Belarus’ta Uyuşmazlık Çözümü

Uyuşmazlık çözüm prosedürleri, herhangi bir ülkenin hukuk sisteminin önemli bir parçasıdır ve Belarus da bir istisna değildir. İş ve kişisel ilişkilerin giderek karmaşıklaştığı günümüz dünyasında, etkili uyuşmazlık çözüm mekanizmaları adalet ile hukukun ve düzenin sağlanması için özellikle önem taşımaktadır. 

Bu makalede, yargısal ve yargı dışı yöntemler, tahkim mahkemelerinin özellikleri, Belarus Ticaret ve Sanayi Odası Nezdindeki Uluslararası Tahkim Mahkemesi ve uzlaşmaya varmanın alternatif bir yolu olan arabuluculuk dahil, Belarus’taki başlıca uyuşmazlık çözüm yöntemlerini ele alacağız. Bu mekanizmaları anlamak, bireylerin ve şirketlerin uyuşmazlıkları daha bilinçli biçimde ele almalarına ve haklarını korumalarına yardımcı olarak daha istikrarlı ve öngörülebilir bir hukuki ortamın oluşmasına katkı sağlar. Avukatlarımız, sorularınızı yanıtlamaya her zaman hazırdır.

Zorunlu Dava Öncesi Uyuşmazlık Çözüm Prosedürü

Şirketler ve (veya) bireysel girişimciler arasındaki uyuşmazlıklar için Belarus’ta zorunlu dava öncesi uyuşmazlık çözüm prosedürü tesis edilmiştir. Dava öncesi prosedürün özü, bir uyuşmazlığı çözmek için şu yollardan birini seçmeniz gerektiğidir:

1. Rakibe ihtarname (talep mektubu) göndermek (bu, uyuşmazlığı gönüllü olarak çözmek için yazılı bir tekliftir).
2. Arabuluculuğa başvurmak. Arabuluculuk, bir arabulucu ile uyuşmazlığın taraflarının katıldığı bir müzakere sürecidir.
3. Devlet veya rakipler arasındaki bir anlaşma ile belirlenen başka bir yöntem kullanmak.
   
   

Taraflar bazen sözleşmede dava öncesi uyuşmazlık çözüm usulünden feragat eder. Ancak zorunlu talep prosedüründen feragat edilemeyen bazı uyuşmazlık kategorileri vardır. Bunlar, yük taşımacılığı ve ücretli yolların kullanımıyla ilgili uyuşmazlıklardır. Uyuşmazlık çözüm hükümleri de dahil olmak üzere sözleşme şartlarının düzenlenmesi konusunda deneyimli avukatımıza danışmanızı öneririz.

Uyuşmazlık Çözümü İçin Dava Öncesi İhtar Prosedürünün Özü Nedir?

İhtarname, muhatabın eylem veya ihmalleri nedeniyle menfaatlerinin ihlal edildiğini düşünen uyuşmazlık tarafı tarafından gönderilir. Devlet, ihtarnamenin içeriğine ve gönderilme şekline ilişkin özel şartlar belirlemiştir.

Özellikle ihtarnamede borçluya yöneltilen talep açıkça belirtilmeli ve bu talebin yerine getirilmesi için bir süre ile usul önerilmelidir. 

İhtarnamede borçluya şunları önerebilirsiniz:

• Bir arabulucunun katılımıyla uyuşmazlığı çözmek.
• Bir tahkim anlaşması akdetmek.
• Ekonomi Mahkemesine başvururken bir uzlaştırma usulü belirlemek.
• Yargılama türünü seçmek.
  
  

Talepleri doğrulayan belgelerin suretleri ihtarnameye eklenir.

İhtarnameye yanıt verme süresi belirlenmiştir: alındığı tarihten itibaren bir ay. Ancak uyuşmazlığın doğduğu sözleşmede başka bir süre belirtilebilir.

İhtarname, iddianın kaynağı olan kuruluşa veya ilgili şubesine ya da temsilciliğine gönderilir. Borçlu bireysel girişimciyse ihtarname ikamet adresine veya iş yerine gönderilmelidir. Kişinin ikamet adresinde bulunmaması hâlinde ihtarnamenin iş yerine gönderilmesi de mümkündür.

