Kişisel Verilerin İşlenmesine İlişkin Rıza

Günümüzde kişisel bilgilerin gizliliği ve korunması, iş yapmanın temel unsurlarından biri haline gelmiştir. Kişisel verilerin işlenmesine ilişkin katı yasal gereklilikler ve düzenlemeler göz önünde bulundurulduğunda, şirketlerin bu konuya karşı son derece sorumlu ve dikkatli olmaları gerekmektedir. Bu makalede, kişisel verilerin işlenmesinde rızanın önemini, rıza alınırken neye dikkat edilmesi gerektiğini ve bu alanda müşterilerle uygun şekilde nasıl etkileşim kurulacağını ele alacağız.

Kişisel verilerin işlenmesine ilişkin rıza her zaman gerekli midir

Şirketler, bireylerin rızası olmaksızın kişisel verileri yalnızca izin verilen durumlarda işleyebilirler.
Genel olarak kişisel veriler yalnızca bir bireyin rızasıyla işlenebilir. Bu tür durumlar, özel nitelikli kişisel verilerin işlenmesini kapsar. Özel nitelikli kişisel veriler; ırk, milliyet, siyasi ve dini görüşler, kanun önünde kovuşturma ile biyometrik ve genetik kişisel verilerle ilgili verileri içerir. 

Bir kişinin rızası olmaksızın kişisel verilerin işlenmesi

1. Bazen özel nitelikli kişisel verileri işlemek için bir bireyin rızası gerekmez. Özellikle kişisel veri öznesi olan bir bireyin izni olmaksızın veriler şu durumlarda işlenir:

• Bir birey kişisel verilerini kamuya açık hale getirdiğinde, örneğin bunları sosyal ağlarında veya bir kariyer sitesindeki özgeçmişinde yayınladığında.
• Bir iş başvuru sahibi başvuruda bulunduğunda ve belirli durumlarda iş sürecinde.
• Çeşitli yasal amaçlar için, mahkeme kararlarının icrası ve yargılama işlemlerinin yürütülmesi.
• Devlet organlarının bu tür verilere ihtiyaç duyması durumunda.

2. Devlet, özel nitelikte olmayan diğer kişisel verilerin işlenmesi için rızanın gerekli olmadığı izin verilen durumları belirlemiştir. Bu durumlar özellikle dava açılması, noterlik faaliyetleri, bir kişisel veri öznesi ile sözleşme akdedilmesi ve kişisel verilerin işlenmesinin devlet organlarının ve şirketlerin sorumluluğunda olması ile ilgilidir.

Kişisel verilerin işlenmesi için neden rıza alınması önemlidir

Bir bireyin kişisel verilerinin işlenmesine ilişkin rızasını almak çeşitli nedenlerden dolayı esastır:  

1. Vatandaşların hak ve özgürlüklerinin korunması
   Rıza, bir bireyin hangi verilerinin kullanılacağını kontrol etmesini sağlar; bu da haklarının korunmasını garanti eder.  
2. Yasal Gereklilikler
   Birçok ülkede veri koruma yasaları, şirketin yasal sonuçlardan kaçınmasına yardımcı olan kişisel verilerin işlenmesine ilişkin rıza şartı koşmaktadır. Belarus, kişisel veriler işlenirken bireylerin haklarının ihlal edilmesi durumunda 50 temel birime kadar (yaklaşık 560 euro olan 2.000 Belarus rublesine kadar) para cezası öngörmektedir.
3. Şeffaflık ve güven
   Rıza almak, veri öznesi verilerinin nasıl ve neden kullanılacağını bildiği için operatör ile veri öznesi arasında bir güven atmosferi yaratır.  
4. İşleme koşulları
   Rıza, kişisel veri koruma konularında daha fazla netlik sağlanmasına katkıda bulunan amaçlar, süreler ve kullanım yöntemleri dahil olmak üzere veri işleme için net koşullar belirler.  

Dolayısıyla rıza almak, yasal normlara ve kişisel verilere etik muamele ilkelerine uyulmasının ayrılmaz bir parçasıdır.

