Ticari Alacakların Tahsili Nasıl Yapılır?

Ticari faaliyetler her zaman finansal riskler içerir. En yaygın risklerden biri, ödeme yükümlülüklerini yerine getirmeyen müvekkillerden, yani borçlulardan kaynaklanır. Alacak tahsili, bir şirketin mali durumunu ve uzun vadeli gelişim stratejilerini etkileyerek şirket için ciddi bir sınav hâline gelebilir. Bu makalede, şirketlerin alacak tahsilat sürecini başarıyla yönetmesine, kayıplarını en aza indirmesine ve müvekkilleriyle sağlıklı ilişkilerini sürdürmesine yardımcı olacak etkili yöntemler ve stratejiler ele alınmaktadır. Bu sürecin temel yöntemlerini ve hukuki araçlarını anlamak, finansal başarı ve işletme istikrarı için önemlidir.

Ticari Alacaklar Nedir?

Ticari alacaklar, iş ortakları tarafından çeşitli yükümlülükler kapsamında şirket hesaplarına aktarılmamış olan tutarlardır. Şirkete borcu olan iş ortakları “borçlu” olarak adlandırılır. Borçlu, sözleşmede belirlenen ödeme son tarihini kaçırdığında ve taraflar yükümlülüğün yerine getirilmesi konusunda farklı bir yöntemde anlaşamadığında alacak bir borca dönüşür. Böyle bir durumda alacaklı şirketin, borçludan alacağını tahsil etme hakkı bulunmaktadır.

Ancak, çeşitli alacak tahsil yöntemlerine başvurmadan önce borçlularla müzakere edilmesini tavsiye ederiz. Bu tür müzakerelere katılmak üzere, çıkarlarınızı temsil edecek ve gerekli belgeleri hazırlayacak deneyimli avukatımızı dahil etmenizi öneririz.

Alacak Tahsili İçin Ticari Alacakların Takibi Neden Önemlidir?

Borçlularla iletişim ve alacakların takibi, alacak tahsilat sürecinde önemli rol oynar ve şirketin mali sağlığını etkiler. Bu iş alanının göz ardı edilmemesi için bazı nedenler şunlardır:

1. Nakit Akışının Sürdürülmesi
Alacak tahsili, şirketin işletme giderlerini ve yatırım fırsatlarını güvence altına alması için hayati önem taşıyan istikrarlı bir nakit akışının korunmasına yardımcı olur.

2. Uzun Vadeli İlişkiler İnşa Etmek
Borçlularla kurulan etkin etkileşim, gelecekte tekrarlanan satışlara ve daha iyi bir iş birliğine yol açabilecek güven dolu ilişkiler kurmanıza olanak tanır.

3. Kayıpların En Aza İndirilmesi
Bir şirket borçlularla ne kadar erken çalışmaya başlarsa, borcun tam olarak tahsil edilme olasılığı o kadar yüksek olur; bu da finansal kayıpları azaltır ve kâr üzerindeki olumsuz etkiyi en aza indirir.

4. İtibarın Artırılması
Borçlularla aktif ve profesyonel biçimde çalışan şirketler, güvenilir iş ortakları olarak tanınır; bu da yeni müvekkillerin ve yatırımcıların ilgisini çekebilir.

5. Yasalara Uyumluluk 
Borçlularla doğru bir şekilde çalışmak, yasal gerekliliklere uyulmasını kapsar; bu da hukuki sorunların önlenmesine yardımcı olur ve şirketin imajını korur.

Genel olarak, borçlularla etkin biçimde çalışmak yalnızca tahsil edilemeyen alacakların tahsiline yardımcı olmakla kalmaz, aynı zamanda işletmenin rekabetçi bir ortamda sürdürülebilirliğini de güçlendirir.

Borçlulardan Alacak Tahsil Etme Yöntemleri

Ticari alacakların tahsili, her şirket için finansal yönetimin önemli bir parçasıdır. Borçlulardan alacak tahsilinde %100 garanti bulunmamakla birlikte, çeşitli hukuki yöntemler kullanarak alacağın tahsil edilme olasılığını artırabilirsiniz. Deneyimli bir avukat, size en uygun ve en etkili alacak tahsili yöntemini seçmeniz konusunda danışmanlık sağlayacaktır.

Yöntem 1. Borçlu ile Müzakereler
İlk ve en barışçıl yöntem, borçlu ile müzakere etmektir. Çoğu zaman borç, kötü niyetten değil, geçici finansal zorluklar nedeniyle ortaya çıkar. Bu gibi durumlarda şunları önerebilirsiniz:

Borç yeniden yapılandırması kapsamında ödeme süresi uzatılabilir: Borç indirimi veya taksitli ödeme planı önerilebilir. Böyle bir anlaşma, ana sözleşmeye ek olarak bir protokol ve ödeme takvimiyle düzenlenir.

Yükümlülüğün yerine getirilme yönteminin değiştirilmesine dair sözleşme imzalanması: Yükümlülüğün yerine getirilme yönteminin, koşullarının ve vadelerinin ayrıntılı bir açıklamasıyla birlikte yazılı bir anlaşma düzenleyebilirsiniz. Örneğin, hizmet bedeli ödeme yükümlülüğünü pazar araştırması yapma yükümlülüğü ile değiştirebilirsiniz.