Sözleşme şartlarında taraflar, ihtarnamelerin e-posta yoluyla gönderilmesi olasılığı üzerinde anlaşabilirler.

Belirlenen süre içinde ihtarnameye yanıt verilmezse Ekonomi Mahkemesinde dava açabilir veya ödeme emri usulüyle başvuruda bulunabilirsiniz.

Taleplerin yerine getirilmesinin reddedildiğine dair yazılı yanıt alırsanız, bu yanıtı aldıktan hemen sonra mahkemeye başvurabilirsiniz. 

Gerekli koşulların bulunması hâlinde, belgelerle birlikte dava dilekçesi veya ödeme emri usulünün başlatılması için başvuru mahkemeye sunulmalıdır. Deneyimli avukatımız ihtarname hazırlama, ihtarnameye yanıt verme ve mahkemeye başvurma konularında size danışmanlık verebilir. Talep etmeniz hâlinde, mahkemede sizi temsil etmek için gerekli belgeleri hazırlayıp sunabilir.

Arabuluculuk Nedir?

Arabulucu, Belarus Cumhuriyeti Adalet Bakanlığı tarafından verilmiş bir sertifikaya sahip olan kişidir. Uyuşmazlığı bir arabulucunun yardımıyla çözmek istiyorsanız, diğer tarafa uygun bir teklif göndermelisiniz. Uzmanlarımız, devletin Arabulucular Sicilinden doğru arabulucuyu seçmenize ve böyle bir teklif hazırlamanıza yardımcı olacaktır.

Arabuluculuk, bir diyalog kurmayı ve uyuşmazlığın her iki tarafı için de kabul edilebilir bir çözüm bulmayı amaçlar. Taraflar arabuluculuk süresini bağımsız olarak belirler. Ancak bu süre, arabuluculuk anlaşmasının akdedildiği tarihten itibaren altı ayı geçmemelidir.

Arabuluculuk süreci Rusça veya Belarusçanın yanı sıra, tercüman mevcut olması halinde başka herhangi bir dilde de yürütülebilir.

Arabuluculuk sürecinde taraflar tartışmalı konuları listeler, olası çözümler önerir ve bunları değerlendirir. Arabulucu uyuşmazlığın çözümüne yönelik seçenekler sunmaz; müzakerelerin yürütülmesini sağlar. 

Arabuluculuk sırasında elde edilen tüm veriler gizlidir. 

Taraflar uyuşmazlık çözüm şartlarında anlaştıklarında bir arabuluculuk anlaşması imzalarlar. Bu anlaşma çatışmanın mahkemede çözülmesini engellemez.

Dava Öncesi Uyuşmazlık Çözüm Prosedürünün Kullanılmasının Gerekmediği Durumlar Nelerdir?

Dava öncesi uyuşmazlık çözüm usulü, şirketler hukuku uyuşmazlıklarında (örneğin bir tüzel kişinin ortaklık yapısının değiştirilmesi veya bir kararın geçersiz kılınması) ya da bir işlemin geçersizliğine ilişkin uyuşmazlıklarda uygulanmaz.

Bireylerin taraf olduğu veya bireyler arasındaki uyuşmazlıklarda dava öncesi çözüm usulü her zaman uygulanmaz. 

Ayrıca devlet organları ve yetkililer, başkalarının çıkarlarını korumak için mahkemeye belge gönderdiklerinde dava öncesi uyuşmazlık çözüm prosedürüne uymak zorunda değildir.

Dava öncesi uyuşmazlık çözüm usulüne uyulmasının gerekip gerekmediği konusunda sorularınız varsa deneyimli uyuşmazlık çözümü avukatımıza danışmanızı öneririz.

Uyuşmazlığın Mahkemede Çözülmesi

Ticari kuruluşlar ve diğer kuruluşlar arasındaki uyuşmazlıkları çözmek için Belarus’ta bir ekonomi mahkemeleri sistemi kurulmuştur. Genel yargı mahkemeleri ise bireyleri içeren uyuşmazlıkları inceler.

