Belarus’ta Boşanma: 2026 Adım Adım Rehberi

Bir evliliği sonlandırmak nadiren kolay bir karardır ve Belarus’ta bu durum aynı zamanda katı usul kurallarına tabi resmi bir hukuki eylemdir. İster Minsk’te yaşayan bir Belarus vatandaşı olun, ister evliliği yıllar önce tescil edilmiş bir gurbetçi ya da bir Belarus vatandaşıyla evli yabancı bir ülke vatandaşı olun, süreç aynı iki kanaldan ilerler: medeni durum sicil dairesi veya mahkeme. Başlangıçtan itibaren doğru yolu seçmek, aylarca sürebilecek gecikmelerin ve birçok durumda önemli masrafların önüne geçer.

Bu rehber, 2025 ve 2026 yıllarında yürürlüğe giren Evlilik ve Aile Kanunu değişiklikleri doğrultusunda, 2026 yılı itibarıyla Belarus’taki boşanma prosedürünü ele almaktadır. Durumunuza hangi rotanın uygun olduğunu, hangi belgelerin hazırlanması gerektiğini, her aşamanın ne kadar sürdüğünü ve mülk, nafaka ve velayet konularında nelere dikkat edilmesi gerektiğini açıklar.

Hukuki Çerçeve

Belarus’ta boşanma, değişiklikleriyle birlikte 9 Temmuz 1999 tarihli ve 278-Z sayılı Belarus Cumhuriyeti Evlilik ve Aile Kanunu tarafından düzenlenmektedir. Kanun, eşlerin yaşamı boyunca bir evliliğin feshedilmesi için iki mekanizma öngörmektedir: Madde 35¹ uyarınca sicil dairesi aracılığıyla idari bir prosedür ve Madde 36–37 uyarınca mahkeme aracılığıyla adli bir prosedür.

Geri kalan konular — mal paylaşımı, eş nafakası, çocukların ikametgahı ve çocuk nafakası miktarı — ya eşler tarafından yazılı olarak kararlaştırılır ya da aynı duruşmada mahkeme tarafından karara bağlanır. Dini törenlerin hiçbir hukuki etkisi yoktur: Kanun’un 4. maddesi yalnızca medeni sicilde tescil edilen evlilikleri tanır ve yalnızca bu evliliklerin resmi olarak feshedilmesi gerekir.

Boşanma İçin İki Yol

Her müvekkilin sorduğu ilk soru şudur: Sicil dairesi mi yoksa mahkeme mi? Cevap, bir arada değerlendirilen üç faktöre bağlıdır:

1. Her iki eş de boşanma konusunda hemfikir mi?
2. Ortak küçük çocukları (18 yaş altı) var mı?
3. Ortak edinilen mülk üzerinde bir anlaşmazlık var mı?

Her üçüne de verilen cevap “boşanmaya evet, küçük çocuk yok, mülk anlaşmazlığı yok” şeklindeyse sicil dairesi yolu mümkündür. Diğer her durumda —eğer bir eş itiraz ediyorsa, 18 yaşın altında bir çocuk varsa veya taraflar daireyi kimin alacağı konusunda anlaşamıyorsa— boşanma mahkeme aracılığıyla gerçekleşmelidir.

Ayrıca Madde 37 kapsamında, mahkemenin hiçbir uzlaşma süresi tanımaksızın evliliği feshettiği dar kapsamlı durumlar da mevcuttur. Bunlar aşağıda ayrıca ele alınmaktadır.

Adım 1: Prosedürü Doğrulayın

Herhangi bir başvuru yapmadan önce, davanızın hangi rotaya girdiğini doğrulayın. Sık yapılan bir hata, sicil dairesine ortak başvuru yapıp yalnızca sonradan ortak alınan bir arabanın “mülk anlaşmazlığı” teşkil ettiğini fark etmektir — bu durumda başvuru reddedilecek ve çift harç ile birkaç haftasını kaybedecektir.

Belirtmeye değer bir diğer husus da Madde 35’tir. Eşi hamileyken veya ortak çocukları üç yaşına basana kadar —eş yazılı rıza vermediği sürece— koca boşanma davası açamaz. Bu kuralın arkasındaki düşünce basittir. Çok küçük bir çocuğa bakmanın ağır yükünü taşıyan kişi, her şeye ek olarak bir de boşanma davalarıyla karşı karşıya kalmamalıdır. Bu kısıtlamanın yalnızca koca tarafından başlatılan boşanmalar için geçerli olduğunu unutmayın. Eğer eş (kadın) başvurmak isterse, bunu yapabilir.

