Belarus’ta Ebeveynlik Haklarının Kaldırılması Davaları

Ebeveynlik haklarından mahrum bırakma, mahkemenin ebeveynlere uyguladığı son çaredir. Çeşitli nedenlerle çocuklarına karşı sorumluluklarını yerine getiremeyen veya getirmek istemeyen ebeveynlere uygulanır. Belarus’ta bu süreç devlet tarafından düzenlenmektedir. Ebeveynlik haklarından mahrum bırakma hem ebeveynler hem de çocuklar açısından ciddi sonuçlar doğurur. Bu kararın gerekçeleri arasında çocuğun menfaatlerini koruma gerekliliği ve istismar vakaları yer alabilir. Bu makalede, Belarus’ta çocuk haklarının korunmasına yönelik farkındalığı artırmak amacıyla ebeveynlik haklarından mahrum bırakmanın dayanaklarını, sürecini ve ebeveynler ile çocuklar açısından sonuçlarını ele alacağız.

Ebeveynlerin Çocuklara İlişkin Hangi Görev ve Hakları Vardır

Belarus’ta devlet, ebeveynlerin çocuklara ilişkin hak ve yükümlülüklerini belirler. Ebeveynler, çocuklarına karşı eşit hak ve sorumluluklara sahip olup, küçük çocuklarının haklarını ve meşru menfaatlerini korumakla yükümlüdür. 

Ebeveynlerin hak ve görevleri ayrıca şunları içerir:

• Çocuğun adının, soyadının ve baba adının belirlenmesi.
• Gerekli durumlarda çocuğun vatandaşlığının belirlenmesi.
• Çocuğun ikamet edeceği yerin belirlenmesi ve ikamet ettiği ya da geçici olarak bulunduğu yerde kaydının yapılması.
• Çocuğun yetiştirilmesi.
• Çocuk bakımı ve gözetimi.
• Çocuklar adına temsil yetkisi.
  
  

Ebeveynler görevlerini yerine getirmekten kaçınır veya ebeveynlik haklarını kötüye kullanırlarsa bu haklardan mahrum bırakılabilirler. Ebeveynlik haklarının kötüye kullanılması, ebeveynlerin haklarını çocuklarının menfaatlerine aykırı biçimde kullanmalarıyla ortaya çıkar; örneğin çocukların eğitim görmesini engelleyebilir ve onları toplum karşıtı faaliyetlere yönlendirebilirler. 

Ebeveyn Haklarından Mahrum Bırakılma Nedir

Ebeveynlik haklarından mahrum bırakma, çocuklara ilişkin görevlerini yerine getirmeyen veya ebeveynlik haklarını kötüye kullanan bir ebeveyn hakkında vesayet ve koruma makamları ya da varsa diğer ebeveyn tarafından yürütülen bir süreçtir. Bu haklardan mahrum bırakma kararı yalnızca mahkeme tarafından verilebilir. Bu konuda sorularınız varsa deneyimli aile hukuku avukatımıza danışmanızı öneririz.

Kimler Ebeveyn Haklarından Mahrum Bırakılamaz

1. Bir ebeveyn yalnızca küçük çocukları (18 yaş altı) nedeniyle ebeveyn haklarından mahrum bırakılabilir. 18 yaşını geçmiş kişilerin ebeveynleri ebeveyn haklarından mahrum bırakılamaz.

2. Evlenmiş veya tam ehliyetli ilan edilmiş 18 yaş altı çocukların ebeveynleri de ebeveyn haklarından mahrum bırakılmaz.

3. Çocuğun doğum belgesindeki nüfus kayıtlarında ebeveyni olarak kayıtlı olmayan kişilere karşı ebeveynlik haklarından mahrum bırakma davası açılamaz. Başka bir deyişle, çocuğu fiilen yetiştiren ancak belgelerde ebeveyni olarak kayıtlı olmayan kişiler ile vasiler ve kayyımlar ebeveynlik haklarından mahrum bırakılamaz.

4. Akıl hastalığı, bunama, kronik hastalık veya kendi kontrolleri dışındaki başka nedenlerle ebeveynlik görevlerini yerine getiremeyen ebeveynler ebeveynlik haklarından mahrum bırakılmamalıdır. Ancak bu kural kronik alkolizm veya uyuşturucu bağımlılığı olan kişiler için geçerli değildir.

Ebeveynlik Haklarından Hangi Durumlarda Mahrum Bırakılır?