Mahkemelerde uyuşmazlıkları çözmek için çeşitli usuller uygulanır. Usul, borçlunun talepleri kabul edip etmemesine bağlıdır. Borçlu ihtarnameye yanıt vermemişse veya talepleri kabul ettiği hâlde yerine getirmemişse uyuşmazlık ödeme emri usulüyle; diğer durumlarda ise dava yoluyla çözülebilir.

Belgeleri mahkemeye sunmadan önce, mahkemenin uyuşmazlığı incelemesi için bütçeye belirli bir tutar ödenmelidir. Bu tutara “devlet harcı” denir. Devlet, devlet harç oranlarını ve bunların hesaplanma usulünü belirler.

Ödeme Emri Usulü

Ödeme emri usulü, mahkemenin duruşma yapmadan ve tarafları çağırmadan, alacaklının sunduğu belgeler üzerinden uyuşmazlığı incelediği basitleştirilmiş bir usuldür.

Ekonomi Mahkemesi, ödeme emri usulünde para veya mal alacağına ya da borçlunun malvarlığı üzerinde cebri icraya ilişkin tartışmasız talepleri inceler. 

Borçlu, ödeme emri usulünün başlatılmasına ilişkin mahkeme kararını aldıktan sonra belirli bir süre içinde başvuruya yanıt verebilir. İtirazlarını alacaklının taleplerine karşı beyanında sunar. Mahkeme bu beyanı aldığında alacaklının taleplerini reddeder.

Aksi hâlde mahkeme, belgeleri incelemesinin sonucunda ödeme emri düzenler. Bu icra belgesi, icra makamları aracılığıyla yerine getirilebilir.

Borçlu böyle bir karara itiraz edebilir.

Ekonomi Mahkemesinde ödeme emri usulü kapsamındaki inceleme, alacaklının usulün başlatılması için yaptığı başvurunun mahkemeye ulaştığı tarihten itibaren en fazla 20 gün sürer. Ödeme emri usulünün başlatılması için mahkemeye başvurma, başvuruyu hazırlama, borçlunun itirazlarına yanıt verme ve mahkeme kararına itiraz etme konularında deneyimli avukatlarımızla iletişime geçmenizi öneririz.

Ekonomi Mahkemesinde Ödeme Emri (Emir) Usulünde Hangi Konular İncelenmez?

Aşağıdaki talepler ödeme emri usulünde incelenmez:

• Taşınmaz malın hak sahibine iadesi ile ilgili olanlar.
• Garanti yükümlülüğünün yerine getirilmesiyle ilgili olanlar (banka garantisi hariç).
• Alacak devri sözleşmesinin veya borç transferinin yerine getirilmesiyle ilgili olanlar (borçlunun borcu yazılı olarak kabul ettiği durumlar hariç).
• Noter tarafından düzenlenen icra şerhiyle tahsil edilen alacaklara ilişkin talepler (bunlar, devletçe belirlenen listedeki tartışmasız taleplerdir).
  
  

Bireyleri İçeren Mahkemede Ödeme Emri (Emir) Usulü

Mahkeme, hızlandırılmış usulde (tarafları çağırmadan) aşağıdaki hâllerde bireyler arasındaki para ve taşınır mal alacaklarına ilişkin uyuşmazlıkları inceler:

1. Noter tasdikli sözleşmeler kapsamında (para ödeme yükümlülüğünün doğduğu noter tasdikli işlem hariç).
2. Reşit olmayan çocuklar için nafaka alacaklarının tahsiline ilişkin.
3. İkamet yeri bilinen ve bu giderleri karşılamakla yükümlü kişiden, devlet koruması altındaki çocukların bakımına devletçe yapılan harcamaların tahsiline ilişkin.
4. Yazılı olarak akdedilmiş işlemlerin (noter tasdikli olmayan işlemler) gerekliliklerine göre.
   