Adım 2: Sicil Dairesi Yoluyla Boşanma

Her iki eş de yukarıdaki üç koşulu karşılıyorsa, ikametgahlarındaki sicil dairesine ortak bir başvuru sunarlar. Sicil dairesi, idari boşanma koşullarını açıklamak ve çifte bir arabulucuyla bilgilendirme toplantısına katılma hakları konusunda bilgi vermekle yükümlüdür.

Bekleme süresi Madde 35¹ tarafından belirlenmiştir: Ortak başvuru tarihinden itibaren bir aydan az ve iki aydan çok olamaz. Belirlenen tarihte her iki eş de boşanmayı tescil ettirmek için şahsen hazır bulunmalıdır. Herhangi biri fikrini değiştirirse veya gelmezse tescil gerçekleşmez ve çift, anlaşmazlık devam ediyorsa mahkeme aracılığıyla baştan başlamak zorundadır.

Evlilik, ilk başvuru gününden itibaren değil, boşanmanın tescil edildiği günden itibaren sona ermiş kabul edilir. Her bir eşe boşanma belgesi verilir ve Madde 43, evlilikte soyadını değiştiren eşin bu soyadını korumasına veya evlilik öncesi soyadına dönmesine olanak tanır.

Adım 3: Mahkeme Yoluyla Boşanma

Adli prosedür; en az bir küçük çocuğun, bir mülk anlaşmazlığının veya bir eşin itirazının bulunduğu çok daha yaygın senaryoda geçerlidir. Dava, davalının ikametgahının bulunduğu ilçe mahkemesinde açılır.

Madde 36 uyarınca mahkeme, talebi kabul ettiğinde uzlaşma ve eşlerin çocuklar ile mülk konusunda anlaşmaya varması için üç aylık bir süre tanır. Mahkeme ayrıca anlaşmazlığı bir arabulucu ile çözme seçeneğini de açıklar. Üç ayın sonunda mahkeme aile yaşamının sürdürülmesinin imkansız olduğunu tespit ederse evlilik feshedilir. Daha zor vakalarda mahkeme uzlaşma süresini altı aya kadar ek süreyle uzatabilir.

Duruşmada mahkeme yalnızca boşanma olgusuna değil; taraflar daha önce bir evlilik sözleşmesi, Çocuklar Hakkında Anlaşma veya Nafaka Sözleşmesi ile bu konuları çözüme bağlamamışsa, Madde 39 uyarınca çocukların hangi ebeveynle yaşayacağına, diğer ebeveynle kişisel ilişki düzenlemelerine, çocuk nafakası miktarına, talep edilmişse eş nafakasına ve ortak malların paylaşımına da karar verir.

Boşanma, mahkeme kararının kesinleştiği günden itibaren geçerlilik kazanır. Kararın bir kopyası mahkeme tarafından on gün içinde sicil dairesine gönderilir ve eşler boşanma belgelerini buradan alır. Süreler sonraki bir evlilik veya mülk işlemi için önem taşıyorsa, güncel mahkeme uygulamalarını Belarus Yüksek Mahkemesi aracılığıyla doğrulayabilirsiniz.

Uzlaşma Süresinin Geçerli Olmadığı Durumlar

Madde 37, mahkemenin uzlaşma için süre tanımaksızın evliliği feshettiği üç durumu düzenlemektedir:

• Diğer eşin mahkeme tarafından kayıp ilan edilmesi;
• Diğer eşin yasal olarak ehliyetsiz ilan edilmesi;
• Diğer eşin bir suçtan mahkum olması ve en az üç yıl hapis cezasına çarptırılması.

Bu davalar oldukça hızlı —tipik olarak bir ila iki ay içinde— ilerler, ancak dayanak mahkeme kararının veya ceza hükmünün resmi belgeyle ispatlanmasını gerektirir. İş birliği yapmayan veya ortadan kaybolan bir eşin bulunduğu benzer senaryo, eşin işbirliği yapmadığı durumlarda boşanma konulu notumuzda daha ayrıntılı olarak ele alınmaktadır.

Adım 4: Ortak Mülkün Paylaşılması

Madde 23, eşlerin evlilik sırasında edindiği mülkün, tapuda kimin adının yazılı olduğuna veya kimin ödediğine bakılmaksızın ortak mülkleri olduğunu hükme bağlar. Boşanmada Madde 24 eşit payları varsayar, ancak mahkeme küçük çocukların veya onlara öncelikli olarak bakan bir eşin çıkarlarını korumak için eşitlikten sapabilir ve ayrıca diğer eşin aile varlıklarını israf etmesi veya çalışmayı reddetmesi durumunda bir eşin payını artırabilir.