Yükümlülüğün üçüncü kişi tarafından yerine getirilmesi: Borçluya, şirket karşısındaki yükümlülüğünü kendi adına yerine getirebilecek bir üçüncü kişi bulması veya üçüncü bir kişi seçeneği sunması önerilebilir. İleride borçlunuz bu üçüncü kişiye borçlu hâle gelebilir.

Borç devri: Borçluya, ticari alacağı ödeyebilecek üçüncü bir kişiye borcunu devretme seçeneğini sunabilirsiniz.

Avantajları: Ticari itibar korunur ve bir uzlaşı sağlanabilir.

Dezavantajları: Bu yöntem zaman ve sabır gerektirir, her zaman sorunun çözümüne yol açmaz.

Yöntem 2. İhtarname Gönderilmesi
Müzakereler sonuç vermediyse, sonraki adım resmî bir bildirim göndermek olabilir. Müzakereler alacağın tahsilini sağlamadığında ihtarname süreci olağan olarak izlenebileceğinden, bu yöntem alacakların tahsili için bağımsız bir yol da olabilir. Bu durumda şunlara dikkat etmek gerekir:

Borçluya ihtarname gönderilmesi – bu, borcun ödenmesini talep eden bir yazıdır. İhtarname; borç miktarını, tutarın aktarılacağı banka hesap bilgilerini, ödeme son tarihini ve ödenmemesinin sonuçlarını (genellikle ödenmemesi durumunda mahkemeye başvurulacağı belirtilir) içeren yazılı bir belge olarak düzenlenir.

Mektubu gönderirken teslim bildirimi ve gönderi içeriğini gösteren bir envanterle taahhütlü posta kullanmanızı öneririz; bu sayede borçlunun mektubu teslim aldığı kayıt altına alınabilir.

Avantajları: Mahkemeye başvurmak kadar radikal bir adım değildir, ancak borçluya niyetinizin ciddiyetini gösterir.

Dezavantajları: Ödemenin yapılmaması durumunda, finansal yatırım gerektirebilecek hukuki yollara başvurmanız gerekecektir.

Belarus’ta tahsilat şirketlerinin faaliyetleri yasaktır; bu nedenle ticari alacakların tahsili için bu yöntem kullanılamaz.

Yöntem 3. Notere Başvurulması
Borçlu belirli yükümlülüklerden doğan borç tutarını kabul ediyorsa, noter icra şerhi düzenlenmesi için notere başvurabilirsiniz. Noter icra şerhi, borcun cebri icra yoluyla tahsili için icra memuruna verilebilen veya borç tutarının borçlunun banka hesabından tahsil edilmesi amacıyla bankaya gönderilebilen bir icra belgesidir. Notere başvurmak için gereken belgeleri avukatla yapacağınız görüşmede öğrenebilirsiniz. Ayrıca, borçlunun borç tutarını kabul edip etmediğini belirlemek üzere bir avukata borca ilişkin belgeleri inceletebilirsiniz.

Avantajları: Noter icra şerhini kısa sürede (yaklaşık üç iş gününde) alabilirsiniz. Bu belge, borcun borçlunun banka hesabından tahsili için bankaya gönderilebilir.

Dezavantajları: Bir belge paketi hazırlamanız ve noter ücreti ödemeniz gerekir; bu da zaman ve mali kaynak gerektirir. Borçlu, noterin işlemlerine veya noter icra şerhine karşı mahkemede itiraz edebilir.

Yöntem 4. Mahkemeye Başvurulması
Borçlu ihtarnamede belirtilen talepleri kabul etmediğinde veya noter icra şerhi düzenlemeyi reddettiğinde mahkemeye başvurulabilir.

Mahkemeye iki usulden biriyle başvurabilirsiniz: dava veya emir usulü. En uygun başvuru yolunu belirlemek için avukatlarımıza danışmanızı öneririz.

Emir Usulü
Süreç şunları içerir: 

• Taleplerin tartışmasız olduğunu ve borçlunun bunları kabul ettiği hâlde yerine getirmediğini gösteren kanıtlarla emir usulünün başlatılması için mahkemeye başvurulması.
• Mahkeme emrine ilişkin kararın, yani icra belgesinin alınması.
  
  

Alacak Davası Usulü
Süreç şunları içerir: 

• Mahkemeye dava dilekçesi sunulması: borcu doğrulayan belgelerin, sözleşmelerin, tamamlanan işlere ilişkin tutanakların ve diğer delillerin hazırlanması ve devlet harcının ödenmesi gerekir.
• Mahkeme duruşmalarına katılım ve mahkemeye delil sunulması.
• İcra takibinin başlatılması için başvuru: mahkeme kararından sonra ve icra belgesi alındığında, alacağın cebri icra yoluyla tahsili için icra dairesine başvurabilirsiniz.
  
  

Avantajları: Kesinleşmiş mahkeme kararı ve mahkeme emri icra edilmesi zorunlu kararlardır.