Ebeveynlik görevlerinin yerine getirilmemesi ve ebeveynlik haklarının kötüye kullanılmasının yanı sıra mahkeme, ebeveynlerden birinin veya her ikisinin aşağıdaki durumlardan birinde olduğunu tespit ederse ebeveynlik haklarını kaldırabilir:

• Çocuğa fiziksel veya psikolojik şiddet uygulanması, kabul edilemez yetiştirme yöntemlerine başvurulması ya da çocuğun insan onurunun aşağılanması gibi istismar davranışlarında bulunulması.
• Ahlaka aykırı bir yaşam tarzı sürdürmesi ve bunun çocuk üzerinde olumsuz etki yaratması.
• Çocuktan ayrı yaşayan ebeveynin çocuğu reddetmesi ve evlat edinilmesine rıza gösterdiğine ilişkin yazılı başvuruda bulunması.
• Doğumdan sonra çocuğu hastaneden almayı reddetmesi veya çocuğu hastanede bırakması.
  
  

Ebeveyn Haklarından Mahrum Bırakılma Süreci Nasıl İşler

Mahkeme, ebeveynlik haklarından mahrum bırakma davasını, aşağıdaki kişilerden biri tarafından sunulabilecek dava dilekçesine dayanarak inceler:

• Çocuğun ebeveynlerinden biri.
• Vasi veya kayyım.
• Savcı.
• Vesayet ve koruma makamı.
• Çocuk İşleri Komisyonu.
• Çocuk haklarının ihlal edildiğini öğrenen gerçek kişiler ve kuruluşlar, durumu devlet makamlarına bildirmelidir.
  
  

Ebeveynlik haklarından mahrum bırakmaya ilişkin dava dilekçesi, küçük çocuk adına davalının (ebeveynlik haklarından mahrum bırakılması istenen ebeveynin) ikamet ettiği yerdeki mahkemeye verilir. Çocuk devlet desteği altındaysa dilekçe, çocuğun bulunduğu yerdeki mahkemeye de verilebilir. Ebeveynlik haklarından mahrum bırakma talebiyle birlikte nafaka tahsili için de dava açılabilir. Bu davalarda davalı, nüfus müdürlüğündeki doğum kayıtlarında ebeveyn olarak kayıtlı olan kişidir. 

Ebeveyn haklarından mahrum bırakılma dava dilekçesine birkaç belgenin eklenmesi gereklidir:

• Çocukların doğum belgeleri veya belgelerin kopyaları.
• Çocukların yaşam koşullarının inceleme tutanakları.
• Vesayet ve koruma makamının görüşü.
• Varsa içişleri makamlarının tutanakları.
• Soruşturma makamlarının kararları ve varsa mahkeme kararlarının örnekleri.
• Varsa, çocuğun yazılı ret beyanı.
• Ebeveynler hakkında düzenlenen değerlendirme raporları.
• Ebeveynlerin alkolizm veya uyuşturucu bağımlılığı durumunda tıp kurumlarından alınan belgeler.
• Ebeveynlerin gelir bilgileri.
  
  

Ebeveynlik haklarından mahrum bırakma son çaredir. Sürecin karmaşıklığı nedeniyle deneyimli avukatlardan hukuki destek almanızı öneririz.

Ebeveynlik haklarından mahrum bırakmayla ilgili sorularınız varsa deneyimli aile hukuku avukatımızla iletişime geçmenizi öneririz. Avukatımız gerekli belgeleri hazırlayacak, delillerin toplanmasına yardımcı olacak ve mahkemede ve devlet kurumları nezdinde menfaatlerinizi temsil edecektir.

Ebeveyn Haklarından Mahrum Bırakılmanın Sonuçları Nelerdir?

Ebeveynlerden biri ebeveynlik haklarından mahrum bırakılırsa mahkeme çocuğu diğer ebeveyne verir. Her iki ebeveyn de bu haklardan mahrum bırakılırsa mahkeme çocuğu vesayet ve koruma makamının gözetimine verir. Çocuğa daha önce bir vasi veya kayyım atanmışsa mahkeme çocuğu bu kişiye (bir akrabaya veya başka bir kişiye) verebilir.

Mahkeme tarafından ebeveyn haklarından mahrum bırakılan bir ebeveyn, çocuğa bakma yükümlülüğünden muaf tutulmaz. Diğer ebeveynin nafaka davası açması ve mahkemenin bu talebi kabul etmesi halinde, ebeveyn haklarından mahrum bırakılan ebeveynler çocuk nafakası ödemeye devam etmek zorundadır.

Ebeveyn Haklarından Mahrum Bırakılan Ebeveyn Hangi Haklarını Kaybeder?

Mahkeme kararıyla ebeveynlik haklarından mahrum bırakılan ebeveyn, çocukla olan ilişkisinden doğan tüm haklarını kaybeder. Örneğin, yardıma ihtiyaç duyması veya çalışamayacak durumda olması hâlinde çocuğundan bakım ve bakım giderlerinin karşılanmasını talep edemez. Başka bir deyişle, bu ebeveynler yaşlılıkta veya maluliyet hâlinde çocuklarından nafaka alamaz.