Kişisel mülkler —evlilik öncesine ait eşyalar, evlilik sırasında alınan miraslar ve hediyeler ile lüks mallar dışındaki kişisel kullanım eşyaları— Madde 26 uyarınca her eşin ayrı mülkü olarak kalır.

Eşler mülkleri evlilik sırasında veya boşanmadan sonra noter tasdiki gerektiren yazılı bir Ortak Mülk Paylaşım Sözleşmesi ile bölebilirler. Eski bir eşin mülkiyet haklarının ihlal edildiğini öğrendiği andan itibaren üç yıllık bir zaman aşımı süresi geçerlidir. Taraflar evlilik öncesinde veya sırasında bir evlilik sözleşmesi imzalamışsa mahkeme bunun hükümlerini uygular; usulüne uygun hazırlanmış bir sözleşme boşanmayı büyük ölçüde basitleştirebilir.

Adım 5: Çocuklar ve Nafaka

Küçük çocukları olan çiftler için boşanmanın pratik açıdan en kritik boyutları üç soruda toplanır: ikamet, çocukla kişisel ilişki ve nafaka. Madde 74, ebeveynlerin ayrılması durumunda çocuğun ikametgahının karşılıklı anlaşmayla belirlendiğini, yalnızca ebeveynlerin anlaşamaması halinde mahkemenin çocuğun yaşını, her bir ebeveyne olan bağlılığını, ebeveynlerin kişisel niteliklerini, maddi koşullarını ve —on yaş ve üzeri çocuklar için— çocuğun kendi görüşünü dikkate alarak karar verdiğini hükme bağlar.

Ebeveynler yazılı olması ve noter onayından geçmesi gereken Madde 76¹ kapsamındaki Çocuklar Hakkında Anlaşma yoluyla bu meseleleri özel olarak düzenleyebilirler. Bu anlaşma ikamet, kişisel ilişki takvimi, çocuk nafakası miktarları ve hatta yurt dışı seyahat düzenlemelerini kapsayabilir. Mahkemenin karar vermesi durumunda küçükler için çocuk nafakası Madde 92 uyarınca hesaplanır: Ödeme yapan ebeveynin gelirinin bir çocuk için %25’i, iki çocuk için %33’ü ve üç veya daha fazla çocuk için %50’si, haklı görülen durumlarda düzeltmeler yapılarak uygulanır. Çocuğun nerede yaşayacağına ve kişisel ilişkinin nasıl düzenleneceğine dair ayrıntılı hususlar, boşanma sonrası çocuğun ikamet yeri ve iletişim konulu ayrı bir notta yer almaktadır.

Eş nafakası mümkündür ancak çok daha sınırlıdır. Madde 29; hamile bir eşe, üç yaşından küçük veya engelli bir çocuğa bakan bir eşe ve çalışma gücü bulunmayan yardıma muhtaç bir eşe nafaka hakkı tanır; Madde 30 ise benzer koşullarda boşanmadan sonra belirli bir süre boyunca bu hakkı korur.

Yabancı Eşler ve Sınır Ötesi Boşanmalar

Eşlerden birinin yabancı olduğu davalar aynı Kanun’a tabidir ancak ek belge prosedürleri gerektirir: apostilli evlilik belgeleri, yabancı pasaportların noter onaylı tercümeleri ve —boşanmanın yurt dışında tanınacağı durumlarda— Belarus mahkeme kararının apostilli örnekleri. Kanun’un 231. maddesi Belarus dışında tescil edilen boşanmaların tanınmasını düzenler.

Taraflardan biri Belarus dışında yaşıyorsa, dava yine de Belarus mahkemeleri aracılığıyla, genellikle Belaruslu bir avukata kendilerini duruşmada şahsen temsil etme yetkisi veren noter tasdikli bir vekaletname vasıtasıyla ilerleyebilir. Siz veya eşiniz Belarus dışındaysanız ve evlilik Belarus’ta tescil edilmişse, uzaktan boşanma sürecinin pratik aşamaları uzman avukatlar tarafından düzenli olarak yürütülür —evrakların nasıl yapılandırıldığına dair Belarus vatandaşı ile boşanma hakkındaki özel hizmet sayfamıza göz atın.

