Mevcut Durum
Doğal ve siyasi çalkantılara rağmen, yabancı ve Belaruslu ortaklar arasındaki ticari bağlar yeniden kurulmakta ve tedarik zincirleri yeniden inşa edilerek Belaruslu şirketlerin ürünlerini dış pazarlarda satmalarına olanak tanımaktadır. Belaruslu bir şirketten işlenmiş hammadde satın alan ve bunu kendi ürünü olan gıda ambalajı ve kaplarının üretiminde kullanan yabancı bir müvekkilimiz hukuk büromuza başvurdu. Ürünler üçüncü kişilere satıldıktan sonra, Belaruslu karşı tarafça sağlanan malzemelerin ayıplı olduğu ortaya çıktı.
≈1,000
ekibimiz tarafından incelenen dava evrakı sayfası
4 yıl
Sözleşme kapsamındaki zamanaşımı süresi
3 aşama
strateji, usul belgeleri, mahkeme desteği
Ekibimiz Neler Yaptı?
Müvekkilin meselesi üzerinde çalışan ekibimiz, yaklaşık bin sayfalık dava evrakını inceledi; Belaruslu karşı tarafın olası itirazlarını öngören bir hukuki strateji geliştirdi, müvekkilin menfaatlerini mahkemede korumak için gerekli belgeleri hazırladı ve tüm yargılama boyunca hukuki destek sağladı.
Bölüm 01
Tedarik Sözleşmesi: Kötü Niyetli Satıcıya Karşı Hukuki Yollar
Taraflar arasındaki hukuki ilişki, bir mal satış sözleşmesi akdettiklerini açıkça ortaya koyuyordu. Taraflar farklı ülkelerde yerleşik olduğundan, uluslararası anlaşmaların, özellikle de 1980 tarihli BM Uluslararası Taşınır Mal Satımına İlişkin Sözleşmeler Hakkında Antlaşma’nın (CISG) uygulanabilirliğini de değerlendirdik.
Medeni hukuk uyarınca alıcı, satıcının sözleşmeyi ihlaline karşı kanunla belirlenen sınırlar dahilinde dilediği hukuki yola başvurabilir. Alıcı; satış bedelinde orantılı bir indirim talep edebilir, ayıpların makul bir sürede ücretsiz olarak giderilmesini isteyebilir veya ayıpları bizzat giderme masraflarının tazminini talep edebilir. Ayrıca ayıpların orantısız bir masraf yapılmadan giderilememesi veya giderildikten sonra dahi tekrar ortaya çıkması halinde, alıcı sözleşmeden dönerek ödediği bedelin iadesini talep edebilir veya malın ayıpsız bir benzeriyle değiştirilmesini isteyebilir.
Önemli
Başlangıçta müvekkilimiz, hem ayıpların giderilmesi masraflarının tazminini hem de sözleşme kapsamında ödenen bedelin iadesini aynı anda talep edebileceğine inanıyordu. Ancak böyle bir yaklaşım medeni hukukun temel ilkelerine aykırıdır. Zira ayıplı mal teslimi uyuşmazlığında davacı taraf, birbiriyle çelişen iki ayrı talepte bulunmuş olur ve mahkemeler her iki talebi aynı anda kabul etmez. Ayrıca hukuki açıdan her iki talep de farklı olguların ispatını gerektirir. Bu stratejinin başarı şansı olmadığını müvekkile izah ederek uyuşmazlığın çözümü için alternatif yollar önerdik.
Bölüm 02
Tedarik Sözleşmesinde Zamanaşımı Süresi
Belarus mevzuatı, ayıplı mal teslimine ilişkin talepler için zamanaşımı süresinin, malların alıcıya teslim edildiği tarihten itibaren bir yıl olduğunu açıkça düzenlemektedir. Bazı durumlarda zamanaşımı süresi teslim tarihinden değil, alıcının ayıpları tespit edip bildirdiği tarihten itibaren işlemeye başlar. Ayrıca incelememize sunulan tedarik sözleşmesinde, gizli ayıpların bildirim süresinin malların alıcıya tesliminden itibaren otuz takvim günü olduğu açıkça belirtilmişti.
