Belarus’ta Yabancı Bir Vatandaştan Nasıl Boşanılır?

Yabancı bir uyruklu ile boşanmak yalnızca duygusal açıdan zorlayıcı değil, aynı zamanda iki Belarus vatandaşı arasındaki bir boşanmaya kıyasla hukuki açıdan da çok daha karmaşıktır. Bu tür davalar, özellikle eşlerin farklı ülkelerde yaşaması, ortak mülklerinin veya küçük çocuklarının bulunması durumunda genellikle birden fazla hukuki sistemi ilgilendirir. Sık sorulan sorular arasında şunlar yer almaktadır: Yetkili mahkeme hangisidir, hangi ülkenin kanunları uygulanacaktır, Belarus’ta diğer eşin katılımı olmaksızın boşanma gerçekleşebilir mi ve eşin yurt dışında olması ya da yanıt vermemesi durumunda nasıl hareket edilmelidir?

Belarus hukukuna göre, bir Belarus vatandaşı ile yabancı bir uyruklu arasındaki evlilik Belarus’ta veya yurt dışında feshedilebilir. Buradaki en temel unsur, eşlerden birinin vatandaşlığı, ikamet yeri, evliliğin tescil edildiği yer veya ülkedeki diğer ilgili menfaatler gibi Belarus ile yasal bir bağın bulunmasıdır. Özellikle diğer eşin sürece katılımından kaçınması veya ulaşılamaz olması durumunda, her zaman diğer eşin rızasının aranmadığı dikkate alınmalıdır.

Belarus’ta boşanma işlemleri, ya Nüfus Müdürlüğü (ZAGS) aracılığıyla ya da mahkemeler vasıtasıyla yürütülebilir. Somut olayınız için en doğru adımı belirlemek adına, deneyimli aile hukuku avukatlarımızdan biriyle danışmanlık almanızı tavsiye ederiz.

Bu makalede, başvurunun nereye yapılacağı, gerekli belgeler ve eşinizin yurt dışında veya saklanıyor olması durumunda ne yapılması gerektiği dahil olmak üzere, yabancı bir uyruklu ile boşanmanın yasal süreci ele alınmaktadır.

ZAGS Üzerinden Boşanma

Yaygın inanışın aksine, yabancı bir uyrukluyu içeren boşanma her zaman mahkeme konusu değildir. Belirli yasal gerekliliklerin karşılanması koşuluyla, bazı durumlarda ZAGS aracılığıyla işleme alınabilir.

ZAGS Yoluyla Boşanma Şartları

Yabancı eşin Belarus Cumhuriyeti’nde sürekli oturma iznine sahip olması veya evliliğin Belarus’ta tescil edilmiş olması hâlinde, yabancı uyruklu bir kişinin taraf olduğu evlilik Nüfus Müdürlüğü (ZAGS) aracılığıyla sona erdirilebilir.

ZAGS üzerinden boşanma yalnızca aşağıdaki şartların tümünün karşılanması durumunda mümkündür:

• Her iki eşin de boşanmayı kabul etmesi;
• Ortak küçük çocukların bulunmaması;
• Mal paylaşımı konusunda herhangi bir uyuşmazlığın bulunmaması.

Bu şartlardan en az birinin karşılanmaması durumunda, boşanmanın mahkeme aracılığıyla yürütülmesi zorunludur.

Karşılıklı Rıza Şartı

Belarus vatandaşları arasındaki evliliklerde olduğu gibi, Nüfus Müdürlüğü (ZAGS) aracılığıyla boşanma ancak her iki eşin de bunu özgür iradeleriyle kabul etmesi hâlinde mümkündür. Eşlerden biri itiraz eder, başvuru için şahsen gelmez veya başvuruyu sunmaktan kaçınırsa, uyuşmazlığın mahkemede çözümlenmesi gerekir. ZAGS’a tek taraflı olarak veya vekil aracılığıyla boşanma başvurusu yapılamaz.

