Vasiyetname Nedir? 

Vasiyetname, sahibinin ölümünden sonra malvarlığı üzerinde tasarrufta bulunmasını sağlayan ve bu konuda önemli bir rol oynayan hukuki bir belgedir. Vasiyetnamenin yalnızca varlıklı kişiler için gerekli olduğu düşünülse de herkes için yararlı olabilir. Bu belge, malvarlığı sahibinin isteklerini açıklamasına ve mirasçılarını belirlemesine olanak tanıyarak yakınları arasındaki uyuşmazlıkların önlenmesine yardımcı olabilir. Bu makalede vasiyetnamenin ne olduğunu, özelliklerini ve nasıl düzenlendiğini; ayrıca vasiyetnamenin yerine getirilmesiyle ilgili bazı hususları ele alacağız.

Vasiyetnamelere İlişkin Genel Hükümler

Vasiyetname, malvarlığı sahibinin (taşınmazlar, banka hesapları, menkul kıymetler vb.) ölümü hâlinde bu malvarlığı üzerinde nasıl tasarrufta bulunulacağına ilişkin iradesini açıkladığı, vasiyet eden tarafından el yazısıyla düzenlenen bir belgedir.

Mirasın açıldığı gün mevcut olması planlanan, henüz mevcut olmayan malvarlığı da dâhil olmak üzere her türlü malvarlığı herhangi bir sınırlama olmaksızın vasiyet edilebilir. Vasiyet eden, herhangi bir zamanda gerekçe göstermeksizin şu haklara sahiptir:

• Vasiyetnameyi değiştirmek
• Vasiyetnameyi iptal etmek
• Vasiyetnamede, mirasçının mirası edinmek için yerine getirmesi gereken hukuka uygun yükümlülükler öngörmek
  
  

Vasiyetname Nerede Yapılır?

Vasiyetname, noter huzurunda yapılan tek taraflı bir işlemdir; ancak çeşitli nedenlerle (örneğin vasiyet eden tedavi görürken veya askerlik hizmetindeyken) notere erişim mümkün değilse, yetkili bir devlet kurumu temsilcisi huzurunda da düzenlenebilir. Noter, vasiyet edenin beyanına dayanarak bir tanığın huzurunda vasiyetnameyi yazabilir; ancak vasiyetnameyi vasiyet edenin imzalaması gerekir. Bunun nesnel nedenlerle mümkün olmadığı durumlarda, başka bir kişi vasiyet eden adına noter huzurunda imza atar. Bu durumda imza atan kişinin kimlik bilgileri vasiyetnamede belirtilir.

“Vasiyetnamenin gizliliği” ilkesi vardır. Buna göre noter ve vasiyetnamenin düzenlenmesine katılan diğer kişiler, miras açılmadan önce vasiyetnamenin içeriğine ilişkin bilgileri paylaşamaz. Vasiyetnamenin gizliliği vasiyet edeni kapsamaz.

Vasiyetnamenin Geçerli Olmadığı Durumlar

Hukuk kuralları, vasiyet edenin vasiyetnamede açıkladığı iradenin uygulanmadığı durumları sıralar.

Vasiyetnamenin içeriğinden bağımsız olarak aşağıdaki hâllerde vasiyetname hükümleri uygulanmaz:

1. Saklı payın söz konusu olduğu hâllerde

Vasiyetnamenin içeriğinden bağımsız olarak saklı pay, yasal mirasçılık hâlinde vasiyet edenin reşit olmayan veya çalışma gücünden yoksun çocuklarına, çalışma gücünden yoksun eşine ve anne babasına düşecek payın en az yarısıdır.

2. Vasiyetnamede, mirasçının ölümü hâlinde miras kalan malvarlığı üzerinde nasıl tasarrufta bulunacağı belirtilmişse

3. Mirasçıların mirası edinmesi için hukuka aykırı veya nesnel olarak yerine getirilmesi imkânsız şartlar öngörülmüşse

Kimler Malvarlığını Vasiyet Edebilir, Kimler Edemez?

Malvarlığını yalnızca gerçek kişi olan sahibi vasiyet edebilir. Şirketler kendi adlarına vasiyetname düzenleyemez.

Malvarlığının fiil ehliyetine sahip sahibi, vasiyetnamedeki iradesini bizzat açıklamalıdır. Bu nedenle, mahkeme tarafından kendisine vasi atanan fiil ehliyetsiz kişi malvarlığını vasiyet edemez. Fiil ehliyetine sahip bir kişinin temsilcisi de onun adına malvarlığı üzerinde vasiyetnameyle tasarrufta bulunamaz. Vasiyetname yalnızca vasiyet eden tarafından bizzat düzenlenebilir. Vasiyet eden, sahibi olmadığı bir malvarlığını vasiyet edemez; böyle bir vasiyetname hukuken geçerli olmaz.

Eşler veya başka kişiler, tek bir vasiyetnameyle malvarlığı üzerinde birlikte tasarrufta bulunamaz. Her vasiyetname yalnızca bir kişinin iradesini içerebilir.

Kime Mülk Vasiyet Edilebilir?

