Bağlı Kişiler

Bağlı kişiler, ticari ve ekonomik ilişkilerde önemli bir rol oynar; şirketlerin yönetimini ve finansal sonuçlarını çoğu zaman önemli ölçüde etkiler. Bağlı kişi kavramı; şirket sahipleri, hissedarlar, yöneticiler ve hatta yakın akrabalar dâhil birçok kişiyi kapsar. Bağlı kişilerin kim olduğunu ve şirket içindeki karar alma süreçlerini nasıl etkilediklerini bilmek, iş süreçlerinin şeffaf ve hukuka uygun olmasını sağlamak açısından önemlidir. 

Bu makalede bağlı kişilerin kim olduğunu, bu kişilerin belirlenmesine ilişkin temel hususları ve şirketlerin bağlı kişiler ile bağlı şirketler konusunda uyması gereken kamu düzenlemelerini ele alacağız. Bu konuları anlamak, girişimcilerin ve şirket yöneticilerinin olası risklerden kaçınmasına ve iş hedeflerine ulaşmak için bağlı şirket yapılarından etkili biçimde yararlanmasına yardımcı olur.

Hangi Gerçek Kişiler Bağlı Kişi Sayılır?

Bağlı kişiler yalnızca ticari şirketler bakımından tanımlanır: anonim şirketler, limited şirketler ve ilave sorumluluk şirketleri. Şirketin kararlarını doğrudan veya başka şirketler ya da kişiler aracılığıyla belirleyebilen veya bu kararların alınmasını etkileyebilen şirketler ve gerçek kişiler bağlı kişi sayılır. 

Bağlı kişi kategorilerini devlet belirler. Bağlı kişiler, şirketin yönetim yapısına göre şunlardır:

1. Yönetim Kurulu (Denetleme Kurulu) üyeleri.
2. Kolektif yürütme organı üyeleri ve bu üyelerin yakın akrabaları.
3. Şirketin tek kişilik yürütme organı görevini yerine getiren kişi (gerçek kişi veya yönetim şirketi).
4. Şirket müdürünün (birinci müdür yardımcısının) yanı sıra, belirtilen kişi kategorilerindeki kişilerin reşit yakın akrabaları (kolektif yönetim organı üyelerinin, tek kişilik yönetim organının ve müdür yardımcısının [birinci müdür yardımcısının] akrabaları hariç).
5. Holding şirketinin parçası olan şirketler.
6. Şirketin esas sermayesindeki payların en az %20’sine tek başına veya eşi, anne ve babası, çocukları ve çocuklarının eşleri, evlat edinen anne ve babası, evlat edinilen çocukları ve bunların eşleri, vesayet altındaki kişiler, büyükbabası, büyükannesi, torunları ve torunlarının eşleri, kardeşleri, eşinin anne ve babası ve bu sahiplerin (yöneticilerin) yakın akrabalarıyla birlikte sahip olan veya bu paylar üzerinde tasarruf hakkı bulunan sahipler ya da kişiler.
7. Şirketin esas sermayesindeki payların en az %20’sine sahip olan veya bu paylar üzerinde tasarruf hakkı bulunan ya da sözleşme uyarınca şirketin kararlarını belirleyebilen şirket.
8. Sermayesinde bir tüzel kişinin en az %20 pay sahibi olduğu veya tüzel kişinin aralarında yapılan bir sözleşme uyarınca kararlarını belirleyebildiği şirket.
9. Şirketle bağlılık ilişkisi bulunan şirketin kolektif yönetim organı üyeleri ile bu bağlı şirketin tek kişilik yürütme organı görevini üstlenen gerçek veya tüzel kişi.
10. Devlete ait şirketlerin hisselerini yöneten şirketler ve gerçek kişiler.

Şirket, bağlı kişilerinin kapsamını belirlemek için listelenen kişilerden bilgi talep edebilir.

Hangi Kişiler Bağlı Kişi Sayılmaz?

Bağlı kişiler arasında şunlar yer almaz:

• Bir devlet olarak Belarus ve idari birimleri.
• Ulusal Banka.
• Ulusal düzeydeki kamu yönetimi organları. Belarus Hükümetine tabi olan kuruluşlar.
• Yerel yürütme ve idari organlar.
  
  

Şirket, Bağlı Kişilerle İlgili Ne Yapar?