Belarus’ta ibraz edilecek uluslararası belgeler için apostil ve yasal tasdik gereklilikleri Belarus Dışişleri Bakanlığı tarafından yürütülmektedir.

Sıkça sorulan sorular

2026 yılında Belarus’ta boşanma ne kadara mal olur?

İki unsura bağlıdır: devlet harcı ve avukatınız. Harcın tutarı daha önce boşanıp boşanmadığınıza bağlı olarak değişir — ikinci bir boşanmanın harcı ilkiyle aynı değildir. Avukatlık ücretlerini önceden kesin olarak belirlemek ise daha zordur. Karşılıklı anlaşmaya dayalı basit bir dava kıyaslandığında daha masrafsızdır. Ancak işin içine bir çocuk, bir ev ve sizinle çekişen bir eş girdiğinde bu tutar hızla artar ve çoğu zaman katbekat yükselir. Hangi avukatla görüşürseniz görüşün, vekalet sözleşmesini imzalamadan önce ücreti yazılı hale getirin. Bu asla taviz verilmemesi gereken bir kuraldır.

Eşim yurt dışındayken boşanabilir miyim?

Evet. Usulüne uygun tebligat yapılması koşuluyla, davalı Belarus dışında yaşasa bile mahkeme devam edebilir. Birçok vakada her iki eş de noter tasdikli vekaletnameye sahip temsilciler aracılığıyla hareket edebilir.

Çocuklu çekişmesiz bir boşanma ne kadar sürer?

Kural olarak, başvurudan itibaren en az üç ay —bu yasal uzlaşma süresidir. Tarafların çocuğun ikameti, kişisel ilişki, nafaka ve mal paylaşımı konularında halihazırda anlaşmış olduğu durumlarda, üç aydan sonraki asıl duruşma genellikle kısa sürer.

İkimiz de anlaşıyorsak bir avukata ihtiyacım var mı?

Açıkçası, hayır — her zaman gerekmez. Boşanmayı sicil dairesi üzerinden yapıyorsanız, ortada çocuk yoksa ve paylaşılacak bir mal varlığı bulunmuyorsa, çiftlerin çoğu süreci sorunsuz bir şekilde kendi başına halleder. İşin sarpa sardığı yer, çocukların veya mal paylaşımının söz konusu olduğu durumlardır. Bugün her konuda uzlaşmış olsanız bile, Çocuklar Hakkında Anlaşmanın (veya mal paylaşımı sözleşmesinin) işler ileride ters gittiğinde hukuken ayakta kalacak şekilde kaleme alınması gerekir. Bir avukata metni hazırlatmanın —veya en azından inceletmenin— karşılığını verdiği yer tam olarak burasıdır.

Mahkeme boşanmayı reddeder mi?

Eşlerden biri evliliğin bittiği konusunda ısrarcı olursa mahkeme bir evliliğin feshini süresiz olarak reddedemez. Ancak uzlaşma süresini toplamda altı aya kadar uzatabilir.

Sonuç

2026 versiyonuyla Belarus’ta boşanma: kağıt üzerinde oldukça basittir. Uygulamada ise ayrıntılar, işinizin bir ayda mı sonuçlanacağını yoksa bir yıl sonra bile hala çekişmeye devam mı edeceğinizi belirleyen unsurlardır. İkiniz de anlaşıyorsanız ve masada karmaşık bir durum yoksa sicil dairesi bunu hızlıca halleder. Eğer bir anlaşmazlık varsa —çocuk, nafaka veya daire konusunda— mahkemeye gideceksiniz ve mahkemeye gitmişken her şeyi tek seferde çözüme kavuşturmak en mantıklısıdır; çünkü mahkeme tüm bu konularda karar verme yetkisine sahiptir. Ancak açık konuşmak gerekirse davanızı belirleyen şey duruşmalar sırasında ne kadar bastırdığınız değildir. Başvurmadan önceki haftalarda ne yaptığınızdır. Hangi evrakları sunduğunuz, neleri imzalamayı kabul edip neleri reddettiğiniz ve en başta hangi stratejiyi benimsediğinizdir. Bu unsurları doğru yaparsanız en çekişmeli boşanma bile makul bir uzlaşmayla sonuçlanır; yanlış yaparsanız basit olanı bile sürüncemede kalır. En temiz karşılıklı rıza senaryosunun dışında herhangi bir yerdeyseniz, bunu tek başınıza yapmayın —resmi bir işlem yapmadan önce Belarus’taki bir boşanma avukatıyla konuşun.