Küçük Çocuk veya Mal Uyuşmazlığının Bulunmaması

Bir diğer temel koşul, evlat edinilen çocuklar da dahil olmak üzere ortak küçük çocukların bulunmamasıdır. Buna ek olarak, ortak edinilen malların paylaşımı konusunda herhangi bir anlaşmazlık olmamalıdır. Her iki eş de boşanmayı kabul etse bile, bu tür uyuşmazlıkların mevcut olması durumunda dava yalnızca mahkeme aracılığıyla görülebilir.

Başvuru Prosedürü

Boşanma başvurusu her iki eş tarafından şahsen sunulmalıdır. Temsilci aracılığıyla başvuruya izin verilmez; ZAGS vekâletname kabul etmez.
ZAGS yetkilileri, boşanma işlemini başvurunun sunulmasından en az bir ay sonrasına planlar. Belirlenen tarihte her iki eş de evliliği sona erdirme iradelerini teyit etmek üzere şahsen hazır bulunmalıdır. Eşlerden biri katılamıyorsa, boşanmanın yokluğunda sonuçlandırılmasını talep eden yazılı bir rıza beyanı sunmalıdır.

Devlet harcı

ZAGS boşanma başvurusu için devlet harcı 4 temel birimdir; bu tutar 168 Belarus rublesine veya yaklaşık 50 avroya denk gelmektedir.

Mahkeme Yoluyla Yabancı ile Boşanma

Evliliğin Nüfus Müdürlüğü (ZAGS) aracılığıyla sona erdirilmesi mümkün değilse — örneğin eşlerin ortak küçük çocukları varsa, mal paylaşımı konusunda anlaşamamışlarsa ya da yabancı eş boşanmaya karşı çıkıyor, kendisine ulaşılamıyor veya nerede olduğu bilinmiyorsa — boşanma davası mahkemede görülür.

Mahkeme ayrıca, evliliğin başka bir ülkede tescil edilmiş olmasına rağmen eşlerden birinin Belarus’ta ikamet ettiği veya vatandaşlığının bulunduğu, diğerinin ise yabancı vatandaş olduğu durumlardaki davaları da inceler.

Nereye başvurmanız gerektiğini belirlemek için, yabancı uyruklu kişilerin taraf olduğu boşanma davalarında geniş deneyime sahip aile hukuku avukatımıza danışmanızı öneririz.

Davanın Görüleceği Mahkeme

Boşanma davası şu mahkemede açılır:

• Davalının (yani yabancı eşin) ikametgahındaki mahkemede.
• Davalının ikamet yeri bilinmiyorsa, davalı yurt dışında yaşıyorsa veya kendisine ulaşılamıyorsa dava davacının ikamet ettiği yerdeki mahkemede açılır. Davacı, çocukların velayeti kendisindeyse veya başka haklı nedenleri varsa kendi ikamet ettiği yerdeki mahkemeye de başvurabilir.

Boşanma davaları, genel yargı yetkisine sahip ilçe (şehir) mahkemelerinde görülür. Belarus’ta bu uyuşmazlıklar için ihtisas mahkemesi bulunmamaktadır.

Dava Açmak İçin Gerekli Belgeler

Yabancı bir vatandaşla mahkeme yoluyla boşanmak için aşağıdaki belgelerin hazırlanması gerekir:

• Dava dilekçesi.
• Evlilik cüzdanının aslı ve kopyası.
• Davacının pasaportunun veya diğer kimlik belgesinin kopyası.
• Davalının vatandaşlığını veya ikamet yerini doğrulayan belge (gerekiyorsa oturma izni).
• Devlet harcının ödendiğini gösteren makbuz.
• Mevcutsa — yabancı eşin bilgilendirildiğine dair kanıtlar (yurt dışında veya saklanıyor ise).
• Gerekirse — temsilci için vekaletname.

Deneyimli boşanma avukatımız gerekli belgeleri hazırlayabilir ve mahkemede menfaatlerinizi temsil edebilir.

Yabancı dilde düzenlenen tüm belgeler Belarusçaya veya Rusçaya çevrilmeli ve çevirmenin imzası noter tarafından onaylanmalıdır.

