Yabancı Bir Alacaklı Olarak Belaruslu Bir Şirketten Borç Nasıl Tahsil Edilir

Sözleşme imzalandı. Mallar teslim edildi, hizmetler sunuldu, para ödünç verildi. Ve sonra — sessizlik. Ödeme süreleri geçti, aramalar yanıtsız kaldı ve Belaruslu iş ortağınızdan gelen e-postalar giderek belirsizleşti. Şimdi elinizde ödenmemiş bir faturayla yurtdışından gerçekten yapabileceğiniz bir şey olup olmadığını merak ediyorsunuz.

Kısa cevap: evet. Belarus’ta, yabancı şirketler tarafından açılan davalar da dahil olmak üzere ticari uyuşmazlıklara bakan işleyen bir Ekonomi Mahkemesi sistemi mevcuttur. Kararlar verilmekte, icra takibi yapılmakta ve borçlunun malvarlığının bulunduğu ve alacaklının usul hazırlığını doğru yaptığı çoğu durumda tahsilat sağlanmaktadır.

Uzun cevap, usulün burada çoğu yargı alanından daha önemli olduğudur. Zamanaşımı süresini kaçırın, kusurlu bir dava öncesi talep gönderin, apostilsiz bir vekaletname ile başvuru yapın — ve aksi takdirde haklı bir dava çöker. Bu rehber, belirli ülkelerdeki şirketleri etkileyen 2022 kısıtlamaları da dahil olmak üzere her adımı dürüstçe ele almaktadır. Yabancı şirketler için alacak tahsili hizmetlerimiz tam olarak bu tür davalar için yapılandırılmıştır.

Yabancı Bir Şirket Gerçekten Belarus Mahkemesinde Dava Açabilir mi?

Birçok yabancı alacaklı Belarus’ta dava açma ehliyetine sahip olmadığını varsayar; oysa çoğu ticari uyuşmazlıkta bu hakka sahiptirler. Belarus Ekonomi Mahkemesi, aşağıdaki koşullardan bir veya daha fazlasının mevcut olduğu durumlarda Belaruslu tüzel kişileri ve bireysel girişimcileri ilgilendiren uyuşmazlıklarda yargı yetkisine sahiptir:

• Sözleşme Belarus’ta ifa edilmiş veya ihlal edilmiştir
• Sözleşmede yetkili hukuk veya yetkili yargı mercii olarak Belarus hukuku ya da Belarus mahkemeleri kararlaştırılmıştır
• Borçlu bir Belaruslu tüzel kişi veya kayıtlı bireysel girişimcidir
• BDT anlaşmaları gibi uluslararası anlaşmalar, borçlunun yerleşim yerine veya sözleşmenin ifa yerine dayanarak yargı yetkisi tanır

Önemli bir istisna: sözleşmenizde ICC, LCIA, BelCCI bünyesindeki IAC veya başka bir tahkim kurumunu tayin eden bir tahkim şartı varsa, Ekonomi Mahkemesi doğru forum değildir. Tahkime başvurmanız gerekir. Uluslararası tahkim mahkemelerinde temsil hizmeti sunuyoruz ve Minsk’te görülen uyuşmazlıklar için BelCCI Uluslararası Tahkim Mahkemesi ile geniş deneyime sahibiz. Halihazırda bir hakem kararınız varsa ve bunu Belarus’ta tenfiz ettirmeniz gerekiyorsa, bu ayrı bir prosedürdür — yabancı hakem kararlarının tanınması ve tenfizi rehberimizde ele alınmıştır.

Her Şeyden Önce Zamanaşımı Süresini Kontrol Edin

Bu, bir avukata vekalet vermeden, ihtarname hazırlamadan ve herhangi bir harcama yapmadan önce tespit edilmesi gereken ilk husustur. Zamanaşımı süresi dolduysa genellikle talep hakkınız kalmaz. Mahkemeler istisnai durumlarda hak düşürücü süreleri eski haline getirebilir; ancak bu, belgelenmiş haklı bir gerekçe gerektirir ve olağan bir uygulama değildir.

