Şirket Kurucusu Kim Olabilir veya Olamaz?

Belarus’ta bir işletme kurmak ve geliştirmek, girişimcilik faaliyetini düzenleyen yasal çerçevenin derinlemesine anlaşılmasını gerektirir. İşletme organizasyonunun önemli bir yönü, şirketin kurucusunun kim olabileceği ve kim olamayacağı meselesidir. Bu kurallar, bir şirketin tescil edilmesi ve piyasada dürüstlük, şeffaflık ile istikrarın sağlanması açısından önemlidir. Bu makalede, Belarus’ta kimlerin tüzel kişi kurucusu olabileceğini, bir şirket açmak isteyen kişiler için hangi kısıtlamalar ve yasakların bulunduğunu ve uygun olmayan kurucular tarafından şirket açmanın sonuçlarını ele alacağız. Bu nüansları anlamak, girişimcilerin hukuki sorunlardan kaçınmasına ve işletmelerini kurarken bilinçli kararlar almasına yardımcı olacaktır.

Belarus’ta Kimler Şirket Açabilir?

Belarus’ta yerleşik olan ve olmayan gerçek kişiler ile kuruluşlar şirket kurabilir. Gerçek kişi kurucular Belarus vatandaşı, yabancı ülke vatandaşı veya vatansız kişi olabilir. Kurucular reşit (18 yaşını doldurmuş) ve tam ehliyetli olmalıdır (kendilerine vasi atanmamış olmalıdır).

Şirket, devlet tescilinin ardından resmi olarak açılır. Devlet tescili için başvuru yapıldığı sırada şirket açan kişilere “kurucu” adı verilir.

Şirket kurucularının yapısı çeşitli olabilir:

• Yalnızca gerçek kişiler.
• Yalnızca kuruluşlar (tüzel kişiler).
• Gerçek kişiler ve kuruluşlar.
  
  

Bir kişinin şirket kurucusu olamayacağını bilmek neden önemlidir?

Belarus’ta kimin şirket kurucusu olabileceğini ve kimin olamayacağını anlamanın önemli olmasının birkaç nedeni vardır:

1. Yasal Kısıtlamalar
Belarus’ta kimlerin kurucu olamayacağını belirleyen çeşitli yasal düzenlemeler vardır. Örneğin reşit olmayanlar, sınırlı ehliyetli kişiler veya ağır suçlardan mahkûm olmuş kişiler kurucu olamaz. Şirket tescili sırasında sorun yaşamamak için bu kuralları bilmek önemlidir.

2. Yasal Normlara Uyumluluk
Gerekliliklere uyulmaması, şirket tescilinin reddedilmesine ve diğer hukuki sonuçlara yol açabilir. Kurucuların gereklilikleri karşılamaması, belge hazırlama sürecinde zaman ve kaynak kaybıyla sonuçlanabilir.

3. Sorumluluk
Kurucular, şirketin eylemlerinden yasal olarak sorumludur. Kurucu, kurucu olma hakkına sahip olmayan bir kişi ise bu durum hem şirket hem de diğer kurucular için hukuki sonuçlar doğurur.

4. Kredi Değerliliği
Banka veya diğer finans kuruluşları kurucuları kısıtlamalar açısından kontrol edebilir. Gereklilikleri karşılamayan bir kurucunun varlığı, kredi veya diğer finansman biçimlerini alma olasılığını olumsuz yönde etkileyebilir.

5. Şirket Yönetimi
Potansiyel kurucuların hukuki statüsünü anlamak, şirket yönetiminin daha iyi yapılandırılmasına ve kimin karar almaya ve bu kararların sonuçlarından sorumlu olmaya yetkili olduğunun belirlenmesine yardımcı olur.

6. İşletme İstikrarı
Kurucuların yanlış seçimi, işletmenin istikrarını ve itibarını tehdit edebilir; bu da daha sonra gelişimini ve başarısını etkileyebilir.

Bu nedenle, kimin şirketin kurucusu olamayacağının bilinmesi; işletmenin meşruiyetini ve sürdürülebilirliğini sağlamaya, riskleri en aza indirmeye ve yasal normlara uyulmasına yardımcı olur. Kuruculara yönelik gereksinimleri ve kuruculuğa ilişkin yasakları daha yakından inceleyelim.

Şirket Kurucularına Yönelik Gereksinimler

Devlet, şirket kurucularına belirli şartlar getirir. Bu şartlar, şirketin devlet tescili başvurusunda yer alabilir (ancak tüm kısıtlamalar burada belirtilmez). Şirketlerin devlet tescili konusunda deneyimli avukatımıza da danışabilirsiniz. 