Devlet harcı

2025 yılında boşanma davası açmak için ödenecek devlet harcının miktarı somut duruma göre değişmektedir:

• 168 BYN (4 temel birim) — ilk evlilik ise.
• 336 BYN (8 temel birim) — ikinci veya sonraki evliliklerdeki boşanmalar için.
• 42 BYN (1 temel birim) — ikinci eşin fiil ehliyetinden yoksun olduğuna, kayıp olduğuna veya en az üç yıl hapis cezasına çarptırıldığına karar verilmişse.

Davacı, davayı açmadan önce devlet harcını öder ve ödeme makbuzunu dava dilekçesine ekler.

Boşanma davası ortak edinilen malların paylaşımı talebini içeriyorsa, davacı beyan edilen mal değerinin %5’i kadar ek bir devlet harcı ödemelidir. Harç tutarı en az iki temel birim olmalıdır.

Malın değeri, toplam değeri değil, davacının talep ettiği payın piyasa değeridir. Örneğin, bir eş değeri 50.000 avro olan bir dairenin yarısını talep ediyorsa, harç 25.000 avro üzerinden hesaplanır.

Davanın Görülme Süresi

Boşanma davası yargılaması, aşağıdakilere bağlı olarak davanın açıldığı tarihten itibaren genellikle 1 ila 3 ay sürer:

• Davanın karmaşıklığı.
• Mahkemenin iş yükü.
• Ek belge ihtiyacı.
• Çocukların veya mal uyuşmazlıklarının varlığı.
• İkinci eşin katılımı (özellikle yurt dışındaysa ve uluslararası tebligat gerektiriyorsa).

Mahkeme genellikle 3 aylık bir uzlaşma süresi tanır.

Yabancı Eş Yurt Dışında Yaşıyorsa Nasıl Boşanılır?

Yabancı eş Belarus dışında yaşıyorsa, belirli koşullarda Belarus mahkemesinde boşanma davası açılabilir. Özellikle Belarus ile yabancı eşin ikamet ettiği ülke arasında uluslararası bir anlaşma bulunması bu imkânı sağlayabilir. Bu anlaşmalara, medeni, aile ve ceza davalarında hukuki yardım ve hukuki ilişkileri düzenleyen 1993 tarihli Minsk Sözleşmesi ile 2002 tarihli Kişinev Sözleşmesi örnek verilebilir. Bu sözleşmeler, Belarus mahkemelerinin davayı davacının ikamet ettiği yerde görmesine imkân tanır.

Yabancı eşin ülkesi bu sözleşmelerden birine taraf ise, Belarus’ta ikamet eden bir Belarus vatandaşı kendi ikametgahı mahkemesinde boşanma davası açabilir ve Belarus mahkemesi boşanma kararı verme hakkına sahiptir.

Diğer durumlarda evlilik, yabancı eşin vatandaşlığının bulunduğu ülkenin makamlarında ve mahkemelerinde feshedilmelidir. Bununla birlikte, eşlerin davacı olan Belarus vatandaşı ile birlikte yaşayan küçük çocuklarının olması veya davacının sağlık nedenleriyle yurt dışındaki mahkeme işlemlerine katılamaması gibi istisnalar da mevcuttur.

Ayrıca, yabancı eşin malının Belarus’ta bulunması halinde, boşanma davası malın bulunduğu yerdeki mahkemede açılabilir.

Yurt dışında kalıcı olarak ikamet eden bir Belarus vatandaşı da yabancı bir eşle olan evliliğini feshetmek için Belarus mahkemesine başvurma hakkına sahiptir.

Boşanma kararlarının yurt dışında tanınması ve tasdiki

Bir Belarus vatandaşı ile yabancı bir vatandaş arasındaki evlilik Belarus mahkemesinde feshedildikten sonra, sıklıkla bu kararın başka bir ülkede tanınması ve yasallaştırılması gerektiği sorunu ortaya çıkar. Bu durum, taraflardan biri yurt dışında yaşadığında veya yabancı bir ülkede mal ve yükümlülükleri olduğunda özellikle önemlidir.