Belarus yasaları kapsamında geçerli zamanaşımı süreleri:

Sözleşme Türü	Zamanaşımı Süresi
Genel ticari sözleşmeler	3 yıl
Uluslararası mal satışı	4 yıl
Kargo taşımacılığı	1 yıl
Nakliye komisyonculuğu	10 ay

AB, ABD ve İngiltere Şirketleri: 2022 İcra Kısıtlaması

Nisan 2022’den bu yana, 137 Sayılı Başkanlık Kararnamesi, Belarus’un “dost olmayan” olarak tayin ettiği ülkelerde kayıtlı tüzel kişiler lehine mahkeme kararlarının zorunlu icrasını askıya almıştır. Liste tüm AB üye devletlerini, Amerika Birleşik Devletleri’ni, Birleşik Krallık’ı, Kanada’yı, Avustralya’yı, Norveç’i, İsviçre’yi ve diğer birkaç ülkeyi içermektedir.

Bunun pratikte anlamı şudur:

• Ekonomi Mahkemesi yine de davanızı görecek ve bir karar verecektir — askıya alma işlemlerin kendisini engellemez
• İcra memurları aracılığıyla zorunlu icra etkilenen tüzel kişiler için şu anda bloke edilmiştir
• Belaruslu borçlu yine de gönüllü olarak ödeme yapabilir — kararname bunu yasaklamaz
• Yeni icra başvuruları yapılabilir ancak derhal askıya alınacaktır — kuyruktaki yerinizi korursunuz
• Dost olmayan devletlerin vatandaşı olan gerçek kişiler etkilenmez — askıya alma yalnızca tüzel kişiler için geçerlidir
• Yabancı şirketlerin Belaruslu yan kuruluşları genellikle kısıtlamaya takılmaz

Bu durum yakından takip edilmekte olup değişikliğe tabidir. Müvekkillerimizi, icra kabiliyetini etkileyen her türlü mevzuat değişikliği hakkında düzenli olarak bilgilendiriyoruz.

Adım Adım: Alacak Tahsili Süreci Nasıl İşler

Adım 1 — Dava açmadan önce durumu değerlendirin

Mahkeme sürecine geçilmeden önce üç hususun kontrol edilmesi gerekir. Birincisi: borçlunun gerçekten takibe değer malvarlığı var mı? Ödeme aczi içindeki veya tasfiye halindeki bir şirket her şeyi değiştirir. Borçlunun mevcut tescil durumunu teyit etmek için Tüzel Kişiler Birleşik Devlet Sicilini kontrol edin — halihazırda tasfiye veya iflas sürecindelerse, tahsilat yolu tamamen farklıdır. İkincisi: bankanız Belarus’tan para transferi kabul edebiliyor mu? Bazı yabancı bankalar — özellikle yaptırımlar altında faaliyet gösterenler — Belarus transferlerini işleyemez. Uygun bir ödeme kanalı olmaksızın alınan mahkeme kararı içi boş bir kazançtır. Bankanız ödemeyi alamıyorsa, bir Belarus bankasında hesap açmak veya alacağı Belarus’ta mukim üçüncü bir tarafa temlik etmek seçenekler arasındadır. Üçüncüsü: hangi zamanaşımı süresinin geçerli olduğunu ve bu sürenin aşılmadığını doğrulayın.