Malvarlığını vasiyet eden kişiye “vasiyet eden” denir. Vasiyet eden, mirasçılarını (malvarlığının vasiyet edildiği kişileri) seçmekte serbesttir. Mirasçılar şunlar olabilir:

• Bir veya daha fazla kişi
• Vasiyet edenin akrabaları veya akrabası olmayan kişiler
• Devlet ve onun idari birimleri
• Şirketler
  
  

Gerçek kişi olan bir mirasçının taşıması gereken temel şart, mirasın açıldığı gün hayatta olmasıdır. Mirasçının fiil ehliyeti önemli değildir; fiil ehliyeti bulunmayan kişiler de vasileri aracılığıyla miras edinebilir. Mirasçının vatandaşlığı da mirasçı olmasına engel değildir.

Vasiyet eden, mirasçının mirası reddetmesi, ölmesi, mirası kabul etmemesi veya vasiyetnamede belirtilen mirası edinme şartlarını yerine getirmemesi hâlinde onun yerine geçecek bir mirasçı belirleyebilir (bu, “ikame mirasçılık” olarak adlandırılır).

Bu durumda vasiyet eden, kanunen mirasçı olmayacak yakın akrabalarını mirastan yoksun bırakabilir.

Vasiyetname Nasıl İptal Edilir?

Vasiyetname yalnızca vasiyet edenin talebiyle iptal edilebilir. Bu, teknik olarak iki şekilde yapılabilir:

Yöntem 1:
Vasiyet eden, noterden vasiyetnamenin bir nüshasını ister. Bunun için vasiyetnameyi düzenleyen notere, vasiyetnamenin imha edilmek üzere kendisine verilmesi talebiyle yazılı başvuru yapılır.

Noter belgeleri aynı gün düzenler ve vasiyetnameyi imha edilmek üzere teslim eder.

Yöntem 2:
Noter, vasiyet edenin talimatıyla vasiyetnameyi kendisi imha eder. Vasiyet eden, talimatıyla birlikte vasiyetnamenin kendisinde bulunan nüshasını notere göndermelidir.

Noter vasiyetnameyi imha eder ve vasiyetçiyi bu konuda bilgilendirir.

Vasiyetnamenin Tasdiki

Vasiyetnamenin geçerli sayılması için iradenizi kâğıda dökmeniz yeterli değildir; vasiyetnamenin öngörülen usule uygun olarak tasdik edilmesi gerekir. Vasiyetname, bu konuda yetkili bir noter veya devlet kurumu (kuruluş) temsilcisi tarafından tasdik edilmelidir. Yazılı olmayan veya tasdik edilmeyen vasiyetname geçersiz sayılır. Vasiyetnamenin tasdiki için herhangi bir notere başvurabilirsiniz.

Vasiyetnamenin tasdiki için noter tarafından izlenmesi gereken belirli bir usul vardır. Örneğin noter, tanığı ve vasiyet eden yerine vasiyetnameyi imzalayan kişiyi (örneğin vasiyet edenin fiziksel engeli olması hâlinde), vasiyetnamenin gizliliğine uymaları gerektiği konusunda uyarmalıdır. Noter ayrıca vasiyet edene saklı pay hükümlerini açıklamakla yükümlüdür.

Yurt dışında vasiyetnameler, Belarus’un diğer ülkelerdeki diplomatik temsilcilik ve konsolosluklarının yetkili görevlileri tarafından tasdik edilir. Vasiyetnamenin içeriği ve tasdiki hakkında deneyimli bir avukattan danışmanlık almanızı öneririz.

Vasiyetnamenin noter tarafından tasdiki ücretlidir. Noterlik ücreti olarak, genellikle bir temel birim tutarında ödeme yapılır. Kasım 2024 itibarıyla bu tutar 40 Belarus rublesidir (yaklaşık 12 avro).

Kapalı Vasiyetname

Kapalı vasiyetname, “zarf içinde” düzenlenen vasiyetnamedir. Bu vasiyetname de noter tarafından tasdik edilir; ancak noter içeriğini bilmez. Böyle bir vasiyetnameyi yalnızca vasiyet eden yazar ve imzalar; içeriğini de yalnızca kendisi bilir.

Bu tür vasiyetnamelerin tasdiki ve saklanması için belirli bir noterlik usulü vardır. Örneğin vasiyetnameyi içeren zarfın notere teslim edilmesi için iki tanık gerekir. Bu vasiyetname yalnızca tek nüsha olarak düzenlenir. Zarfın açılması ve mirasın açıldığı konusunda mirasçılara bilgi verilmesi için de bir usul izlenir.

Kapalı vasiyetnamede, malvarlığı üzerindeki tasarrufların yanı sıra mirasçıların güncel adresleri ve iletişim bilgileri de belirtilmelidir. Geçerli bir kapalı vasiyetnameyi tek başınıza düzenlemek kolay olmayabilir. Bu nedenle deneyimli bir avukattan danışmanlık almanızı öneririz.

Mirasçılar Vasiyetnameden Nasıl Haberdar Olur?