Belarus Boşanma Kararının Yurt Dışında Tanınması Gerekli midir?

Belarus’ta verilen boşanma kararlarının tanınmasına ilişkin kurallar, tanınmanın talep edildiği ülkenin yasalarına bağlıdır. Çoğu ülkede, boşanmaya ilişkin olanlar da dahil olmak üzere yabancı mahkeme kararlarının tanınması için prosedürler bulunmaktadır.

Genellikle, Belarus’ta verilen boşanma kararının yurt dışında hukuki sonuç doğurması için tanıma işlemi gerekir. Bu işlem, kararın milletlerarası özel hukuka uygun olduğunu ve kararın tanınmasının talep edildiği ülkenin kamu düzenine aykırı olmadığını teyit eder.

Tanınma gerekmiyorsa (örneğin mahkeme kararlarının karşılıklı tanınmasına ilişkin anlaşmaları olan ülkelerde), eşler haklarını ve statülerini yurt dışında düzenlemek için Belarus kararını özgürce kullanabilirler.

Apostil veya Konsolosluk Tasdiki

Boşanma kararının yurt dışında gerçekliğini doğrulamak için genellikle tasdik işlemi gerekir:

• Apostil, 1961 Lahey Sözleşmesi’ne taraf ülkelerde kullanılan basitleştirilmiş bir uluslararası tasdik yöntemidir. Belarus bu sözleşmeye taraftır; bu nedenle sözleşmeye taraf ülkelerde kullanılacak karar için apostil alınması yeterlidir.
• Konsolosluk tasdiki, Lahey Sözleşmesi’ne taraf olmayan ülkeler için uygulanır. Bu durumda mahkeme kararı önce Belarus Adalet Bakanlığı tarafından, ardından tanınmanın istendiği ülkenin konsolosluğu veya büyükelçiliği tarafından tasdik edilir.

Tasdik yöntemi, mahkeme kararının kullanılacağı ülkeye bağlıdır.

Mahkeme Kararının Tercümesi

Tasdik işlemine ek olarak, boşanma kararının yurt dışında kullanılabilmesi için belgenin kullanılacağı ülkenin diline resmî olarak çevrilmesi gerekir. Çeviri, yetkili bir çevirmen veya çeviri bürosu tarafından yapılmalı ve genellikle noter tarafından onaylanmalıdır.

Bazı durumlarda, özellikle belgenin sunulduğu ülkenin yasaları gerektiriyorsa, çevirilerin de apostil veya konsolosluk tasdikinden geçmesi gerekir.

Yabancı uyruklu bir kişinin taraf olduğu boşanma sürecinin tüm ayrıntılarını netleştirmek için deneyimli boşanma avukatımıza danışmanızı öneririz.

Sonuç

Yabancı uyruklu bir kişiyle boşanma; milletlerarası hukuk, yargı yetkisi ve mahkeme kararlarının yurt dışında tanınması ve tasdiki gerekliliği nedeniyle karmaşıklaşabilen bir süreçtir. ZAGS veya mahkeme yoluyla doğru boşanma yöntemini seçmek; eşlerin nerede yaşadığını, çocuk bulunup bulunmadığını ve mal paylaşımı konusunda uyuşmazlık olup olmadığını dikkate almak önemlidir.

Deneyimli aile hukuku avukatlarımız gerekli tüm belgeleri hazırlayacak, mahkemelerde ve devlet makamları önünde menfaatlerinizi temsil edecek ve boşanma kararının yurt dışında tanınması ve tasdiki sürecinde size destek olacaktır. Bu süreci olabildiğince hızlı, verimli ve stressiz biçimde tamamlamak için bizimle iletişime geçin.

Bize Ulaşın

Belarus’ta yabancı uyruklu biriyle boşanmaya ilişkin sorularınız varsa size yardımcı olmaktan mutluluk duyarız! Uzun yıllara dayanan deneyimimiz, menfaatlerinizi temsil edecek avukatı seçmenize yardımcı olur.

• +375 29 505 10 51 (WhatsApp, Viber, Telegram);
• info@ambylegal.by.