Adım 2 — Zorunlu dava öncesi talebi gönderin

Belarus ticaret hukuku, herhangi bir mahkeme başvurusundan önce resmi ve yazılı bir ihtarname gönderilmesini zorunlu kılar. Bu adım isteğe bağlı değildir; bu aşamayı atlarsanız mahkeme davanızı kabul etmeyecektir. İhtarname şunları içermelidir:

• Kesin, kalem kalem hesaplanmış borçlu olunan toplam tutar
• Talebin fiili ve yasal temeli (sözleşmeye atıfta bulunarak)
• Belirli bir ödeme son tarihi
• Transfer için alacaklının banka hesap detayları
• Destekleyici belgelerin kopyaları

Talep, izlenebilir yollarla gönderilmelidir — iadeli taahhütlü posta veya teslimat onaylı kurye. Borçlunun yanıt vermek için bir ayı vardır (sözleşmeniz daha kısa bir süre öngörmediği sürece). Öderlerse — dava kapanır. İtiraz ederler veya görmezden gelirlerse, talep mektubu mahkemeye başvururken dava öncesi uyum kanıtınız olur.

Adım 3 — Vekaletname düzenleyin

Yabancı bir şirket Belarus mahkemelerindeki yargılamalarda kendini bizzat temsil edemez. Bir vekaletname ile yerel bir avukat tayin etmeniz gerekir. Bu belge usulüne uygun şekilde apostillenmiş (veya apostilin geçerli olmadığı durumlarda konsolosluk tasdikinden geçirilmiş) olmalı ve noter onaylı Rusça tercümesiyle birlikte sunulmalıdır — yalnızca iki dilli bir metin yeterli olmayıp tercümenin noter tasdikli olması şarttır. Usulüne uygun düzenlenmiş bir vekaletname olmaksızın mahkeme dava başvurusunu kabul etmeyecektir.

Adım 4 — Doğru yargılama türünü seçin

Borçlunun borca itiraz edip etmediğine bağlı olarak iki yol vardır:

Emir (özet) yargılaması — borçlunun borca itiraz etmediği ve elinizde açık tevsik edici belgelerin bulunduğu durumlarda uygulanır. Ekonomi Mahkemesi, duruşma yapmaksızın 20 gün içinde bir icra emri düzenler. Bu en hızlı yoldur. Alacağın devri veya borcun nakli uyuşmazlıklarında uygulanamaz. Borçlu yazılı bir itirazda bulunursa emir talebi reddedilir ve uyuşmazlık genel dava usulüne geçer.

Genel (çekişmeli) dava usulü — borçlu talebe itiraz ettiğinde uygulanır. Her iki taraf da duruşmaya çağrılır, deliller incelenir ve süreç genellikle 7 ay ile bir yıldan fazla sürer. Daha uzun zaman alır; ancak borçluluk veya tutar konusunda gerçek bir uyuşmazlık bulunduğunda izlenmesi gereken doğru yoldur.

Adım 5 — Devlet harcını ödeyin ve davayı açın

Devlet harcı dava açılmadan önce ödenmelidir. Temel harç 10 temel birimdir; ancak asıl tutar talep miktarına ve alacaklının tescil edildiği ülkeye göre değişir. BDT mukimi alacaklılar genellikle Rus rublesi cinsinden, diğerleri ise konvertibl para biriminde ödeme yapar. Banka kaşesi, tarihi ve ıslak imzayı içeren ödeme dekontu mahkeme başvuru evrakına eklenmelidir.

Mahkemeye sunulacak tam başvuru paketi şunları içerir: dava dilekçesi; devlet harcının ödendiğine dair makbuz; tebliğ şerhiyle birlikte dava öncesi ihtarname örneği; uyuşmazlık konusu sözleşme ve tevsik edici belgeler (faturalar, teslimat kayıtları, ödeme geçmişi); noter tasdikli Rusça tercümesiyle birlikte apostilli vekaletname ve alacaklının tüzel kişiliğini tevsik eden yabancı ticaret sicili özeti. Yabancı dildeki tüm belgelerin noter onaylı Rusça tercümesinin sunulması zorunludur.