Ayrıca ebeveyn haklarından mahrum bırakılan ebeveynler:

• Herhangi bir yaştaki çocuğun ölümü halinde ölüm aylığı alma imkanından mahrum kalırlar.
• Çocukları hangi yaşta olursa olsun, ölmeleri hâlinde ebeveynleri yasal mirasçı olamaz.
• Ebeveynlik haklarından mahrum bırakılan kişiler vasi veya evlat edinen olamaz. Örneğin, küçük çocukları olan biriyle evlenmeleri hâlinde bu çocukları evlat edinmeleri yasaktır.
• Ebeveyn haklarından mahrum bırakılmış kişiler, 18 yaşın altındaki (küçük yaştaki) çocuklarını yetiştiremez, menfaatlerini temsil edemez, onları diğer kişilerden alamaz veya evlat edinmeye rıza gösteremezler.
  
  

Ebeveyn Haklarından Mahrum Bırakılan Ebeveynlerin Çocuklarla İletişimi

Ebeveynlik haklarından mahrum bırakılan ebeveynler, çocuğun vasisi izin verirse çocuklarıyla iletişim kurabilir. Bu ebeveynlerin çocuklarıyla iletişim kurmasına izin verilmezse vesayet ve koruma makamına başvurmaları önerilir.

Bu iletişim çocuğun üstün yararına değilse izin verilmez. Çocuğun üstün yararına uygunsa vesayet ve koruma makamı iletişimin zamanını, yerini ve şeklini belirler. Çocuk 10 yaşına ulaşmışsa ebeveynlik haklarından mahrum bırakılan ebeveynle iletişim kurma isteği dikkate alınır.

Ebeveynlik Hakları İade Edilebilir mi?

Ebeveynlik hakları yalnızca mahkeme tarafından iade edilebilir. Mahkeme çocuğun görüşünü her zaman dikkate alır. Çocuk 10 yaşında veya daha büyükse ebeveynin haklarının iadesi için çocuğun rızası gerekir.

Ebeveyn haklarının iade edilmesinin temel koşulları:

1. Çocukların menfaatleri bunu gerektirmelidir.
2. Çocuklar evlat edinilmemiş olmalıdır.
3. Mahkemenin ebeveyn haklarının kaldırılmasına ilişkin kararının yürürlüğe girdiği tarihten itibaren 6 aydan fazla süre geçmiş olmalıdır.

Ebeveyn Haklarının İadesinde Neler Dikkate Alınır?

Mahkeme, ebeveynlik haklarından mahrum bırakılan ebeveynin davranışlarının, yaşam tarzının ve çocuğun yetiştirilmesine yönelik tutumunun değişip değişmediğini inceler. Mahkeme ayrıca ebeveynin konut ve yaşam koşullarına ilişkin inceleme tutanağını ve çocuğun ebeveynin ailesinde yetiştirilebileceğine dair vesayet ve koruma makamının görüşünü ister.

Ebeveyn haklarının iadesi talebi ile aynı anda çocuğun koruyucu aileye devredilmesi için dava açabilirsiniz. Mahkeme her iki talebi de kabul ederse, mahkeme kararının yürürlüğe girmesinden sonra ebeveyn artık nafaka ödemek zorunda kalmaz. Mahkeme kararı, vesayet makamının temsilcilerinin katılımıyla bir icra memuru tarafından infaz edilir.

Mahkeme, ebeveynlik haklarının iadesine ilişkin davaları savcının ve vesayet ve koruma makamı temsilcisinin zorunlu katılımıyla inceler. Bu nedenle gerektiğinde, menfaatlerinizi mahkemede temsil edebilecek aile hukuku avukatımıza danışmanızı öneririz.

Sonuç

Ebeveynlik haklarından mahrum bırakma, hem çocukların hem de ebeveynlerin yaşamını önemli ölçüde etkileyebilecek ciddi bir adımdır. Bu sürecin devletin belirlediği kurallara uygun yürütülmesi ve çocuğun refahıyla ilgili tüm hususların dikkate alınması gerektiği unutulmamalıdır. 

Bu durumda kendi haklarınızı veya çocuklarınızın haklarını korumanız gerekiyorsa deneyimli aile hukuku avukatlarımızla iletişime geçin. Danışmanlık sunacak, gerekli belgelerin toplanmasına yardımcı olacak ve menfaatlerinizi mahkemede ve devlet kurumları nezdinde temsil edeceğiz.

Bize Ulaşın

Belarus’ta ebeveynlik haklarından mahrum bırakmayla ilgili sorularınız varsa size yardımcı olmaktan memnuniyet duyarız; bize ulaşın! Uzun yıllara dayanan deneyimimiz, mahkemelerde ve devlet kurumları nezdinde sizi temsil edecek bir avukat seçmenize yardımcı olacaktır.

• +375 29 505 10 51 (WhatsApp, Viber, Telegram);
• info@ambylegal.by.