Devlet tescil başvurusunu dolduran kurucu (veya kurucuların temsilcisi), bu gereklilikleri karşıladığından emin olmalıdır. Şirket kurucuları, devlet tescili belgelerinde belirttikleri bilgilerin doğruluğundan sorumludur.

Kurucular Hakkında Yanlış Bilgi Verilmesinin Sonuçları 

Kurucu, devlet tescili için sunulan belgelerde yanlış bilgi verirse şirket tescil edilmez. Yanlışlık devlet tescilinden sonra tespit edilirse, tescil mahkeme kararıyla geçersiz kılınır. Bu durum mali sorunlara (şirketin tüm gelirlerinin bütçeye aktarılmasına) ve ticari itibar sorunlarına (şirketin tasfiye edilmesine) yol açabilir; ayrıca devlet kurumlarınca para cezası uygulanabilir ve kurucular hakkında cezai kovuşturma başlatılabilir. Bu nedenle şirket tescilinden önce, tescil işlemi ve gelecekteki kurucuların devletin koyduğu şartlara uygunluğu konusunda deneyimli avukatımızdan danışmanlık almanızı öneririz.

Gerçek Kişiler Hangi Durumlarda Şirket Kurucusu Olamaz

Belarus’ta 18 yaşından küçükler veya sınırlı ehliyetli kişiler şirket açamaz.

Reşit ve tam ehliyetli kişiler aşağıdaki durumlarda kurucu olamaz:

1. Mülkiyete karşı suçlar veya ekonomik faaliyetlerin yürütülme usulüne karşı suçlar nedeniyle henüz silinmemiş bir sabıka kaydı bulunanlar. 

2. Aleyhlerine para tahsili ve/veya diğer mallarına haciz uygulanmasına ilişkin kesinleşmiş ve henüz yerine getirilmemiş bir mahkeme kararı bulunanlar; kendilerinden vergi, harç ve ceza tahsiline ilişkin bir icra şerhi bulunanlar; zorunlu sigorta primi borcu veya Belarus Cumhuriyeti Nüfusun Sosyal Korunması Devlet Bütçe Dışı Fonu’na ödenmesi gereken ceza borcu bulunanlar. 

3. Devlet tescili tarihinde, tasfiye süreci tamamlanmamış bir şirketin malvarlığının sahibi (katılımcısı) veya yöneticisi olanlar. 

4. Devlet tescili tarihi itibarıyla, mahkeme tarafından hakkında iflas işlemleri başlatılmış olan bir şirketin mülk sahipleri (katılımcıları) ve yöneticileri olanlar.

5. Devlet tescili tarihinde, borcu tahsil edilemez kabul edilerek silinmiş olan bir bireysel girişimcinin malvarlığının sahibi (katılımcısı) olanlar ve bu girişimcinin Tüzel Kişiler ve Bireysel Girişimciler Birleşik Devlet Sicili‘nden çıkarılmasının üzerinden üç yıldan az süre geçenler. 

6. Ekonomik açıdan aciz (iflas etmiş) olduğu kabul edilen borçlu bir şirketin malvarlığının sahibi (katılımcısı) veya yöneticisi olan ve şirketin Tüzel Kişiler ve Bireysel Girişimciler Birleşik Devlet Sicili’nden çıkarılmasının üzerinden henüz bir yıl geçmemiş olanlar.

7. Devlet tescilinin geçersiz sayılması nedeniyle devlet tescili başvurusunda bulunmaları kısıtlanmış olanlar.

8. Devlet veya mahkeme tarafından devlet tescili başvurusunda bulunulmasına ilişkin başka yasak ve kısıtlamalar getirilmiş olanlar.

9. Devlet memurları, askerî personel, kolluk kuvvetleri mensupları ve benzeri kuruluşlarda görev yapanlar.

10. İşverenleri ile rekabet yasağı anlaşması (NCA) akdetmiş olan Belarus Yüksek Teknoloji Parkı yerleşik şirketlerinin eski çalışanları. NCA’da öngörülen süre boyunca (1 yıla kadar) bu tür kişiler eski işverenleriyle rekabet eden şirketlerin kurucusu olamazlar. Aksi takdirde eski işveren, bu kişilerden mahkeme yoluyla NCA’da öngörülen cezai şartları tahsil edebilir.

Kuruluşlar (Tüzel Kişiler) Hangi Durumlarda Şirket Kurucusu Olamaz?

Devlet tescili başvurusunu dolduran kurucu şirketin temsilcisi, başvuruda güvenilir bilgiler sunmalıdır. Daha sonra bilgilerin güvenilir olmadığı ortaya çıkarsa, hem şirket hem de kurucu için olumsuz sonuçlar doğacaktır. Bir şirketin kurucu olarak hareket edemeyeceği durumların listesi şöyledir:

1. Şirket tasfiye veya iflas sürecindedir.