Adım 6 — Mahkeme işlemleri

Mahkeme bir hazırlık oturumu, ardından esas duruşma günü belirler. AMBY Legal yabancı alacaklıyı her aşamada temsil eder — delil sunma, beyanda bulunma, borçlunun savunmalarına karşı argüman üretme. Yabancı alacaklıların duruşmalara bizzat katılması gerekmez; vekaletname ile temsil standart uygulamadır.

Adım 7 — İcra

Mahkeme kararı verildikten sonra icra belgesi Belarus cebri icra makamlarına sunulur. İcra dairesinin takip başlatmak için 3 günü vardır ve borçluya borcu rızaen yerine getirmesi için 7 gün süre tanır. Bu süre içinde ödeme yapılmazsa; borçlunun banka hesaplarından başlanarak taşınır ve taşınmaz malları üzerinde cebri icra işlemleri başlatılır. İcra sürecini takip ediyor ve icra dairesi ile tüm iletişimi yürütüyoruz.

Belgeler: Belarus Mahkemelerinin Yabancı Alacaklılardan Fiilen Talep Ettiği Evraklar

Yabancı alacaklılar belge gereksinimlerini sıklıkla hafife almaktadır. İlk dava başvurusundan önce eksiksiz hazırlanması gerekenler şunlardır:

• Sözleşme ve tüm değişiklikler — apostilli ve noter tasdikli Rusça çevirisi ile
• Borcu tevsik eden teslimat kayıtları, faturalar veya hizmet kabul tutanakları
• Ayrıntılı bir borç hesaplaması — kalem kalem, tarihleri ve tutarları ile
• Teslimat kanıtı ile birlikte dava öncesi talep — taahhütlü posta makbuzu veya kurye onayı
• Vekaletname — apostilli, noter tasdikli Rusça çevirisi ile
• Ticaret sicili özeti — alacaklının kendi ülkesindeki tüzel kişiliğini tevsik eden belge
• Banka damgalı Devlet harcı ödeme onayı

Para Çıkarma Üzerine Pratik Bir Not

Davayı kazanmak ayrı, parayı fiilen tahsil edebilmek ayrı bir konudur. Dava açmadan önce bankanızın Belarus’tan gelen transferleri kabul edebildiğini teyit edin. Batı yaptırımları altında faaliyet gösteren bankalar çoğunlukla Belarus kaynaklı muhabir banka işlemlerini gerçekleştirememektedir — ve bu, sonradan çözülebilecek bir mesele değildir.

Bankanız ödemeyi kabul edemiyorsa iki alternatif çözüm mevcuttur: tahsilat için bir Belarus bankasında hesap açmak veya alacağı, tahsilatı yapıp size aktarabilecek Belarus’ta mukim üçüncü bir tarafa temlik etmek. Yargılama için herhangi bir masrafa girilmeden önce, her davanın başında bu durumu değerlendiriyoruz.

Dava açmadan önce borçlunun güncel durumunu kontrol etmek de büyük önem taşır. Belaruslu iş ortağınız sessizliğe büründüyse, halihazırda tasfiye veya iflas sürecine girmiş olabilir. Birleşik Devlet Sicili üzerinde yapılacak hızlı bir inceleme, şirketin hukuken varlığını sürdürüp sürdürmediğini gösterir. Karşı tarafın tasfiyeye girmesinin alacaklı sıfatınız bakımından doğuracağı sonuçlar hakkında ayrıntılı bilgi için Belarus’ta bir şirketin tasfiye veya iflas durumunun tespiti başlıklı rehberimizi inceleyebilirsiniz.

Bunun Yerine Ne Zaman Tahkimi Düşünmeli

Sözleşmeniz uyuşmazlık çözüm yöntemi olarak tahkimi tayin eden bir şart içeriyorsa, borçlunun nerede yerleşik olduğuna bakılmaksızın yetkili merci Ekonomi Mahkemesi değildir. Yaygın olarak belirlenen kurumlar arasında ICC (Paris), LCIA (Londra), SCC (Stokholm) veya Minsk’teki BelCCI nezdindeki Uluslararası Tahkim Mahkemesi yer alır.