Şirketin bağlı kişiler konusunda devlet tarafından belirlenmiş yükümlülükleri vardır:

1. Bağlı kişilerin kapsamını belirler.
2. Bağlı kişilere yazılı bildirimde bulunur.
3. İştiraklerin kayıtlarını tutar.
4. Bağlı kişilerin gerekli bilgileri katılımcılar genel kuruluna ve/veya Yönetim Kuruluna (Denetleme Kuruluna) iletme usulünü belirler.
5. Menfaat sahibi kişilerin taraf olduğu işlemleri, bu işlemde menfaati bulunmayan ticari şirket katılımcılarının toplam oylarının çoğunluğuyla alınan genel kurul kararı uyarınca gerçekleştirir. Şirket ana sözleşmesinde bağlı kişileri içeren işlemler için farklı bir usul öngörülebilir. Bağlı kişilerin taraf olduğu bir işlemin güvenli biçimde yapılması için deneyimli şirketler hukuku avukatımıza danışmanızı öneririz. 

Bağlı kişilerin taraf olduğu işlemler için genel kurulun (Yönetim Kurulunun veya Denetleme Kurulunun) karar alması her zaman gerekmez. Örneğin, işlem şirketin düzenli olarak gerçekleştirdiği standart koşullardaki olağan bir ticari işlemse veya şirketin tek bir sahibi (katılımcısı) varsa böyle bir karar alınması gerekmez. Bağlı kişilerin taraf olduğu işlemlerin tescili ve yürütülmesi için deneyimli avukatımıza danışmanızı öneririz.

Bağlı Kişileri Belirlemek ve Kayıt Altına Almak Neden Gereklidir?

Bir ticari şirketin bağlı kişilerinin belirlenmesi ve kayıt altına alınması, etkili kurumsal yönetimin önemli unsurlarıdır. Şeffaflık, risk yönetimi ve yasal gerekliliklere uyumla ilgili çeşitli nedenlerle önem taşır. Başlıca nedenler şunlardır:

1. Devletin öngördüğü yükümlülüklere uyum
Birçok ülkede yasalar, şirketlerin bağlı kişiler hakkındaki bilgileri açıklamasını zorunlu kılar. Bu düzenlemeler, çıkar çatışmalarını önlemeyi ve özellikle azınlık hissedarlar olmak üzere hissedarların menfaatlerini korumayı amaçlar. Bu yükümlülüklere uyulmaması para cezalarına, yaptırımlara ve şirketin itibar kaybına yol açabilir.

2. Çıkar çatışmalarının yönetimi
Bağlı kişiler şirketle işlem yapabilir ve bu durum çıkar çatışması riski doğurabilir. Bu kişilerin kayıt altına alınması, risklerin kontrol edilmesine ve en aza indirilmesine, ticari faaliyetlerde dürüstlük ve şeffaflığın sağlanmasına yardımcı olur.

3. Şirket faaliyetlerinde şeffaflık
Bağlı kişiler hakkındaki bilgilerin açıklanması yatırımcıların, hissedarların ve iş ortaklarının güvenini artırır. Şeffaflık, şirketin piyasada olumlu bir imaj edinmesine yardımcı olur; bu, özellikle yatırım çekmek veya büyük işlemler yapmak açısından önemlidir.

4. Finansal ve hukuki risklerin değerlendirilmesi
Bağlı kişiler hakkındaki bilgiler, şirketin faaliyetleriyle bağlantılı olası finansal ve hukuki riskleri daha iyi değerlendirmesini sağlar. Bu riskler vergilendirme, sözleşme yükümlülükleri ve olası sorumluluk konularını içerebilir.

5. Kurumsal yönetimin kalitesinin artırılması
Bağlı kişilerin kayıt altına alınması, şirketin mülkiyet ve yönetim yapısının daha iyi anlaşılmasına katkı sağlar. Yönetimin temel süreçleri kimlerin etkileyebileceğini bilmesi, daha sağlıklı kararlar alınmasına yardımcı olur.

6. Hissedarların çıkarlarının korunması

Bu konu, özellikle çok sayıda hissedarı olan şirketler için önemlidir. Bağlı kişilerin kayıt altına alınması, azınlık hissedarları çoğunluk hissedarlarının veya ilişkili tarafların kötüye kullanımlarına karşı korumaya yardımcı olur.

7. Düzenleyici ve itibari risklerin azaltılması

Bağlı kişiler hakkındaki bilgileri açıklama yükümlülüğüne uyulmaması para cezasına ve şirketin itibar kaybına yol açabilir. Ayrıca şirketin piyasadaki konumunu ve yatırımcılar nezdindeki cazibesini de etkileyebilir.

Bağlı Kişilerin Kaydı Nasıl Tutulur?

Bağlı kişilere ilişkin bir iç kayıt politikası oluşturulmalı ve şirketin onayladığı biçimde bir bağlı kişiler listesi tutulmalıdır. 

İlişkili taraflar hakkındaki bilgiler de düzenli olarak güncellenmelidir. Şirket, bağlı kişilerin taraf olduğu işlemleri izlemeli ve bunları kurumsal prosedürler uyarınca onaylamalıdır.