   

Mahkeme, alacaklının başvurusunu üç gün içinde inceler. Borçlu, ödeme emrini aldığı tarihten itibaren 10 gün içinde itirazlarını mahkemeye bildirebilir. Bu durumda mahkeme ödeme emrini iptal eder. Aksi hâlde ödeme emri, Ekonomi Mahkemesinin ödeme emirleri gibi icra edilir.

Mahkemelerde Dava (Yargılama) Usulü

Mahkemede dava usulünü genellikle bu süreçte “davacı” olarak adlandırılan alacaklı başlatır. Borçlu ise “davalı” olarak adlandırılır. Mahkeme, borçlunun alacaklının taleplerini kabul etmediği ve bunlara itiraz ettiği uyuşmazlıkları dava usulüyle inceler.

Dava dilekçesi, üç yıl olan zamanaşımı süresi içinde mahkemeye sunulmalıdır. Ancak bazı talepler için daha kısa veya daha uzun süreler öngörülmüştür. Örneğin, yük taşıma sözleşmesinden doğan taleplerde zamanaşımı süresi bir yıl; taşıma işleri komisyonculuğu sözleşmesinden doğan taleplerde 10 aydır. Kredi sözleşmelerinden doğan taleplerde ise bu süre 5 yıldır.

Ekonomi Mahkemesinde Çekişmeli Dava Usulü

Genel kural olarak dava dilekçesi, davalının bulunduğu veya ikamet ettiği yerdeki Ekonomi Mahkemesine sunulur. Belarus’ta her bölgede ilgili bölgenin Ekonomi Mahkemesi, Minsk’te ise Minsk Ekonomi Mahkemesi faaliyet gösterir.

Dava dilekçesinin belirli şartları karşılaması gerekir. Davacı, birbiriyle bağlantılı olmaları hâlinde birden fazla talebi tek bir dava dilekçesinde birleştirebilir. Para veya mal alacağı gibi malvarlığına ilişkin taleplerde dava değerinin hesaplanması gerekir.

Genel kural olarak mahkeme uyuşmazlığı en fazla iki ayda karara bağlar. Bu süre bazen dört aya kadar uzatılabilir. Belarus dışında bulunan yabancıların taraf olduğu uyuşmazlıklar yedi ay içinde incelenir; uluslararası bir anlaşmada farklı bir süre öngörülebilir. Bu tür davalarda inceleme süresi en fazla bir yıldır.

Ekonomi Mahkemesinin kararı 15 iş günü içinde yürürlüğe girer. Yürürlüğe girmeden önce karara itiraz edilebilir. 

Dava dilekçesinin sunulması, duruşmalara katılma veya mahkeme kararlarına itiraz etme konusunda deneyimli avukatlarımızla iletişime geçmenizi öneririz.

Bireylerin Taraf Olduğu Uyuşmazlıklarda Dava Usulü

Bazı devlet gereklilikleri, Belarus’ta bireyleri içeren mahkemelerdeki uyuşmazlıkların incelenmesini düzenler. Bu süreç, çeşitli medeni hukuk ilişkileri alanında ortaya çıkan uyuşmazlıkları inceleyerek ve çözerek vatandaşların haklarını ve meşru çıkarlarını korumayı amaçlar.

Mahkemeye Başvuru Prosedürü

Yargılamayı başlatmak için birey, davalının bulunduğu yerdeki veya bazı hâllerde davacının bulunduğu yerdeki genel yargı mahkemesinde dava açmalıdır. Dava dilekçesinde şu bilgiler yer almalıdır:

• Başvurunun sunulduğu mahkemenin adı.
• Davacının ve davalının kişisel verileri (tam adı, adresi, iletişim bilgileri).
• Taleplerin özü ve bunların geçerliliğinin gerekçesi.
• Dava dilekçesinde belirtilen olguları doğrulayan deliller.
• Eklenen belgelerin listesi.
  
  

Mahkemeye dava açmadan önce, devlet tarafından belirlenen oranlarda bir devlet harcı ödemelisiniz.