Sıkça Sorulan Sorular

Alacak takibi yapabilmek için bizzat Belarus’a gitmem gerekir mi?

Hayır. Yabancı alacaklılar, Belarus mahkemelerindeki dava ve icra süreçleri boyunca apostilli bir vekaletnameye istinaden yerel bir avukat tarafından temsil edilir. Duruşmalara bizzat katılmanız gerekmez. Belgeler mahkemeye sunulur, işlemler yürütülür ve tüm gelişmeler İngilizce olarak bildirilir; müvekkil kendi ülkesinde kalabilir.

Belaruslu iş ortağım borca tamamen itiraz ediyorsa ne olur?

Bu durumda özet emir usulü yerine genel (çekişmeli) dava usulü uygulanır. Mahkeme her iki tarafı da duruşmaya çağırır, delilleri inceler ve borcun varlığı ile tutarı hakkında karar verir. Bu süreç daha uzun sürer — genellikle 7 ay ile bir yıl veya daha fazla — ancak borçlu talebe itiraz ettiğinde izlenmesi gereken doğru yoldur. Çekişmeli davalar, Belarus standartlarına göre yabancı menşeli tüm delillerin usulüne uygun olarak tasdiki de dahil olmak üzere çok daha kapsamlı bir belge hazırlığı gerektirir.

Ana borca ek olarak ceza ve faiz talep edebilir miyim?

Genellikle evet; sözleşmeniz geç ödeme durumunda cezai şart veya temerrüt faizi öngörüyorsa ve sözleşmeye Belarus hukuku uygulanıyorsa bunlar talep edilebilir. Dava dilekçesi; ana parayı, sözleşmeye dayalı cezai şartı ve uygulanabildiği hallerde yasal faizi içeren ayrıntılı, kalem kalem yapılmış bir hesaplama tablosu içermelidir. Mahkemeler bu hesaplamaları titizlikle inceler; tevsik edilmemiş veya hatalı hesaplanmış cezai şart talepleri kısmen ya da tamamen reddedilebilir.

Belaruslu şirket tasfiye işlemlerine başladıysa ne olur?

Tasfiye, alacak tahsili yöntemini kökten değiştirir. Tasfiye halindeki bir şirkete karşı alacak talepleri, genel usulle Ekonomi Mahkemesi’ne değil, tasfiye komisyonuna ibraz edilmelidir. Alacaklılara yapılacak ödemeler kanunda öngörülen katı bir öncelik sırasına göre gerçekleştirilir — ve teminatsız yabancı alacaklılar genellikle bu sıralamada daha alt sıralarda yer alır. İş ortağınızın tasfiye halinde olduğundan veya tasfiyeye yaklaştığından şüpheleniyorsanız, vakit kaybetmeden şirket durumunu kontrol edin ve herhangi bir adım atmadan önce hukuki danışmanlık alın. Belarus’ta iş ortağının tasfiyesi ve iflas durumunun tespiti konulu makalemiz, bu kontrolün nasıl yapılacağını ve farklı şirket statülerinin ne anlama geldiğini açıklamaktadır.

Tam borç tahsilat süreci ne kadar sürer?

Borçlunun itiraz etmediği çekişmesiz emir yargılamalarında — dava öncesi ihtarın gönderilmesinden icra emrinin alınmasına kadar — süreç genellikle 2 ila 3 ay sürer. İtiraz edilen genel davalar ise 7 aydan bir yılı aşkın bir süreye kadar uzayabilir. Hüküm sonrası icra süreci büyük ölçüde borçlunun malvarlığına ve göstereceği tutuma bağlıdır: Belarus’taki banka hesaplarında para bulunuyorsa, icra emrinin tebliğinden sonra birkaç hafta içinde tahsilat sağlanabilir. Malvarlığının yerini tespit etmek zorsa veya borçlu aktif şekilde mal kaçırıyorsa süreç daha uzun sürer.