Özel amaçlı yazılımlar, bağlı kişilere ilişkin kayıtların tutulmasına ve bu kişilerin menfaatlerinin bulunduğu işlemler dâhil verilerin analiz edilmesine yardımcı olabilir.

Dolayısıyla, bağlı kişilerin belirlenmesi ve kayıt altına alınması hem yasal bir yükümlülük hem de etkili bir risk yönetimi ve azaltma aracıdır. Bu uygulamalar, şirketin şeffaf, güvenilir ve istikrarlı kalmasına yardımcı olur.

Bağlı Kişilerin Şirkete Karşı Yükümlülükleri

Yönetim Kurulu (Denetleme Kurulu) üyeleri, Kolektif Yürütme Organı (Müdürlük) üyeleri, şirket müdürü veya onun yetkilerini kullanan kişi ve şirketteki payların en az %20’sine sahip olan kişi, şirket içinde belirlenen usul uyarınca şirkete aşağıdaki bilgileri vermelidir:

1. Tek başlarına veya yakın akrabaları ve eşlerinin anne ve babalarıyla birlikte esas sermayedeki payların en az %20’sine sahip oldukları ya da bu paylar üzerinde tasarruf hakkına sahip oldukları şirketler hakkında.
2. Varlıkları kendilerinin, yakın akrabalarının, yakın akrabalarının eşlerinin, kardeşlerinin veya eşlerinin anne ve babalarının mülkiyetinde olan şirketler hakkında.
3. Yönetim organlarında kendilerinin veya yakın akrabalarının, çocuklarının eşlerinin, evlat edinen anne ve babalarının, evlat edinilen çocuklarının ve bunların eşlerinin, büyükbabalarının, büyükannelerinin, torunlarının ve torunlarının eşlerinin, kardeşlerinin ya da eşlerinin anne ve babalarının görev yaptığı şirketler hakkında.

Bir şirketin esas sermayesindeki payların en az %20’sine sahip olan veya bu paylar üzerinde tasarruf hakkı bulunan ya da sözleşme uyarınca bu şirketin kararlarını belirleyebilen şirketler, şirketin genel kurulunu ve/veya Yönetim Kurulunu (Denetleme Kurulunu) aşağıdaki konularda bilgilendirmek zorundadır:

1. Tek başlarına veya bağlı kişi(ler)le birlikte, esas sermayesi içindeki payların en az %20’si üzerinde tasarruf hakkına sahip oldukları şirketler hakkında.
2. Varlıkları kendilerine ait olan şirketler hakkında.

Listelenen kişiler, menfaat sahibi sayılabilecekleri ticari şirketin bilinen veya planlanan işlemleri hakkında ilgili bilgileri öğrendikleri tarihten itibaren en geç beş gün içinde şirket katılımcılarının genel kurulunu ve/veya Yönetim Kurulunu (Denetleme Kurulunu) bilgilendirmek zorundadır. Bu bilgilerin iletilme yöntem ve biçimlerini şirket belirler.

Bağlı kişi, şirketin esas sermayesindeki payları (hisseleri) iktisap ettiğini, iktisap tarihinden itibaren en geç 10 gün içinde şirkete bildirmekle yükümlüdür. 

Sonuç

Bağlı kişiler her şirketin faaliyetlerinde önemli bir rol oynar; bu kişilere ilişkin kayıtların tutulması ve bilgilerin güncellenmesi kurumsal yönetimin önemli bir parçasıdır. Bağlı kişi statüsünü anlamak ve bu alandaki kamu düzenlemelerine uymak, olası hukuki risk ve çıkar çatışmalarından kaçınmaya yardımcı olur.  

Bağlı kişilerin belirlenmesi ve kayıt altına alınmasıyla ilgili konuların çözümü ile uygun kurumsal politikaların geliştirilmesi ve uygulanması için deneyimli avukatlarımızla iletişime geçmenizi öneririz. Şirketinizin menfaatlerini korumak ve mevzuat gerekliliklerine uyum sağlamak için nitelikli danışmanlık ve pratik destek sunuyoruz.

Bize Ulaşın

Belarus’ta bağlı kişilerin belirlenmesi ve kayıt altına alınmasıyla ilgili sorularınız veya uyuşmazlıklarınız varsa, size yardımcı olmaktan memnuniyet duyarız! Şirketler hukuku alanındaki uzun yıllara dayanan deneyimimiz, bu konudaki uyuşmazlıkları çözmenize yardımcı olacaktır.

• +375 29 505 10 51 (WhatsApp, Viber, Telegram);
• info@ambylegal.by.