Kapalı olmayan olağan vasiyetname iki nüsha olarak düzenlenir. Nüshalardan biri miras dosyasını tutan noterde, diğeri ise vasiyet edende kalır. Vasiyet eden, vasiyetnameyi uygun gördüğü yerde saklayabilir; saklama yerini ve içeriğini gizli tutmak zorunda değildir. Vasiyetnamede, miras dosyasını yürüten noterin bilgileri yer alır. Mirasçılar, miras açıldıktan sonra bu notere başvurmalıdır.

Mirasçılar bir vasiyetname olduğunu bildiklerinde ancak miras açıldıktan sonra belgeye sahip olmadıklarında herhangi bir notere başvurabilirler. Noterler, Belarus’ta hangi noterlik ofisinde ve hangi noterde vasiyetnamenin bir kopyasının saklandığını öğrenebilecekleri bir bilgi sistemine erişime sahiptir.

Noterler, vasiyetnameyle ilgili bilgileri vasiyet edenin ölüm belgesine dayanarak paylaşır. Vasiyet eden hayattayken bu bilgileri açıklamazlar; bu, noterlik sırrıdır. Noter, ölüm belgesine dayanarak miras dosyasını açar ve vasiyet edenin vasiyet bırakıp bırakmadığını vasiyetnameler birleşik sicilinden kontrol eder. Mirasçılar vasiyetnamenin içeriğini ancak bundan sonra öğrenebilir.

Vasiyetnamenin Yerine Getirilmesine İlişkin Hususlar

Vasiyetnamenin yerine getirilmesi için birkaç seçenek vardır. Koşullara ve vasiyetnamenin içeriğine göre bu seçeneklerden biri uygulanabilir.

Seçenek 1. Vasiyet eden bir vasiyetname yerine getirme görevlisi atamışsa

Malvarlığı birden fazla mirasçıya vasiyet edildiğinde vasiyet eden, vasiyetnamenin yerine getirilmesini mirasçı olmayan bir kişiye emanet edebilir. Bu kişiye vasiyetname yerine getirme görevlisi denir. Bu kişinin görevi kabul etmesi ve vasiyetnamede kimlik bilgilerinin belirtilmesi gerekir.

Seçenek 2. Vasiyet eden bir vasiyetname yerine getirme görevlisi atamamışsa

Birden fazla mirasçı varsa ve vasiyetnamede bir görevli belirtilmemişse, mirasçılar vasiyetnameyi yerine getirecek bir kişiyi seçebilir veya bu görevi mirasçı olmayan bir kişiye verebilir.

Mirasçılar vasiyetnameyi yerine getirecek kişi konusunda anlaşamazsa, mirasçıların tamamı veya herhangi biri mahkemeye başvurabilir. Bu durumda mahkeme bir vasiyetname yerine getirme görevlisi atar. Vasiyetnamenin yerine getirilmesiyle ilgili konularda danışmanlık almak için miras hukuku avukatımızla iletişime geçebilirsiniz.

Vasiyetnameyi Yerine Getirme Görevlisi Ne Yapar?

Vasiyetnameyi yerine getirme görevlisinin temel görevi, vasiyetnamenin yerine getirilmesi için gerekli önlemleri almaktır. Vasiyet eden, bu kişinin görevlerini vasiyetnamede belirleyebilir. Vasiyetnamede görevler listelenmemişse, görevli Belarus Medeni Kanunu’nda belirtilen görevleri yerine getirmelidir. Bu görevler hakkında avukatımızdan danışmanlık alabilirsiniz. Vasiyetnameyi yerine getirme görevlisi, özellikle vasiyetnamenin yerine getirilmesiyle ilgili olarak mahkemelerde ve diğer devlet kurumlarında işlem yürütebilir. Mirasçıların mirası kabul etmesiyle, yani vasiyet edenin ölümünden altı ay sonra, görevlinin görevleri sona erer.

Vasiyetname yalnızca hukuki bir belge değil, kişinin son isteklerini açıklamasına ve mirasının korunmasına yardımcı olan önemli bir araçtır. Vasiyetname düzenlemek, mirasçılar arasındaki uyuşmazlıkların önlenmesine ve malvarlığının vasiyet edenin iradesine uygun olarak dağıtılmasına yardımcı olur. Vasiyetname düzenleme sürecini ve hukuki inceliklerini anlamak, malvarlığının ve yakınlarının geleceğini önemseyen herkes için önemlidir. Olası hatalardan kaçınmak ve vasiyetnamenin hukuka uygun olmasını sağlamak için doğru şekilde düzenlenmesi konusunda bir avukata danışılması gerektiğini unutmayın.

Bize Ulaşın

Belarus’taki vasiyetnamelerle ilgili sorularınız veya uyuşmazlıklarınız varsa size memnuniyetle yardımcı oluruz! Şirketler hukuku alanındaki uzun yıllara dayanan deneyimimiz, bu konudaki uyuşmazlıkları çözmenize yardımcı olacaktır.

• +375 29 505 10 51 (WhatsApp, Viber, Telegram);
• info@ambylegal.by.