Alıcının üretim zincirinde, tedarik sözleşmesi kapsamında teslim edilen malların yalnızca bir hammadde olması ve alıcının taşeronları tarafından sipariş üzerine gıda ambalajına dönüştürülmesi uyuşmazlığı daha da karmaşık hale getiriyordu. İşlenen ürünler önce gıda üreticilerine, ardından perakende zincirlerine ve toptancılara, bazı durumlarda ise nihai tüketicilere sevk edilmişti.
Sonuç olarak, hammaddenin sevkiyatı ile nihai müşterilerden gelen ilk şikayetler arasında oldukça uzun bir süre geçmişti.
Zamanaşımı süresinin dolmasının, karşı tarafın yargılama sırasında ileri sürmesi halinde alıcının taleplerinin reddedilmesi için bir gerekçe teşkil ettiğini unutmamak gerekir.
Olası davalının bu savunmaya dayanacağını öngörerek, tedarik sözleşmesinde uygulanmalarına dair açık bir hüküm bulunmasa dahi, hukuki stratejimizi CISG ve 1974 tarihli Milletlerarası Mal Satımında Zamanaşımı Süresi Hakkında BM Sözleşmesi üzerine kurduk.
Uluslararası bir antlaşma olarak Zamanaşımı Sözleşmesi, Belarus bakımından 1997 yılında yürürlüğe girmiştir ve fiilen Belarus medeni hukukunun bir parçasını oluşturmaktadır. Medeni Kanun uyarınca genel kural olarak, Belarus Cumhuriyeti’nin yürürlüğe girmiş uluslararası antlaşmalarında yer alan zamanaşımı hükümleri, Belarus Cumhuriyeti’nde yürürlükte olan medeni hukukun ayrılmaz bir parçasıdır ve doğrudan uygulanır.
Kilit Bilgi
Sözleşme ile belirlenen zamanaşımı süresi dört yıldır.
Sözleşme uyarınca, sözleşmenin akdedildiği sırada uluslararası mal satım sözleşmesinin taraflarının işyerleri Taraf Devletlerde bulunuyorsa Sözleşme hükümleri uygulanır.
Bu sayede, zamanaşımı süresinin dolduğuna dayalı tüm olası itirazlar, uyuşmazlığa ilişkin hukuki strateji henüz geliştirilme aşamasındayken bertaraf edilmiştir.
Bölüm 03
Tedarik Sözleşmesinde Hukuki Başvuru Yolunun Belirlenmesi
Hukuki stratejiyi geliştirirken ekibimiz, mevcut koşullarda müvekkilimizin yalnızca kanunda öngörülen hakları kullanmakla kalmayıp aynı zamanda uğradığı zararların tazminini de talep etme hakkına sahip olduğu sonucuna vardı. Özellikle müvekkil, kendi alıcılarının taleplerini karşılarken, onların kalite şikayetlerinde belirtilen tutarlarda tazminat ödemeleri yapmıştı. Belarus hukuku uyarınca bu tür tazminat ödemeleri, iyi niyetli bir ticari işletmenin uğradığı zarar kapsamındadır. Benzer yaklaşımlar CISG’de de yer almaktadır. Hesaplamalarımıza göre toplam maddi zarar 340.000,00 ABD Doları tutarındaydı.
Sonraki Adım
Stratejiyi müvekkille netleştirdikten sonra ekibimiz usule ilişkin belgelerin hazırlanmasına başladı.
Önümüzdeki görevlerden biri, dava öncesi yürütülen temasların hukuki sonucunu değerlendirmekti: taraflar üretim toplantılarında defalarca bir araya gelmiş, ortaya çıkan taleplere ilişkin tutanaklar ve zabıtlar imzalamış ve yazışmalarda bulunmuştu. Buradaki temel soru, bu tür eylemlerin zorunlu dava öncesi uyuşmazlık çözümü usulüne uygunluk sayılıp sayılmayacağıydı. Cevap evet ise, müvekkil doğrudan mahkemeye başvurabilirdi; cevap hayır ise, usul kanununun öngördüğü şekilde resmi bir dava öncesi ihtarname gönderilmesi gerekiyordu, aksi takdirde mahkeme bu eksiklik giderilene kadar davayı incelemeyi reddedebilirdi. Bu çalışmanın sonuçları ve uyuşmazlık sırasında alınan usul kararları hakkında detaylı bilgiyi bir sonraki yazımızda okuyabilirsiniz.