Borç nispeten küçükse takip etmeye değer mi?

Bu durum alacak tutarına, borçlunun malvarlığı durumuna ve Belarus ile olan genel ticari ilişkilerinize bağlıdır. Avukatlık ücretleri, devlet harçları, apostil giderleri ve tercüme masrafları yekün tutabilir. Küçük tutarlı alacaklarda kapsamlı bir dava açmak maliyet açısından ekonomik olmayabilir; ancak emir usulü yargılama daha hızlı ve daha az masraflıdır. Dahası, iyi kaleme alınmış bir dava öncesi ihtarname, mahkemeye dahi gitmeden borcun rızaen ödenmesini sağlamak için kimi zaman yeterli olmaktadır. Müvekkillerimize sürecin başında dürüst bir maliyet-fayda analizi sunuyoruz. Tahsil edilecek alacaktan daha fazlasına mal olacak bir süreci başlatmanın hiçbir anlamı yoktur.

“Dost olmayan bir devletten” isem ve borçlu basitçe gönüllü olarak ödemeyi reddederse ne olur?

Mevcut tablonun zorlu gerçeği budur. Etkilenen yabancı tüzel kişiler bakımından Belarus icra memurları aracılığıyla cebri icra takibi askıya alınmıştır; bu nedenle borçlu borcunu rızaen ödemezse standart icra yolları şu an için kapalıdır. Çözüm seçenekleri arasında mevzuat değişikliklerini takip etmek (kararname kalıcı nitelikte değildir), alacağın tahsilat yetkisine sahip Belarus’ta mukim bir tarafa temlik edilip edilemeyeceğini araştırmak veya diğer ticari kanallar üzerinden baskı kurmak yer alır. Her somut olayın özelliklerine göre alternatif stratejileri değerlendiriyoruz. Koşullara bağlı olarak, UNCITRAL çerçevesi ve yürürlükteki ikili yatırım anlaşmaları da değerlendirilmeye değer yollar sunabilmektedir.

Sonuç: Belarus’ta Alacak Tahsili Mümkündür — Doğru Süreç Yürütüldüğünde

Belarus Ekonomi Mahkemeleri yabancı alacaklılar lehine icra kabiliyeti olan kararlar vermektedir. Borçlunun malvarlığı bulunduğu müddetçe icra mekanizması sonuç vermektedir. Sistem işlemektedir — ancak usul kuralları son derece katıdır ve 2022 kısıtlamaları geniş bir ülke listesindeki şirketleri etkileyen ilave bir karmaşıklık yaratmaktadır.

AB, ABD ve İngiltere şirketleri için açık durum şudur: tüzel kişiler lehine cebri icra takipleri şu anda askıya alınmış durumdadır; ancak dava açmak yine de değer taşır — alacağı hukuken tescil eder, rızaen ödeme konusunda baskı unsuru oluşturur ve haklarınızı zamanaşımına karşı korur. BDT ülkeleri ve kısıtlama kapsamı dışındaki diğer yargı alanlarından gelen alacaklılar için ise tüm süreç — dava, hüküm, icra — bu tür engeller olmaksızın işlemektedir. Yabancı alacaklılar adına tüm süreci üstleniyoruz: ilk hukuki değerlendirme, dava öncesi ihtarname, mahkeme başvuruları, her celsede temsil ve icra takibi — tamamı tek bir vekaletnameyle yürütülür. Müvekkilin bizzat Belarus’a gelmesine hiçbir zaman gerek yoktur. Ödeme yapmayan Belaruslu bir iş ortağınız varsa, ön inceleme için AMBY Legal ile iletişime geçin. Herhangi bir masrafa girmeden önce fiilen nelerin elde edilebileceğini açıkça ortaya koyalım.