Yargılama Usulü

Dava dilekçesi sunulduktan sonra mahkeme ön inceleme duruşması için bir tarih belirler; taraflar bu duruşmada delillerini ve iddialarını sunmalıdır. Mahkeme, olayın maddi vakıalarını belirlemek için bilirkişi incelemesi yaptırabilir veya tanıkları çağırabilir. Dava genellikle en fazla iki ayda sonuçlandırılır; ancak yabancıların taraf olduğu davalarda inceleme süresi bir yıla kadar çıkabilir.

Taraflar yargılamaya bizzat veya temsilcileri aracılığıyla katılabilir. Mevzuat, uyuşmazlığın yargılamanın her aşamasında sulh yoluyla çözülmesine de imkân tanıyarak daha hızlı sonuç alınmasını sağlar. Deneyimli avukatımız mahkemede menfaatlerinizi temsil edebilir.

Mahkeme Kararının İnfazı

Mahkeme kararının verilmesinin ardından karar kesinleşir ve davalı belirlenen süre içinde karara gönüllü olarak uymalıdır. Davalı karara gönüllü olarak uymazsa davacı, kararın icrası için icra dairesine başvurabilir.

Tahkim Mahkemesi

Belarus’taki tahkim mahkemeleri, geleneksel mahkemelere kıyasla uyuşmazlıkların çözümünde daha esnek ve hızlı bir alternatif sunar. Bu mahkemeler, uyuşmazlıklarını hakemlerin çözmesine karar veren taraflar arasındaki anlaşma temelinde faaliyet gösterir. Sürekli faaliyet gösteren bu devlet dışı mahkemeler, kâr amacı gütmeyen kuruluşlar olarak veya tüzel kişilerin bünyesinde faaliyet gösterir. 

Bu şekilde kurulan tahkim mahkemelerinin sicilleri ile hakem sicili, Belarus Cumhuriyeti Adalet Bakanlığının internet sitesinde yayımlanmaktadır. 

Belirli uyuşmazlıkların çözümü için geçici tahkim mahkemeleri de kurulabilir. Bu amaçla uyuşmazlığın tarafları bir tahkim anlaşması yapar. Bu mahkeme sürekli faaliyet göstermez ve uyuşmazlığı çözdükten sonra sona erer.

Hakemlere çalışmaları için ödeme yapılır. Tahkim mahkemesindeki yargı sürecine “tahkim yargılaması” denir.

Tahkim mahkemesinde uyuşmazlık çözüm süresi, uyuşmazlığın ilk incelendiği tarihten itibaren üç aydan fazla değildir. Taraflar tahkim anlaşmasında daha uzun bir süre belirleyebilirler.

Hangi Uyuşmazlıklar Tahkim Mahkemesi Tarafından Çözülür?

Tahkim mahkemesi, aralarındaki tahkim anlaşmasını akdetmiş olan taraflar arasındaki her türlü uyuşmazlığı, tahkim anlaşmasının tarafı olmayan kişilerin hak ve çıkarlarıyla ilgili uyuşmazlıklar ile tahkim mahkemesinde incelenemeyen uyuşmazlıklar hariç olmak üzere çözer.

Tahkim Mahkemelerinin Temel Özellikleri

1. Tarafların rızası: Tahkim mahkemesine başvurabilmek için tarafların uyuşmazlığı tahkim mahkemesine götürme konusunda anlaşmış olması gerekir.

2. Gizlilik: Tahkim prosedürleri genellikle gizlidir; bu da tarafların ticari sırlarının gizliliğine ve korunmasına olanak tanır.

3. Usul esnekliği: Tahkim mahkemeleri kendi kurallarını ve usullerini belirleyebilir; böylece taraflar kendileri için en uygun yargılama usulünü seçebilir.

4. Yargılamanın hızlandırılması: Tahkim mahkemelerindeki uyuşmazlık çözüm prosedürü genellikle devlet mahkemelerindekinden daha az zaman alır.

5. Hakemlerin bağımsızlığı: Uyuşmazlığı çözmekle görevlendirilen hakemler, yalnızca sözleşme hükümlerini ve uygulanması öngörülmüşse ilgili mevzuatı dikkate alarak bağımsız ve tarafsız hareket eder.