Kişisel verilerin işlenmesine ilişkin rıza için hangi gereklilikler aranmaktadır

Rıza, kişisel verilerin işlenmesi için temel dayanaklardan biridir. Rıza ile bireyler verileri üzerinde tasarrufta bulunabilirler.

Rıza alınırken şunların sağlanması esastır:

1. Özgür olması (Serbestçe verilmesi).
   Bu, bir bireyde rızasının zorla alınacağı, bunun seçeneksiz bir rıza olduğu yönünde bir kanaat oluşmaması gerektiği anlamına gelir. Bir bireye izin verme veya vermeme konusunda bir seçenek verilmelidir. Operatörün kişisel verilerin işlenmesi için birkaç amaç doğrultusunda rıza alması gerektiğinde, izin her bir amaç için ayrı ayrı alınır. Denetim makamı olan Kişisel Veri Koruma Ulusal Merkezi bunu tavsiye etmektedir. Kişisel veriler sitenin hizmetlerine ve özelliklerine erişmek için gereken bilgilerle ilgili değilse (çerez duvarları – cookie walls), bu hizmetlere ve özelliklere erişimin rızaya bağlı kılınması gerekmez. Bu durumda kişi, rıza verip vermemesine bakılmaksızın sitenin hizmetlerini ve özelliklerini kullanabilmelidir. 
2. Şüpheye yer bırakmayacak şekilde net olması (Bilinçli/Net olması).
   Bir bireye bilinçli bir eylem biçiminde net rıza verme imkanı sağlanmalıdır. Eylem olumlu olmalıdır: kutuyu işaretlemek, düğmeye tıklamak ve benzerleri. Aynı zamanda bireye rıza verme veya vermeme seçeneği sunulmalıdır. Bunu yapmak için kişiye bu iki seçenek biçiminde imkan sağlayabilir ve bir seçim yapmasını isteyebilirsiniz.
3. Bilgilendirilmiş olması.
   Bu rıza gerekliliği, rıza almadan önce kişiye belirli bilgileri sağlamanız gerektiği anlamına gelir (bunu rızanın kendisinde de yapabilirsiniz):

• Operatörün adı ve adresi.
• Kişisel verilerin işleneceği amaçlar.
• İşlenmesi için rıza gereken kişisel verilerin listesi.
• Bu rızanın geçerlilik süresi. 
• Üçüncü tarafların yapması durumunda kişisel verileri işlemeye yetkili kişilere ilişkin bilgiler.
• Rıza gerektiren kişisel verilerle yapılacak işlemlerin listesi ile operatör tarafından kullanılan işleme yöntemlerinin genel bir tanımı.
• Kişisel veri işleme sürecinin şeffaflığını sağlamak için diğer bilgiler gereklidir.
• Ayrıca kişinin kendisine, kişisel verilerin işlenmesiyle ilgili hakları, haklarını nasıl kullanabileceği ve kişisel verilerin işlenmesine rıza göstermesinin veya reddetmesinin sonuçları açıklanmalıdır.

Hangi kişisel verilerin işlenmesi için rıza gerekmez

Aşırı kişisel verileri (fazla veri) işlemek için bir kişiden rıza istemenize gerek yoktur. Bu kişisel veriler, istendiği işleme amacı için gerekli değildir. Örneğin bir bireyin gelirine ve aile üyelerine ilişkin kişisel veriler, bir çevrim içi hizmet güncellemesine abonelik satın almak için gerekli değildir. Bir bireyin rızasının istendiği kişisel verilerin işlenmesi, kişisel verilerin işlenme amacı ile örtüşmelidir.

Kişisel verilerin işlenmesine ilişkin rıza nasıl görünmelidir?