Dezavantajları: Yargılama uzun sürebilir ve ek maliyetlere (devlet harcı, avukatlık ücretleri) yol açabilir. Borçlu mahkeme kararlarına karşı kanun yoluna başvurarak tahsilat sürecini geciktirebilir.

Yöntem 5. Teminat veya Rehin Kullanılması
Bu yöntem, sözleşmede teminat veya rehin öngörülmüşse kullanılabilir. Bu durumda şirket, alacağını tahsil etmek için şu araçlardan yararlanabilir:

Teminatın paraya çevrilmesi yoluyla alacağın tahsili: Borç ödenmezse şirket, alacağını borçlunun teminatını paraya çevirerek tahsil edebilir.

Banka teminat mektubundan yararlanılması: Banka teminat mektubu düzenlenmişse banka borcu karşılayabilir.

Avantajları: Bu yöntem, mahkemeye başvurmadan alacağınızı tahsil etmenizi sağlayabilir.

Dezavantajları: Sözleşmede öngörülmemişse teminat veya garanti almak her zaman mümkün olmayabilir.

Yöntem 6. Cezai Şart ve Para Cezalarının Uygulanması
Sözleşmede geç ödeme hâlinde cezai şart veya para cezası uygulanması öngörülebilir. Böyle bir hüküm varsa şirket şunları yapabilir:

Cezai şart işletmek: Bu, borçluyu borcunu ödemeye teşvik edebilir.

Para cezası uygulamak: Borç ödenmemişse sözleşme şartlarının ihlali nedeniyle para cezası uygulanabilir.

Avantajları: Artan borç miktarı, borçluyu borcunu daha hızlı ödemeye motive edebilir.

Dezavantajları: Bu durum, şirketle iletişim kurmaktan kaçınmaya başlayabilecek borçlular için ek bir yük olabilmektedir.

Yöntem 7. Elektronik Platformların ve Müzayedelerin Kullanılması
Bazı ülkelerde borç satabileceğiniz platformlar ve açık artırmalar bulunmaktadır. Bu araçlar, borcu üçüncü bir tarafa satma fırsatı sunar. Borç yükümlülüklerinin ödenmesi çok zor olduğunda, borcu uzmanlaşmış yatırımcılara veya kuruluşlara satabilirsiniz.

Avantajları: Bu yöntem, alacağı hızlıca elden çıkarmanızı sağlar.

Dezavantajları: Şirket alacağını yüksek bir indirimle devredebilir ve bu da zarara yol açabilir.

Yöntem 8. Ticari Alacakların Devlet Kurumlarına Devredilmesi
Bu yöntem, alacaklı şirketin Sosyal Güvenlik Fonuna prim borçları, vergi ve gümrük ödemeleri olduğunda kullanılır.

Borçlulara ve alacak tutarlarına ilişkin bilgiler sırasıyla Sosyal Güvenlik Fonu şubesine, şirketin kayıtlı olduğu yerdeki vergi dairesine ve bölgesel gümrük idaresine iletilir. Bu kamu kurumları, alacak tutarlarını borçlulardan itirazlarına bakılmaksızın tahsil eder.

Avantajları: Yöntem, devlet yükümlülüklerini borçluların hesabına yerine getirmenize olanak tanır; herhangi bir finansal yatırım gerektirmez.

Dezavantajları: Borçlularla iş ilişkilerini karmaşıklaştırır ve bu da ticari faaliyetleri olumsuz etkileyebilir.

Ticari alacakların takibindeki başarı, doğru tahsilat stratejisinin seçilmesine ve zamanında uygulanmasına bağlıdır. İş ilişkilerinin sürdürülmesi için mevzuat hükümlerini dikkate almak ve riskleri en aza indirmek de önemlidir. Alacak tahsilatına yönelik yetkin bir yaklaşım, yalnızca alacakların tahsil edilmesini sağlamaz; şirketin itibarını güçlendirmeye ve piyasadaki istikrarını artırmaya da yardımcı olur.

Sonuç olarak, ticari alacakların takibi finansal yönetimin ve işletme istikrarının korunmasının temel unsurlarındandır. Ele alınan tahsilat yöntemleri, şirketlerin borcun niteliğine ve tutarına göre en uygun seçeneği belirlemesine olanak tanır. Deneyimli uzmanlarımız, muhasebecilerimiz ve avukatlarımızla birlikte alacağın tahsili için uygun yöntemi seçebilirsiniz. Kamu kurumları nezdindeki işlemler de dâhil olmak üzere, alacakların takibinin her aşamasında çıkarlarınızı temsil edebiliriz.

Bize Ulaşın

Belarus’taki borç tahsilat süreciyle ilgili herhangi bir sorunuz veya uyuşmazlığınız varsa, yardımcı olmaktan memnuniyet duyarız! Bu alandaki uzun yıllara dayanan deneyimimiz, bu konudaki her türlü uyuşmazlığı çözmenize yardımcı olacaktır.

• +375 29 505 10 51 (WhatsApp, Viber, Telegram);
• info@ambylegal.by.