Tahkim Mahkemelerinin Çalışma Usulü

Belarus’ta tahkim mahkemelerinin faaliyetleri devlet tarafından düzenlenir. Bu mahkemeler ticari birlikler bünyesinde kurulabilir veya bağımsız olarak faaliyet gösterebilir. Ticari uyuşmazlıkları ve bazı medeni hukuk uyuşmazlıklarını inceler; bazı uyuşmazlık alanları ise yetkileri dışında bırakılabilir. Tahkim mahkemelerinde uyuşmazlık çözümüyle ilgili sorularınız varsa deneyimli avukatımıza danışmanızı öneririz.

Belarus Ticaret ve Sanayi Odası Nezdindeki Uluslararası Tahkim Mahkemesi

Belarus’ta, Belarus Ticaret ve Sanayi Odası Nezdindeki Uluslararası Tahkim Mahkemesi (IAC) ve “Avukatlar Birliği Nezdindeki Hakemler Odası” Uluslararası Tahkim Mahkemesi kurulmuştur. Belarus Ticaret ve Sanayi Odası Nezdindeki IAC, Belarus şirketleri ile yabancı iş ortakları arasındaki uyuşmazlıkları inceler.

Belarus Ticaret ve Sanayi Odası Nezdindeki IAC uyuşmazlıkları hangi durumlarda inceler?

Bir dış ekonomik sözleşmenin tarafları, bir uyuşmazlık durumunda Devlet Ekonomi Mahkemesine başvurmamak, ancak uyuşmazlığı değerlendirilmek üzere Belarus Ticaret ve Sanayi Odası Nezdindeki IAC’ye sunmak konusunda anlaşabilirler. Genellikle böyle bir anlaşmaya dış ekonomik sözleşmenin akdedilmesi aşamasında varılır.

Belarus Ticaret ve Sanayi Odası Nezdindeki IAC’de Uyuşmazlık Çözümünün Özellikleri

Uyuşmazlığın çözümü için tahkim ücreti alınır. Ücret 700 avro ile 5.000 avro arasında değişir. Ayrıca bu mahkemede dava açılırken tahkim ücretinden mahsup edilen bir kayıt ücreti ödenmelidir.

Belarus Ticaret ve Sanayi Odası Nezdindeki IAC, hakem heyetinin oluşturulmasından itibaren altı ay içinde uyuşmazlığı inceler. Mahkeme kararı, genel yargı mahkemelerinin kararlarıyla aynı şekilde icra edilir.

Belarus Ticaret ve Sanayi Odası Nezdindeki IAC tarafından incelenen uyuşmazlık hakkında herhangi bir sorunuz varsa, yabancı tüzel kişileri içeren uyuşmazlıklar için deneyimli avukatımıza danışmanızı tavsiye ederiz.

Sonuç

Belarus’ta uyuşmazlık çözümü için taraflara en uygun yöntemi seçme imkânı veren birçok usul vardır. Ancak, uyuşmazlıkları çözmekle görevli kurumların sistemi karmaşık ve alışılmadık görünebilir; çünkü bireylerin taraf olduğu uyuşmazlıkları ve ticari kuruluşlar arasındaki uyuşmazlıkları farklı mahkemeler inceler. Tüm hukuki gerekliliklere uygun hareket etmek için deneyimli avukatlarımızla iletişime geçmenizi öneririz. Avukatlarımız nitelikli danışmanlık sunar, gerekli belgelerin hazırlanmasına yardımcı olur ve haklarınızın ve meşru menfaatlerinizin en iyi şekilde korunmasını sağlamak üzere mahkemelerde ve devlet kurumlarında sizi temsil edebilir.

Bize Ulaşın

Belarus’ta uyuşmazlık çözümüyle ilgili sorularınız varsa size yardımcı olmaktan memnuniyet duyarız! Uzun yıllara dayanan deneyimimiz, haklarınızı ve menfaatlerinizi mahkemelerde ve devlet kurumlarında temsil edecek bir avukat seçmenize yardımcı olur.

• +375 29 505 10 51 (WhatsApp, Viber, Telegram);
• info@ambylegal.by.