Operatör, bireyin kişisel verilerin işlenmesine aşağıdaki biçimlerden birinde rıza göstermesini sağlamalıdır:

1. Yazılı olarak.
   Bu durumda bir bireye durumun özellikleri dikkate alınarak geliştirilmiş bir rıza formu sunulur.
2. Elektronik belge biçiminde. 
   Bu durumda bir birey, Belarus Cumhuriyeti Elektronik Dijital İmza Doğrulama Devlet Açık Anahtar Yönetim Sistemi – GosSUOK’ta verilen özel bir anahtar kullanılarak elektronik dijital imza ile rızayı imzalayabilmelidir.
3. Elektronik biçimde diğer bir olumlu eylem.
   Böyle bir eylem örneğin e-postaya, mesaja (messenger) veya SMS şeklinde gelen bir kodun girilmesi, şirketin web sitesinde rıza işaretinin konulması olabilir. Elektronik biçimde diğer olumlu eylemlerin listesi tanımlanmamıştır. Bu nedenle bu yolla, rıza gerekliliklerinin yerine getirildiğini teyit edecek herhangi bir biçimde rıza almak mümkündür. Özgürdür, nettir ve bilgilendirilmiştir, aşırı kişisel veri işlenmesini gerektirmez ve kişisel verilerin gereklilik duyulduğu amaçları içerir.

Bir birey kişisel verilerin işlenmesine verdiği rızayı geri çekebilir mi

Bir birey kişisel verilerin işlenmesine verdiği rızayı geri çekebilir. Bir kişinin rızayı iptal etme nedenlerini sunması gerekmez. 
Kişisel verilerin işlenmesine rızanın iptal edilmesi için bir başvuru formu geliştirmek ve önermek mümkündür, ancak bu zorunlu değildir. 
Bir bireyin rızanın geri çekilmesine ilişkin başvurusu kağıt üzerinde veya elektronik belge olarak sunulur. Rıza site üzerinden alındığında, rızanın aynı şekilde -site üzerinden- geri çekilme imkanının sağlanması gerekir. 
Rızanın geri çekilmesi başvurusu 15 gün içinde değerlendirilir. Kişisel verilerin işlenmesi için başka bir gerekçe yoksa, bu süre zarfında şunların yapılması gerekir:

• Kişisel verilerin işlenmesini durdurmak.
• Kişisel verileri silmek.
• Kişisel verilerin silindiği konusunda bireyi bilgilendirmek. Teknik olarak imkansızsa, silme işlemi bloke edilmeli ve bireye bildirilmelidir.

Bir bireyin verilerinin işlenmesine ilişkin rıza formunun geliştirilmesinde ve analiz edilmesinde nasıl yardımcı olabiliriz

Avukatlarımız ve bilgi güvenliği uzmanlarımız, kişisel verilerin işlenmesi ve kişisel veri hakkındaki bilgilerin korunması konusunda iç kontrol alanında deneyimli uzmanlardır.

Şunları yapabiliriz: 

• Rıza da dahil olmak üzere kişisel verilerin işlenmesine yönelik belgelerin hazırlanması konusunda size danışmanlık vermek.
• Çevrim içi hizmetinizde veya uygulamanızda rızanın görsel sunumunu gerekliliklere uygunluk açısından analiz etmek.
• Kişisel Veri Koruma Ulusal Merkezi tarafından denetim yapıldıktan sonra rızaların uyumlu hale getirilmesi konularında danışmanlık vermek.
• Her somut durumda kişisel verilerin işlenme amaçları ve dayanakları ile rızaların tescili konularında danışmanlık vermek.
• Rızaların geri çekilmesi konularında danışmanlık vermek.
• Kişisel verilerin korunması için belge formları geliştirmek.
• Devlet kurumları nezdinde menfaatlerinizi temsil etmek.

Bize Ulaşın

Kişisel veriler ile ilgili herhangi bir sorunuz veya uyuşmazlığınız varsa, size yardımcı olmaktan memnuniyet duyarız! Kurumsal hukuk ve vergilendirme alanındaki uzun soluklu deneyimimiz, bu alandaki her türlü uyuşmazlığı çözüme kavuşturmanıza yardımcı olacaktır.

• +375 29 505 10 51 (WhatsApp, Viber, Telegram);
• info@ambylegal.by.