız! Uzun yıllara dayanan deneyimimiz, menfaatlerinizi temsil edecek bir avukat bulmanıza yardımcı olur.

• +375 29 505 10 51 (WhatsApp, Viber, Telegram);
• info@ambylegal.by.