2. Yabancı bir şirket, yasal ehliyetine ilişkin belgeleri (şirketin bulunduğu devletin ticari sicilinden tasdikli bir sicil özeti veya benzer bir belge) sunmamıştır.

3. Bir anonim şirketin devlet tescili için başvuran kurucular (şirketler dahil), ticari kuruluşların devlet tescili için devlet tarafından belirlenen kısıtlamalara sahiptir.

4. Mal sahibinin, özel bir üniter işletmenin yeni bir şirket kurmasına rıza göstermemesi hâlinde bu işletme kurucu olamaz.

5. Şirketle ilgili olarak, para ve diğer mal varlığının tahsil edilmesi yönünde yürürlüğe girmiş yerine getirilmemiş bir mahkeme kararı bulunmaktadır.

6. Devlet tescili tarihinde şirket, tasfiye kararı alınmış ancak tasfiye süreci tamamlanmamış başka bir şirketin malvarlığının sahibidir (katılımcısıdır).

7. Devlet tescili tarihinde şirket, hakkında iflas süreci başlatılmış başka bir şirketin malvarlığının sahibidir (katılımcısıdır).

8. Devlet tescili tarihinde şirket, borcu tahsil edilemez kabul edilerek silinmiş olan başka bir şirketin malvarlığının sahibidir (katılımcısıdır) ve bu şirketin Tüzel Kişiler ve Bireysel Girişimciler Birleşik Devlet Sicili’nden çıkarılmasının üzerinden üç yıldan az süre geçmiştir.

9. Devlet tescili tarihinde şirket, iflas ettiği ilan edilen borçlu bir tüzel kişinin malvarlığının sahibiydi (katılımcısıydı) ve bu tüzel kişinin Tüzel Kişiler ve Bireysel Girişimciler Birleşik Devlet Sicili’nden çıkarılmasının üzerinden bir yıldan az süre geçmişti.

10. Devlet veya mahkeme, devlet tescili başvurusunda bulunulmasına ilişkin başka yasak ve kısıtlamalar getirmiştir.

11. Devlet kuruluşları ve devlet mülkiyet payına sahip şirketler, üst düzey kuruluşları ve devlet organları ile onay prosedüründen geçmedikleri sürece kurucu olamazlar.

Yüksek Teknoloji Parkı Yerleşikleri İçin İstisnalar

Bireysel girişimciler ve Yüksek Teknoloji Parkı’nın yerleşik şirketleri, tasfiye süreci tamamlanana kadar yeni şirketlerin kurucusu olabilir; ayrıca bir şirketin kurucularının ve yöneticilerinin iflas etmiş olması da buna engel değildir. 

Ayrıca Yüksek Teknoloji Parkı yerleşikleri, kurucu, mal sahibi ve yönetici oldukları şirketlerin iflas etmesi ve Birleşik Devlet Sicilinden çıkarılmasından sonra yeni şirketlerin kurucusu olmalarına ilişkin bir yıllık yasaktan muaf tutulurlar.

Sonuç

Başarılı bir şekilde iş kurup yürütmek için Belarus’ta kimin şirket kurucusu olabileceğini ve kimin olamayacağını bilmek önemlidir. Yasal düzenlemelere uyulması, tescilin reddedilmesi ve hukuki sonuçlarla karşılaşılması risklerini azaltır; istikrarlı ve güvenilir bir şirket kurulmasına katkıda bulunur. 

Kurucu statüsüne ilişkin kısıtlamaların tüm piyasa katılımcılarının menfaatlerini korumayı ve işletmelerin istikrarını sağlamayı amaçladığını unutmamak gerekir. Bu nedenle, tescil sürecine başlamadan önce gelecekteki kurucuların yasal şartları dikkatle incelemesi veya deneyimli avukatımızdan danışmanlık alması önemlidir. Bu, şirket kurulurken hata yapılmasını önler ve Belarus’un dinamik ekonomik ortamında şirketin gelecekte gelişmesi ve büyümesi için sağlam bir temel oluşturulmasına yardımcı olur.

Bize Ulaşın

Belarus’ta bireysel girişimci veya tüzel kişi olarak tescil konusunda sorularınız ya da uyuşmazlıklarınız varsa, size yardımcı olmaktan memnuniyet duyarız! Kâr payı ödemeleri alanındaki uzun yıllara dayanan deneyimimiz, bu konudaki uyuşmazlıkları çözmenize yardımcı olur.

• +375 29 505 10 51 (WhatsApp, Viber, Telegram);
• info@ambylegal.by.